‘Predator glasses’, ‘surveillance chic’ en een ‘stijvollere manier om mensen in het openbaar lastig te vallen’. Het is zomaar een greep uit de reacties op een campagne van Meta. Het moederbedrijf van Facebook en Instagram lanceerde deze zomer een nieuwe lijn AI-brillen, en schakelde influencer Kylie Jenner (en haar 381 miljoen volgers op Instagram) in om die te promoten.
De bril met de naam Meta Starfire Kylie Edition kost 419 euro, heeft een ninetieslook en een ingebouwde AI-assistent die je kan vertellen wat voor weer het wordt, wat je dan het beste kunt aantrekken en hoe laat je de deur uit moet om je afspraak te halen. Je kunt er handsfree mee bellen en muziek mee luisteren. Je kunt gesprekken in een andere taal realtime vertalen en alles filmen wat je ziet.
In het montuur zit, heel subtiel, een ingebouwde camera. ‘Herinneringen handsfree vastleggen’, noemt Meta het. In de campagnevideo zien we Jenner – vanuit haar eigen point of view – door haar enorme huis dwalen, een groene smoothie maken en gesprekjes voeren met assistenten, bezorgers en de man die haar zwembad schoonmaakt.
Uit de ‘nerdy’ hoek
Met een marktaandeel van bijna 70 procent domineert Meta de markt voor dit soort smart glasses, zo blijkt uit cijfers van databureau IDC Global over het eerste kwartaal van 2026.
Het bedrijf bewerkt de markt dan ook al jaren. Vijf jaar geleden lanceerde de techgigant zijn eerste slimme bril in samenwerking met de Italiaanse brillenfabrikant EssilorLuxottica, bekend van de merken Ray-Ban en Oakley. Leuk als gadget, maar de verkoop nam pas echt een vlucht toen Meta vorig jaar een nieuwe generatie brillen mét AI-assistent uitbracht.
In plaats van technologisch hebbeding werden deze brillen als lifestyle-accessoire gepresenteerd, en daarmee uit de ‘nerdy’ hoek getrokken. Ze werden bovendien breder verkrijgbaar: in Nederland zijn ze bijvoorbeeld voor 469 euro te koop bij Pearle. Meta verkocht er vorig jaar zo’n 7 miljoen exemplaren van, een verdrievoudiging ten opzichte van 2024. Dit jaar wil het bedrijf 10 miljoen brillen verkopen, en volgens Bloomberg zijn er plannen om de productiecapaciteit op te schroeven naar 20 miljoen stuks.
Risico voor vrouwen
Het hippe model waaraan Jenner haar gezicht (en stem, voor de AI-assistent) heeft verbonden, moet daarbij helpen, zegt de Canadese sociotechnoloog Sarah Saska tegen de Financial Times. Silicon Valley weet: een product of innovatie wordt pas mainstream als het door vrouwen wordt omarmd. ‘De iPod was eerst ook alleen een gadget voor muziekliefhebbers. Totdat het een modeaccessoire werd.’
Voor klanten die Jenners bril toch best aan de prijs vinden, zijn er ook twee goedkopere modellen van 309 euro.
Saska vindt het hypocriet dat Meta Jenner gebruikt om vrouwelijke consumenten aan te spreken. Daarin staat ze niet alleen. In de openbare ruimte zijn de brillen juist voor vrouwen een risico. Op sociale media gaan talloze video’s rond van vrouwen – op straat, op het strand, in de sportschool, maar ook in toiletten en paskamers – die zonder het te weten zijn gefilmd, en vervolgens ook online worden lastiggevallen.
Het internet heeft de AI-brillen inmiddels omgedoopt tot pervert glasses (‘gluurbrillen’). De brillen hebben een LED-lampje dat knippert als de camera draait, maar dat is zeker bij daglicht nauwelijks zichtbaar. ‘Het zal de meeste mensen niet opvallen’, zei Vincent Böhre, directeur van Privacy First, daarover tegen het AD.
‘Gluurbrillen’
Hij vreest dat niet alleen vrouwen met de gevolgen te maken krijgen. ‘Je moet dit niet willen in een vrije democratische samenleving. Je creëert een surveillancesamenleving, waarin iedereen elkaar steeds loopt te bespieden via een camera.’
Naast de angst voor kwaadwillende gebruikers zijn er ook zorgen over wat Meta zélf eigenlijk doet met de beelden die op deze manier worden vergaard. Journalisten van Göteborgs-Posten en Svenska Dagbladet ontdekten begin dit jaar dat het materiaal in elk geval deels wordt doorgestuurd naar een zogeheten ‘content-moderatie-fabriek’ in Kenia waarmee Meta samenwerkt, om AI-modellen te trainen.
Daar zaten uiterst gevoelige en intieme beelden tussen: van mensen die zich omkleden, naar het toilet gaan, seks hebben. Niet lang na de onthulling door de Zweedse kranten zegde Meta de samenwerking met het Keniaanse bedrijf op.
Markt is booming
Bits of Freedom, een organisatie die zich inzet voor digitale burgerrechten, pleit voor een verbod op de camerabrillen en wijst daarbij op de Europese privacyregels. Ook in Brussel staat de kwestie op de radar. Het Europees Comité voor gegevensbescherming, een onafhankelijk orgaan dat privacytoezichthouders uit alle lidstaten samenbrengt, heeft opdracht gegeven voor een onderzoek naar de ‘maatschappelijke acceptatie van slimme brillen’ en de surveillancerisico’s die met de groeiende populariteit gepaard gaan.
Dat rapport wordt eind deze zomer verwacht en moet een basis bieden voor gerichte actie, meldt Politico.
Intussen worden de smart glasses steeds populairder. Meta is ook niet de enige die ze verkoopt. Google en Samsung werken aan een eigen productlijn, die is ontwikkeld met brillenmerken Gentle Monster en Warby Parker. De brillen gaan draaien op het Android XR-besturingssysteem en zijn vanaf dit najaar in ‘geselecteerde markten’ te koop.
Ook Chinese techbedrijven timmeren aan de weg met brillen die vaak goedkoper zijn dan de Amerikaanse exemplaren, en waar de nadruk meer ligt op realtime vertaling en navigatie. RayNeo (TCL Electronics), Xiaomi en Viture hebben respectievelijk 3,4 procent, 3,1 procent en 2,5 procent van de markt in handen.
IDC Global voorspelt in een marktanalyse dat er in 2026 wereldwijd in totaal 13,6 miljoen AI-brillen worden verkocht, goed voor een marktwaarde van 5,1 miljard dollar. In 2030 moeten dat er 27,3 miljoen zijn, en zal de markt een waarde van 6,4 miljard dollar vertegenwoordigen. De markt is dus booming.
Opnieuw zien we dat de technologische ontwikkelingen vooruitlopen op de regulering. Niet iedereen wil daarop wachten. Het Utrechtse muziekpodium TivoliVredenburg kom je met een camerabril op bijvoorbeeld al niet meer in.
