Deze week las ik op MT/Sprout dat de vroegefase-investeringen in Nederland keihard halveren. En wat is de reflex? We gaan twijfelen aan onszelf. Misschien is er te weinig dealflow? Misschien is de kwaliteit van de startups te laag? Misschien ligt het aan de onrust in de wereld?
Kap hier alstublieft mee. Dit soort misschien-zinnetjes zijn levensgevaarlijk. Ze blijven hangen in Den Haag en geven de politiek een perfect excuus om niets te doen. Want als het aan de kwaliteit van de ondernemers ligt, hoeft de overheid immers niet in te grijpen.
Laten we de waarheid benoemen: het ligt niet aan het talent. Het ligt aan een verstikkend fiscaal klimaat, het uitblijven van fatsoenlijke stimulering en de constante onzekerheid rondom Box 3.
Dat die misschien-zinnetjes in Den Haag zo gretig blijven plakken, is overigens geen kwade wil. Vrijwel niemand daar heeft ooit zelf ervaren wat het is om in de vroege fase een bedrijf te bouwen. Zonder die ervaring klinkt elk excuus even plausibel.
Lees ook: Investeringen in de prilste startups drogen op, hoe krijgen we angels (weer) aan het investeren?
We houden onszelf voor de gek
Men ziet het simpelweg niet. En het ergste is dat we houden onszelf collectief voor de gek houden. We vieren in de cijfers megadeals zoals de 320 miljoen dollar voor AI-startup General Intuition als Nederlands succes. Prachtig voor de oprichters, maar het hoofdkantoor en de banen zitten in New York en Genève. Alleen de juridische entiteit staat hier nog op papier.
Dat is waar het werkelijk misgaat: het investeringscijfer was ooit een indicator voor iets echts, voor bedrijven, banen en waarde die hier landen. Inmiddels is het cijfer zelf het doel geworden. Zolang de statistiek klopt, hoeft niemand te kijken naar wat de statistiek zou moeten meten. Het middel is met het doel verward, en dat is precies hoe een land zichzelf gerust kan stellen terwijl het fundament wegzakt.
Maar de pijnlijkste waarheid is dat dit niet alleen de schuld van Den Haag is. Dit is onze eigen schuld, als ecosysteem. Omdat wij zo eindeloos braaf en genuanceerd blijven.
We leven in een tijd waarin elke andere belangengroep de A12 blokkeert, rechtszaken aanspant of staakt om haar gelijk te halen. En wat doen wij? Wij schrijven een genuanceerd opiniestuk. Met die eeuwige nuance zenden we naar de politiek maar één signaal uit: er zijn hier geen echte problemen.
Lees ook: Amerika ontdekt ‘onze’ deeptech en Nederland moet die kaart slim spelen, stelt Invest-NL
De afgelopen maanden sprak ik meer dan honderd ondernemers en investeerders over de vraag hoe zij het beste geholpen kunnen worden. En nee, ze hebben geen behoefte aan weer een nieuw fonds en het is zeker niet dat de overheid niets doet. Nederland heeft genoeg loketten met een mening; instanties die beoordelen of jouw startup wel in de juiste sector zit, of deeptech dit jaar belangrijker is dan software.
Rol overheid
Elk van die meningen is een filter tussen ondernemer en kapitaal. Wat wel werkt? Het omgekeerde: een regeling zónder mening. Een breed fiscaal kader, zoals het Britse SEIS, dat elke investeerder in elk jong bedrijf hetzelfde behandelt.
De overheid verandert de prijs van risico en laat het oordeel over welke bedrijven het verdienen waar het hoort, bij de markt. Gecombineerd met eindelijk duidelijkheid over Box 3 is dat geen grote uitgave, maar wel de grootste interventie die Den Haag kan doen.
Het moet gewoon beter en snel een beetje. Tijd dat we als ecosysteem collectief onze stem laten horen, in plaats van onszelf de schuld te geven. Niet met de vraag om meer regie, maar met de vraag om ruimte binnen heldere kaders. Grijp in Den Haag, voordat het fundament onder onze toekomstige economie definitief instort.
Lees ook: Een nieuwe Box 3? Zweden grossiert in unicorns dankzij een veel slimmere vermogensbelasting
