Neutron Jack, werd hij genoemd. De Amerikaan Jack Welch stuurde General Electric twintig jaar lang met ijzeren hand aan. Zijn 10 procent-regel is even beroemd als berucht. De prestaties van zijn personeel werden voortdurend gemeten. En de 10 procent die het jaarlijks minst scoorden? Die werden op straat gezet.
Maar Welch – hij overleed in 2021 – gooide er niet alleen mensen uit. Hij had ook een aantal protegés, discipelen die zijn gedachtegoed binnen of buiten General Electric voortzetten. Dat werd niet per definitie een succes. Neem Robert ‘Bob’ Nardelli, die onder Neutron Jack diende als hoofd van GE Power Systems.
Hij was in de race om Welch op te volgen, maar greep naast de ceo-stoel en maakte daarop eind 2000 de overstap naar de Amerikaanse bouwmarktketen Home Depot. Daar wist hij de winst bijzonder snel op te krikken: al na een jaar presteerde het bedrijf 35 procent beter dan verwacht. Toch daalde het aandeel.
Na vijf jaar moest hij vertrekken. ‘Ik begrijp dat ik niet werd beloond’, zegt Nardelli daarover. ‘Maar ik snap niet dat ik werd gestraft.’
Gigant als leermeester
Onderzoekers van de Britse UCL School of Management snappen het wel. Vermoedelijk speelden er meerdere factoren mee, bijvoorbeeld dat Nardelli van retail weinig kaas gegeten had. Maar ze denken ook dat zijn connectie met Welch de topman parten heeft gespeeld.
Met zo’n gigant als leermeester – de man die de beurswaarde van General Electric in twintig jaar met drieduizend procent liet groeien – waren de verwachtingen simpelweg te hoog. Waardoor de sterke financiële resultaten niet als zodanig werden erkend.
Lees ook: Jack Welch surfte op de golven van het neoliberalisme
De invloedrijke connecties die deuren kunnen openen voor kandidaten, kunnen wanneer ze die felbegeerde baan eenmaal hebben ook tegen ze werken. Dat concluderen de wetenschappers in een onderzoek, waarvan de resultaten zijn gepubliceerd in Harvard Business Review.
Dat onderzoek bestaat uit twee delen. Allereerst werd het carrièreverloop van 179 hoofdcoaches van de National Basketball Association (NBA) bestudeerd, over een periode van veertig jaar.
Het bleek dat trainers die eerder met beroemde coaches als Phil Jackson werkten minder snel werden ontslagen dan trainers zonder ‘sterrennetwerk’, als hun team minder goed presteerde dan verwacht. Deed hun sportteam het juist beter, dan was de kans op ontslag bij deze topnetwerkers vreemd genoeg ook groter.
Prestaties weggewuifd of genegeerd
Bij een vervolgonderzoek onder bijna 500 werkenden zagen de wetenschappers een soortgelijk effect. Zij moesten de prestaties beoordelen van (hypothetische) opkomende ontwerpers, met en zonder connecties met de designwereld.
Kandidaten met het juiste netwerk werden minder snel afgerekend op een slechte prestatie dan kandidaten zonder. Ook werden die ondermaatse prestaties eerder toegeschreven aan externe factoren dan aan gebrek aan talent of inzet. Daarentegen werden goede resultaten vaker genegeerd. Bij designers zonder lijntjes met de scene, was het precies andersom.
Hoe dat komt? De wetenschappers wijzen op de balanstheorie, de psychologische reflex van mensen om bewijs te zoeken dat aansluit op hun eigen overtuigingen. Bij kandidaten die zijn verbonden aan of aangedragen door de absolute top in hun sector vertroebelen de hoge verwachtingen de blik op de daadwerkelijke resultaten.
Beoordelen zonder bias
Slechte prestaties worden goedgepraat, goede prestaties niet op waarde geschat. In een periode waarin er een ware exodus plaatsvindt in de top van het bedrijfsleven zou dat weleens ongelukkige gevolgen kunnen hebben – afhankelijk van wie er op het pluche komt te zitten. Volgens executive searchbureau Russell Reynolds Associates stapte het afgelopen jaar een recordaantal van 202 ceo’s van ‘s werelds grootste beursgenoteerde bedrijven op, 9 procent meer dan in 2023.
Topbestuurders lijken tegenwoordig steeds sneller aan de kant geschoven te worden als de resultaten tegenvallen, concludeert het recruitmentbureau. Laten we dan in elk geval hopen dat de inspanningen van hun opvolgers objectief en zonder bias worden bekeken.
Lees ook: Deze eigenschap mist op elk cv, maar is cruciaal voor het vinden van toptalent
