Winkelmand

Geen producten in de winkelwagen.

Meer kapitaal is niet voldoende om onze deeptech startups door de ‘valley of death’ te helpen

Als Nederland meer succesvolle deeptech startups wil, hebben we niet alleen meer kapitaal en meer investeerders nodig. Die geldschieters moeten ook ánders gaan werken, hun startups gestructureerd begeleiden bij het opschalen met kennis en een netwerk. Dat betoogt Hessel Mittelmeijer in het proefschrift waarop hij dinsdag promoveert.

Dinsdag verdedigt Hessel Mittelmeijer niet alleen zijn proefschrift Financing the Future: Shaping Venture Capital Solutions for Technology Ventures – Value Creation in the Missing Middle. Hij neemt de beoordelingscommissie ook nog op een kleine toer langs deeptech startups in Eindhoven en omgeving, en koppelt een symposium aan zijn promotie met ongeveer 160 gasten en sprekers van naam.

‘Ik begin nu wel een beetje zenuwachtig te worden’, lacht hij.

Taai probleem rond deeptech startups

Maar de interesse voor zijn onderzoek is begrijpelijk. Het is namelijk een overbekend en taai probleem: Nederland en Europa barsten van de deeptech kennis. Talloze startups pakken die op om er business van te maken, maar te vaak stranden ze onderweg door de valley of death. Vaak door een gebrek aan kapitaal.

Lees ook: Hoe overleef je de valley of Death? ‘Een week van tevoren hoorden we dat de deal niet doorging’

Maar ook de startups die wel geld ophalen bij venture capital-investeerders groeien in Europa veel minder vaak door tot commercieel succes. Ongeveer 54 procent van de door durfkapitaal gefinancierde bedrijven in de Verenigde Staten groeit succesvol door na de startupfase, tegen slechts 23 procent van de Europese bedrijven.

Wat is ervoor nodig om dat gelijk te trekken? Zelf werkt Mittelmeijer in feite al jaren aan een deel van de oplossing die hij aandraagt in zijn proefschrift. Hij is investment manager bij Deeptech Capital Partners, dat mede op basis van zijn afstudeeronderzoek werd opgericht als DeeptechXL. De naamswijziging is begin dit jaar doorgevoerd, nadat een managing partner de zomer ervoor in opspraak was geraakt en zijn functie neerlegde.

Meer dan geld alleen

De sleutel tot meer deeptech-successen zit volgens Mittelmeijer niet alleen in meer geld en meer investeerders, maar vooral ook investeerders die anders gaan werken. Verder kijken dan alleen geld.

Startups hebben tijdens hun verschillende levensfasen namelijk veel meer dan alleen financiering nodig. Je moet ze voorzien van hands-on begeleiding bij alles: van productontwerp tot strategie, en van juridische compliance tot pakweg hun Amerikaanse marketingstrategie.

Maar toch eerst even over dat geld. Er moet veel meer seedkapitaal komen, stelt Mittelmeijer desgevraagd. ‘Europa had vorig jaar maar 10 deeptechfondsen met meer dan 100 miljoen aan kapitaal. In Nederland zitten er drie, verhoudingsgewijs best aardig ja, maar het is te weinig. Ze hebben bijvoorbeeld veel contact en als de één zegt: ik investeer niet, zegt de ander ook nee.’

Er moeten echt meer fondsen komen, vindt hij, en dan met name grote fondsen. ‘Die omvang is belangrijk omdat je veel in huis moet hebben om deeptech startups van de vroegste fase te kunnen begeleiden naar de fase waarin hun technologie daadwerkelijk rijp is voor de markt.’

Lees ook: Forward.one heeft 200 miljoen klaarliggen voor deeptech-startups: ‘Kom op jongens, doorpakken’

Hands-on investeerders met oog voor waardecreatie

Tweede punt is de noodzaak van multidisciplinaire en diverse teams. Deeptech Capital Partners heeft bijvoorbeeld een technology officer met een achtergrond bij Apple, een Indiër die all over the world actief is geweest, een legal officer, financiële experts en ga zo maar door. ‘Deeptech is een global play’, zegt Mittelmeijer, ‘Dan heb je ook zoveel mogelijk perspectieven nodig.’

Startups hebben bovendien meer aan een investeerder die ook techmensen aan boord heeft. ‘Niet eens zozeer om zelf te adviseren, maar ze kunnen de startup wel koppelen aan mensen met de juiste kennis. Helpen bij ontwerpkeuzen die bijdragen aan de duurzaamheid van hun technologie. Inschatten of een partij aan wie je iets wilt outsourcen, ook echt de juiste is.’

Indirecte begeleiding noemt Mittelmeijer het, via een stevig netwerk binnen het ecosysteem. Juridisch advies draagt ook bij aan het neerzetten van een betere startup, net als operationele kennis over opschalen, het bouwen van een groter team en de kapitaalstructuur waarmee je die first of a kind-fabriek financiert.

Kort samengevat moeten deeptech-investeerders hands-on werken, volgens een ‘gestructureerde methodologie rondom waardecreatie, die focust op strategie, operationele en technologische aspecten’, aldus Mittelmeijers onderzoek. ‘Ik geloof daar heilig in: een standaardmethode die je kunt uitrollen over je hele portfolio, een hele lijst van activiteiten die je verricht om waarde te creëren binnen de startups.’

Te veel venture capital-bedrijven blijven bij het praten over waardecreatie bot gezegd nu steken in: hoeveel keer haal ik mijn investering eruit?

Vc’s moeten pensioenfondsen bedienen

Mittelmeijer geeft toe dat kleinere vc’s waarschijnlijk niet in staat zijn om zo’n uitgebreid team neer te zetten dat hands-on en gestructureerd zijn portfoliobedrijven begeleidt. Vandaar ook dat de Nederlandse deeptech vooral op nieuwe gróte fondsen zit te wachten.

Daarin schuilt een interessant kip-ei-probleem. De bestaande grote deeptechfondsen werken deels met institutioneel kapitaal, geld van Nederlandse pensioenfondsen. Dat zijn de partijen waar vaker naar wordt verwezen als dé bron voor innovatiekapitaal. Waarom toont de pensioensector niet wat meer lef?

Lees ook: Financieringskloof jaagt Europese deeptech naar VS, een exodus die al €1200 miljard heeft gekost

Misschien omdat de pensioeninvesteerders alleen maar kunnen investeren in grote fondsen. Mittelmeijers eigen fonds is met ongeveer 120 miljoen aan vermogen geen kleine speler. Het geld komt onder meer van ASML, Invest-NL, Philips, regionale ontwikkelingsmaatschappij BOM en pensioenfonds PME. Die stortten natuurlijk niet op de blauwe ogen van Mittelmeijer, Teska van Vuren en andere medeoprichters, maar op een decennialange staat van dienst binnen het deeptech ecosysteem – met name in de regio Eindhoven.

‘Pensioenfondsen mogen stapje zetten’

Wat naast een track record minstens zo belangrijk is om pensioenkapitaal los te krijgen, is aansluiten op de voorwaarden waaronder die fondsen kunnen en mogen investeren. ‘Ik denk dat de pensioenfondsen best een stapje extra kunnen zetten, maar je moet als investeerder ook kunnen inspelen op hun compliance-eisen. Je moet de interne administratie en je besluitvormingsprocessen goed op orde hebben en inzicht kunnen geven in alle risico’s en alle processen.’

En ja, dat kan best een uitdaging zijn met een klein team. Bij Mittelmeijers fonds zijn twee mensen in dienst die zich focussen op dergelijke materie.

Andersom is het de vraag welke fondsen zelf onder die voorwaarden willen werken met een pensioenfonds als investeerder. Dat biedt toch minder bewegingsvrijheid. Maar linksom of rechtsom: het Nederlandse en Europese deeptech ecosysteem heeft behoefte aan grotere, specialistische deeptechfondsen die bedrijven door de valley of death kunnen begeleiden. ‘De valley of death is voor deeptech startups niet primair een financieringsprobleem, maar vooral een coördinatieprobleem.’