Dan Cook, de nieuwe en Amerikaanse eigenaar van de failliete Zweedse batterijenproducent Northvolt, is best wel een nerdje. Hij studeert werktuigbouwkunde aan Stanford University, doet er nog een schepje bovenop met materiaaltechnologie aan Vanderbilt en boekhoudkunde en financiën aan Michigan University.
Hij begint zijn carrière als ingenieur bij autofabrikant GM in Detroit, daar leert hij de waarde van productielijnen die dag en nacht draaien. Het ziet dat als zijn basisopleiding voor de industrie en het belang van een strakke leveringsketen.
Na zes jaar maakt hij de overstap naar Silicon Valley. Daar brengt hij vijftien jaar door aan de operationele kant van diverse pc-randapparatuur, software, netwerk- en telecombedrijven. Wat hij daar oppikt, is dat snelheid cruciaal is om marktaandeel te winnen.
Samenwerken met Steve Jobs
Cook werkt in die periode ook nauw samen met de legendarische Apple-topman Steve Jobs en zijn marketinggoeroe Regis McKenna, laat hij weten aan CleanTechies. Maar zelf blijft hij liever bescheiden, hij noemt zich ‘een jongen uit Detroit, en laat de technologie voor zichzelf spreken.
Bij Cerberus Capital en Tenex Capital Management leert hij opnieuw bij: de betekenis van financiële discipline en kapitaalkrachtige netwerken. Cook houdt zich in New York tien jaar bezig met startups en scaleups in de technische en industriële sector.
Zo komt hij in contact met Lyten, waar hij in 2015 eerst in investeert, en vervolgens medeoprichter en ceo van wordt. Wat hem zo aantrekt in Lyten, is de kans om al zijn ervaring in één klap te combineren. ‘Ik ben namelijk een ingenieur, een zakenman en een materiaalman’, vertelt hij aan Silicon Valley Business Journal.
Lees ook: Big oil gaat en kan niet vrijwillig vergroenen
Supermateriaal grafeen
Met de oprichters William Wraith III, Lars Herlitz en Scott Mobley stapt hij in een nieuw avontuur. Cook heeft in de auto-industrie kennis gemaakt met de impact van fossiele brandstoffen. Hij wil ‘praktische en schaalbare oplossingen creëren’ om de milieueffecten te beperken en ‘tegelijkertijd duurzamere innovaties versnellen’.
De enige manier waarop dat kan, weet hij uit eigen ervaring, is opschalen, en niet zo’n klein beetje. ‘Als schone technologie haar belofte wil waarmaken, moet er een manier gevonden worden om die op wereldschaal te leveren.’
De startup Lyten ontwikkelt in zijn ogen zo’n oplossing: 3D-geprint grafeen. Dat is een bijzonder koolstofmateriaal. Het is honderden keren sterker dan staal, een uitzonderlijke geleider, uitermate warmtebestendig, ultradun, poreus en flexibel. Alleen bevindt zich dat nog ‘op laboratoriumschaal’.
Opslag van energie
Cook vindt het vooral een ‘cool materiaal’, en denkt in eerste instantie dat ze het spul als ‘zwart goud’ kunnen verkopen. Maar klanten zijn minder onder de indruk, zij zien vooral een zwart poeder. ‘Onze strategie verschoof al snel naar het omzetten van het materiaal in vormen en eigenschappen die klanten zeer waarderen, zoals batterijen.’
Lyten werkt met 3D-grafeen aan nieuwe composieten en sensoren, maar de meest voor de hand liggende toepassing is de opslag van energie. Daar stuurt Cook ook op aan. Met een lithium-zwavelbatterij (LytCell) als duurzaam alternatief voor de huidige lithium-ionbatterijen in elektrische auto’s.
De CO2-voetafdruk is zo’n 70 procent lager, de energiedichtheid is twee keer zo hoog, er zijn geen zeldzame aardmetalen voor nodig en de batterij is volledig recyclebaar, geeft hij aan. Bovendien zijn ze veel lichter en goedkoper om te maken dan de bekende lithium-ionbatterijen.
Lees ook: Dit zijn 7 innovaties met de grootste impact op de energietransitie
Obsessie: opschalen
Het product is kansrijk, vooral omdat er genoeg grondstoffen voor te vinden zijn in de VS en Europa. Nu de productie nog, want opschalen is dé obsessie van Cook. ‘Vanaf dag één hebben we onze lithium-zwavelbatterijen ontwikkeld om elektrificatie voor de massamarkt mogelijk te maken’, zegt hij tegen PC Mag.
Daar begint de ceo in 2020 mee, met het opzetten van een pilot-batterijfabriek in San José, Californië. Die hij al snel uitbreidt en grotendeels automatiseert. ‘Ik zit tussen geavanceerde materiaalwetenschap en industriële schaalvergroting in, wat voor een ingenieur een ongelooflijk leuke plek is om te zijn.’
Lyten blijft lange tijd onder de radar, maar halverwege 2021 komt het bedrijf uit ‘stealth mode’. Het haalt in een Series A-ronde 210 miljoen dollar aan kapitaal op. Twee jaar later volgt in een Series B-ronde nog eens 200 miljoen, met partners als Honeywell, Stellantis en FedEx.
Waardering van unicorn
Het bedrijf wordt gewaardeerd boven het miljard, waardoor het meteen de status heeft gekregen van unicorn. De eerste projecten zijn ook niet van de poes: samenwerkingen met de Amerikaanse Defense Innovation Unit, US Space Force en Nasa.
Zij willen lichtere satellieten, een langere levensduur van de batterij en diverse toepassingen in het ISS. Denk bijvoorbeeld aan ruimtepakken, waarmee astronauten geen vier uur, maar acht uur buiten het ruimtestation zouden kunnen wandelen.
Het voorjaar van 2024 markeert een nieuwe belangrijke mijlpaal: Lyten stuurt werkende samples van de lithium-zwavelbatterijen naar Amerikaanse en Europese auto- en elektronicafabrikanten.
Drones voor defensie
Het bedrijf identificeert zo’n twintig potentiële klanten, van Stellantis tot Chrysler, voor een ‘commerciële evaluatie’. Maar voor die batterijen ook echt in stekkerauto’s verschijnen, is het zo 2030.
De eerste ‘misschien wel wereldwijde’ serieuze commerciële toepassing volgt al snel. Aevex Aerospace gaat vanaf 2027 defensiedrones uitrusten met de lithium-zwavelbatterijen van Lyten. Drones zijn een interessante en snelgroeiende markt. Ondertussen gaat Cook verder met opschalen. Met een investering van 1 miljard dollar voor een gigafabriek in Reno Nevada, die in 2027 moet gaan draaien.
De eerste stappen voor de verovering van Europa worden in de zomer van 2024 gezet. Cook maakt een deal voor een Europees hoofdkwartier en onderzoekscentrum met het Groothertogdom Luxemburg. Daarvoor krijgt hij meer dan 15 miljoen euro aan subsidies van het Luxemburgse Future Fund.
625 miljoen financiering
Die vestiging zou gevolgd worden door ‘een megafabriek’ ergens in Europa. Of hij op dat moment al het noodlijdende Northvolt op het oog heeft, gaat misschien wat te ver. Maar Cook is er wel als de kippen bij, wanneer de Zweden krap bij kas zitten en cash nodig hebben. Hij neemt in november van dat jaar meteen de machines en de huur over van Northvolts Cuberg-dochter in San Leandro, Californië.
Om verder uit te breiden in Europa heeft Cook zelf ook dringend meer geld nodig. Hij slaagt erin om nog eens 200 miljoen dollar op te halen bij de bestaande investeerders, waarbij het totaal aan financiering voor Lyten op 625 miljoen dollar komt.
Zijn volgende aankoop doet hij in juli in het Poolse Gdansk, Nortvolt Dwa ESS, waar hij de assemblage van batterijmodules en packs meteen opnieuw wil opstarten. Bovendien wil hij de productielijn uitbreiden voor lithium-zwavelbatterijen.
Northvolt is een koopje
En dan gaat het hard: vrijdag wordt bekend dat hij Northvolt’s Ett, de eerste fabriek, overneemt in subarctische Skellefteå in Zweden, de Northvolt Labs in Västerås, en de geplande Northvolt Drei in Heide, Duitsland. Ook is hij in gesprek met de Canadese autoriteiten over de aankoop en de voortzetting van Northvolt Six in Quebec.
‘Dit is een beslissend moment voor Lyten’, geeft Cook aan bij de bekendmaking. ‘Lytens missie is om de toonaangevende leverancier te worden in zowel Noord-Amerika als Europa.’ Met de overname van de activa van Northvolt beschikt het bedrijf nu over de faciliteiten en het talent om deze missie ‘met jaren te versnellen’.
De activa van Northvolt, inclusief intellectueel eigendom en fabrieken in aanbouw, zijn recent nog geschat op 5 miljard dollar. Voor Cook is de overname van de failliete boedel een koopje, vertelt hij tegen de Financial Times, al wil hij niet bekendmaken hoeveel er dan betaald is. Wel hoe ‘ongelooflijk belangrijk’ het is om lokale toeleveringsketens en lokale productie te hebben.
Lees ook: Failliet Northvolt geeft Brussel de schuld, maar oprichters blunderden ook
Klanten terughalen
Cook belooft veel werknemers en leidinggevenden van het oude Northvolt opnieuw in dienst te nemen. Alleen plakt hij er geen tijd op. Hij wil eerst nieuwe deals sluiten met de voormalige klanten, waaronder Audi, Porsche en vrachtwagenproducent Scania.
China heeft ondertussen ook niet stilgezeten. Het land produceert al meer batterijen dan de wereldwijde vraag aankan. De Chinezen lopen technologisch lichtjaren voor en hebben behoorlijk wat voet aan de grond gekregen met eigen fabrieken in Europa.
Waarom Cook denkt dat het hem wel gaat lukken? Hij is onder de indruk van het Zweedse leiderschapsteam, laat hij weten. Het nieuwe management van Northvolt heeft ‘voor het grootste deel hun problemen opgelost’, inclusief het opschalen van de productie naar een niveau dat wel winstgevend zou zijn.
Geld zat
Het is ook niet zo moeilijk om met dezelfde apparatuur lithium-zwavelbatterijen te produceren, legt hij uit aan Norran. Daar zal een deel van de site voor worden aangepast. Maar eerst zal hij profiteren van de bestaande productie van lithium-ion, daar heeft hij al klanten voor.
De vraag naar Amerikaanse en Europese batterijen zal alleen maar stijgen, voorspelt hij. Cook ziet dat bij Lyten zelf al gebeuren, hij heeft meer aanvragen uit meer dan twintig landen. Eind dit jaar zou de overname rond moeten zijn.
En als het dan toch niet zo hard gaat, althans niet naar Amerikaanse normen, dan kan hij het lang uitzingen. Hij verwijst daarvoor naar een krachtig netwerk van investeerders uit Europa en de VS, zowel privé als institutioneel. ‘We hebben genoeg geld om dit te laten werken.’
Lees ook: Lex Hoefsloot zou eerder naar Amerika zijn gegaan met Lightyear
