Malou van der Pal (general manager regional unit Luchtverkeersleiding Nederland)

Complexiteit schrikt Malou van der Pal (1986) niet snel af. Juist als verschillende belangen samenkomen, de operatie moet blijven draaien en er iets op het spel staat, stapt ze graag naar voren. Ze kreeg relatief jong veel verantwoordelijkheid en merkte daarbij soms dat anderen eerder dan zijzelf zagen dat ze klaar was voor een volgende stap.

Inmiddels is Van der Pal als general manager bij Luchtverkeersleiding Nederland verantwoordelijk voor de luchtverkeersleidingsoperatie op meerdere regionale luchthavens. Een 24/7-omgeving, waarin continuïteit en veiligheid iedere dag centraal staan en publieke en operationele belangen samenkomen.

Juist daar leerde ze dat leidinggeven niet betekent dat je iedere teleurstelling kunt voorkomen of alles voor mensen moet oplossen. ‘Ik probeer zacht te zijn op de relatie en helder op de inhoud.’

Mensgericht leiderschap betekende voor haar eerder vooral luisteren, vertrouwen geven en oog hebben voor wat iemand nodig heeft. Inmiddels weet ze dat daar óók bij horen: grenzen stellen, mensen aanspreken en soms een besluit nemen waarvan je weet dat het pijn doet.

Niet alles kan prioriteit zijn

Van der Pals loopbaan voerde van infrastructuur bij Ballast Nedam via verschillende organisaties vanuit Boer & Croon naar de luchtvaart. Een uitgestippeld carrièreplan lag daar niet aan ten grondslag. Ze liet zich vooral leiden door vragen als: vind ik dit interessant, doet het ertoe en kan ik hier iets toevoegen?

Achteraf ziet ze wel degelijk een rode draad. Haar hart gaat sneller kloppen van complexe organisaties waarin techniek, mensen, maatschappelijke belangen, politiek en bestuur samenkomen en waar tegelijkertijd iedere dag gewoon geleverd moet worden.

Daar ziet Van der Pal ook een van de grootste leiderschapsvraagstukken van dit moment. Organisaties willen verduurzamen en digitaliseren, kosten besparen, een aantrekkelijk werkgever zijn én grote veranderingen doorvoeren. Ondertussen moet de operatie doorgaan. ‘Alles is belangrijk en voor je het weet is dus ook alles prioriteit.’

Maar niet alles kán tegelijkertijd. Leiders moeten volgens haar daarom leren om dilemma’s te verdragen. Niet voor ieder vraagstuk bestaat een oplossing waarin alle belangen verenigd kunnen worden. In haar eigen omgeving is veiligheid bijvoorbeeld geen belang dat je afweegt tegen geld, capaciteit of snelheid. Het is een grens. Daarbinnen moeten vervolgens wél scherpe keuzes worden gemaakt.

‘Mijn werk speelt zich nadrukkelijk af in een publiek domein, met luchthavens, overheid, toezichthouders en andere stakeholders. Juist in het wegen van dilemma’s betekent leiderschap voor mij dus niet alleen intern keuzes maken, maar ook extern positie innemen en staan voor de operatie, veiligheid en je medewerkers.’

Inhoud is niet genoeg

Voor de komende jaren ziet ze leidinggeven in onzekerheid als een belangrijk thema. Niet wachten tot de oplossing volledig vaststaat, maar richting kiezen, in beweging komen en onderweg durven bijstellen. ‘Je hoeft de toekomst niet te kunnen voorspellen om mensen wel richting, vertrouwen en beweging te geven.’

De next generation manager hoeft volgens Van der Pal dus niet degene te zijn die het meeste weet. Ze werkt dagelijks met mensen die inhoudelijk veel meer van hun vak weten dan zijzelf. ‘Goede mensen om je heen hebben, die op hun vakgebied meer weten dan jijzelf, is als leider misschien wel je grootste kracht.’

Leiderschap gaat voor haar minder over positie en ego en meer over richting geven, verschillende perspectieven samenbrengen en mensen verantwoordelijkheid laten nemen. Dat vraagt ook om diversiteit. Van der Pal zat zelf vaak als eerste of enige vrouw in een overwegend mannelijke, technische omgeving en zag hoe bepalend verschillende perspectieven kunnen zijn.

Zelf wil ze haar bestuurlijke effectiviteit verder vergroten. Van nature is ze direct, transparant en inhoudelijk gedreven, maar ze heeft geleerd dat op bestuurlijk niveau een goed inhoudelijk verhaal alleen niet altijd genoeg is om iets in beweging te krijgen. ‘Belangen doorgronden, coalities bouwen, timing kiezen en soms bewust nog even níét zeggen wat je zelf vindt, kunnen minstens zo belangrijk zijn.’

Daar ligt voor haar de volgende stap: beter aanvoelen wanneer ze stevig positie moet kiezen, wanneer ze eerst draagvlak moet creëren en wanneer juist iemand anders de ruimte moet krijgen om de beweging te maken. Zonder haar eigen stijl kwijt te raken. ‘Juist wanneer het ingewikkeld wordt, wil ik vasthouden aan wat ik de afgelopen jaren heb geleerd. Mensen hoeven het niet altijd met je eens te zijn. Ze mogen wel verwachten dat je eerlijk bent, duidelijk bent over wat je weet én niet weet, en er staat als het moeilijk wordt.’