Update: Donald Pols is op 2 juni 2026 onverwachts gestopt bij Tata Steel Nederland. Aanleiding is het opduiken van feiten over zijn studententijd in Zuid-Afrika, waar Pols destijds voorman was van een extreemrechtse studentenbeweging ten tijde van het apartheidsregime. Pols geeft in een interview met NRC openheid van zaken.
Tata Steel Nederland laat in een persverklaring over het vertrek van Pols weten dat er ‘aanvullende informatie’ over het verleden van Pols bekend is geworden die niet eerder met het bedrijf was gedeeld.
Hoe zou Donald Pols woensdagochtend wakker zijn geworden? Een dag eerder had Tata Steel bekendgemaakt dat Pols, algemeen directeur bij Milieudefensie, op 1 juni start als directeur duurzaamheid en corporate communicatie. Milieudefensie kwam vrijwel gelijktijdig met een eigen aankondiging: Pols maakt de maand niet meer af, zijn dienstverband is per direct beëindigd.
De Raad van Toezicht was verrast door zijn besluit. Overvallen ook, blijkt uit het interview dat RvT-voorzitter Marty Smits aan BNR gaf. Pols zou de raad iets meer dan een week geleden op de hoogte hebben gesteld van zijn vertrek. Die had geen begrip voor de overstap naar een van de grootste vervuilers van Nederland.
Smits is niet de enige die verbolgen is over Pols’ transfer. De overstap maakt veel, heel veel los. De reacties lopen ongeveer langs twee assen. Met aan de ene kant cynisme, hoon en woede – Pols zou een ‘verrader’ zijn en gezwicht voor het grote geld – en aan de andere kant applaus voor zijn keuze om verandering ‘van binnenuit aan te drijven’, en respect voor zijn moed.
Boegbeeld in klimaatstrijd
De 54-jarige Pols was ruim tien jaar directeur van Milieudefensie. Het zal ongetwijfeld pijn hebben gedaan om na zo’n lange tijd abrupt buiten de deur te worden gezet, en de storm die daarop volgde zal hem ook niet in de koude kleren zijn gaan zitten. Zelfs De Speld had er iets over te zeggen (‘Ex-directeur Milieudefensie schrikt van reacties: ‘Sinds wanneer maakt Nederland zich druk over het milieu?’’).
Pols was dan ook één van de boegbeelden in de strijd tegen vervuilende bedrijven. Hij was de man die het samen met advocaat Roger Cox in de rechtszaal opnam tegen Shell, en in 2021 won – al werd het vonnis in het hoger beroep vernietigd. En hij was het brein van de strategie daarachter.
Onder zijn leiding verschoof de ‘zwalkende’ focus van de milieubeweging naar één kernthema: klimaatrechtvaardigheid. Met het recht als één van de middelen waarmee Pols het bedrijfsleven wilde dwingen zich aan de doelen uit het Parijsakkoord te houden en klimaatverandering tot 1,5 graden te beperken.
Lees ook: De erfenis van Urgenda: hoe één klimaatzaak honderden nieuwe ontketende
Nu gaat hij zelf bij zo’n bedrijf werken. Milieudefensie heeft Tata Steel nooit zo hard aangepakt als Shell of ING – tot een rechtszaak is het tot op heden bijvoorbeeld niet gekomen. Wel zet de milieuorganisatie al jaren druk op de staalproducent. Vorig jaar schreef de milieuorganisatie mee aan een brief aan de informateur, waarin bewoners en activisten hun zorgen uitten over de ‘tekortschietende plannen’ om de fabriek schoner en duurzamer te maken.
Ombouw van industrie
Milieudefensie is ook kritisch op de (voorlopige) maatwerkovereenkomst tussen de overheid en Tata Steel. Met de deal – die voor het einde van het jaar definitief moet worden – wordt 2 miljard euro publiek geld vrijgespeeld om de staalproducent te helpen vergroenen. Alleen biedt het akkoord geen garanties dat de klimaatdoelen daadwerkelijk worden behaald en de gezondheidsrisico’s voor omwonenden teruggedrongen, aldus de milieuorganisatie.
Dat valt straks onder de verantwoordelijkheid van Pols. ‘We komen in een fase waarin het echt menens is als we de doelen van Parijs willen halen’, schrijft hij. ‘De tijd van roepen dat het anders moet, is voorbij. Nu gaat het om grootschalige ombouw. Juist in de industrie die we als samenleving nodig hebben.’
De milieubeweging heeft twee scholen, vertelt Derk Loorbach. Hij is hoogleraar sociaal-economische transities en directeur van het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT) van de Erasmus Universiteit, en een studievriend van Pols. ‘Je hebt de conservatieve beweging die de industrie het liefst uit Nederland ziet verdwijnen, en de progressieve beweging die gelooft dat je de industrie voor een duurzame economie juist nodig hebt; dat er niet alleen afbouw moet plaatsvinden, maar ook grootschalige ombouw. Wie gaat anders de windmolens en zonnepanelen bouwen die nodig zijn voor de energietransitie?’
Meer gesprekspartner dan luis in de pels
Pols is van de tweede school. Loorbach: ‘Donald is altijd kritisch geweest op het bedrijfsleven – en terecht – maar dan vanuit een constructieve houding. Voor bedrijven die overtuigend inzetten op de transitie heeft hij zich altijd meer als gesprekspartner dan luis in de pels opgesteld.’
Druk zetten om bedrijven in beweging te zetten, daar ging het om. Met rechtszaken of door medewerkers te mobiliseren. Zo was hij vijf jaar geleden betrokken bij een plan van FNV voor de productie van groen staal én behoud van werkgelegenheid in de IJmond. Hij schoof ook al eens aan bij een panel met Tata Steel Nederland-ceo Hans van den Berg, op duurzaamheidsfestival Springtij.
Lees ook: Donald Pols (Milieudefensie) wil voorbeeld stellen met ING-zaak
Alleen leidde dat niet tot de gewenste verandering, ziet Loorbach. ‘Dat frustreerde hem. Donald vindt dat er op grote schaal iets moet gebeuren.’
Eervolle positie, serieus mandaat
Dan gaat de blik al snel naar ‘s lands grootste uitstoter. Tata Steel pompt jaarlijks ruim 11 miljoen ton aan broeikasgassen (CO2-equivalent) de atmosfeer in en is volgens de Nederlandse Emissieautoriteit goed voor ongeveer 7 procent van de totale Nederlandse CO2-uitstoot.
Maar het is een ander soort bedrijf dan Shell, zegt Loorbach. ‘Geen fossiele brandstoffenleverancier, maar een producent van een materiaal dat we in de toekomst ook nog nodig hebben. Bovendien is Tata Steel wat ik ‘transitierijp’ noem. De druk om te verduurzamen is enorm, het bestuur en de Indiase aandeelhouder staan achter het Groen Staal-plan. Maar the proof of the pudding is in the eating.’
Pols ziet ‘drie kansen tegelijk’: naast duurzame staalproductie wil hij ook de CO2-uitstoot via gas en import van kolen terugbrengen, en de milieuvervuiling en gezondheidsrisico’s die de fabrieken veroorzaken terugdringen. Maar succes is allerminst gegarandeerd, zegt Loorbach: de kans dat het mislukt is volgens hem ‘levensgroot’.
Waarom zou Pols zich aan zo’n onzeker avontuur wagen? Zijn ego zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld, denkt de hoogleraar. ‘Hij is voor de functie gevraagd, en het is een eervolle positie met een serieus mandaat. Dan moet je wel van jezelf overtuigd zijn dat je het kunt, want het is nogal wat.’
En het salaris? Directieleden van Tata Steel vangen gemiddeld ruim 1 miljoen euro per jaar, onthulde Follow The Money onlangs. ‘Tja, het grote geld’, zegt Loorbach. ‘Dat is natuurlijk makkelijk in de beeldvorming. Maar dat is niet zijn overweging geweest.’ Lachend: ‘En was het dat wel, dan heeft hij slecht onderhandeld, want dat gaat hij echt niet verdienen.’
‘Gouden troef’
Pols krijgt bij Tata Steel een dubbelrol. Naast duurzaamheid wordt hij verantwoordelijk voor corporate communicatie en public affairs, waaronder de zogeheten license to operate van Tata Steel in Nederland.
‘Dat gaat over het draagvlak voor een organisatie in de samenleving’, zegt Hiske Arts, campagneleider bij burgerbeweging Fossielvrij NL. ‘Geen bedrijf kan zonder, en bij Tata Steel staat dat draagvlak ernstig onder druk. Tata heeft iemand nodig om de license to operate te redden en heeft met Donald Pols als ‘groen gezicht’ een gouden troef in handen. “Kijk eens hoe serieus we het nemen!”’
Ze vindt het problematisch dat duurzaamheid en communicatie in Pols’ rol expliciet aan elkaar zijn gekoppeld. ‘De beste keuzes voor klimaat en milieu zijn niet per definitie de beste keuzes voor het voortbestaan van het bedrijf. Door Pols verantwoordelijk te maken voor de PR en license to operate, dwing je hem het bestaansrecht van Tata Steel te verdedigen, ook als de wetenschap iets anders zegt.’
Lees ook: Tata krijgt miljarden voor verduurzamen, in onze buurlanden worden die plannen juist ingetrokken
Zoals de honderd economen die het kabinet afgelopen maart afraadden om het Groen Staal-plan te subsidiëren. Zij wijzen erop dat Tata Steel Nederland financieel gezien geen sterke positie heeft, en het produceren van groen staal in Nederland structureel duurder blijft dan in andere landen vanwege de hogere kosten van groene waterstof en groene stroom.
‘Ik denk dat Pols er te naïef instapt en onderschat in welk krachtenveld hij terecht komt’, zegt Arts. ‘Mijn grote vrees is dat hij in een positie komt waar hij zijn beloften niet waar kan maken en concessies moet doen. Concessies die hij vervolgens gaat verdedigen in de media. Dat is slecht voor de geloofwaardigheid van de hele klimaat- en milieubeweging.’
Geen groene brochurefabriek
Peter Suasso ziet dat anders. Hij was tussen 2022 en 2024 hoofd duurzaamheid bij Tata Steel Nederland en heeft nu een eigen duurzaamheidsadviesbureau. ‘Ik snap de beeldvorming: duurzaamheid en communicatie bij elkaar, dat wordt een grote groene brochurefabriek. Maar zo moet je dit denk ik niet zien. Public affairs gaat ook over community- en stakeholder-engagement, over de partijen die je nodig hebt om de omslag naar groen staal te laten slagen.’
Tata Steel had vóórdat hij bij de duurzaamheidsafdeling ging werken al een omslag gemaakt, blikt Suasso terug. Die ommekeer volgde op de overlast van de grafietregens, het waarschuwende RIVM-rapport daarover en de storm van kritiek die volgde. ‘Ceo Hans van den Berg heeft de hand in eigen boezem gestoken, ook in de media. Voor hem is een schonere en duurzame fabriek echt een chefsache. Donald Pols rapporteert straks direct aan hem, dat zegt genoeg. Hij heeft het oor van de ceo.’
Lees ook: Tata Steel-ceo Hans van den Berg: ‘We hebben met oogkleppen op rondgelopen’
Suasso denkt dat zijn komst ook een opsteker voor de medewerkers is. ‘Uit eigen ervaring weet ik dat er bij Tata Steel een grote groep mensen snoeihard werkt om te verduurzamen en de overlast te verminderen. Zij zien met deze benoeming dat Tata Steel een volgende stap zet op een reeds ingeslagen weg. Een collega die ze een duidelijke spiegel voorhoudt en beter kan helpen begrijpen hoe de maatschappij naar ze kijkt, is voor bedrijven ook gewoon heel handig.’
