Vanmiddag staat Hans Hagelsteen een moeilijk gesprek te wachten. Hagelsteen moet gaan praten met Dirk Broeder, die door zijn collega Ans Kruikman beschuldigd wordt van seksuele intimidatie. “Constant loopt hij vieze praatjes te verkopen en laatst op het personeelsfeest heeft-ie de hele tijd mijn borsten betast,” zegt Ans. Ze is met haar klacht naar de vertrouwenspersoon gestapt.
Case
Broeder binnen. Hagelsteen wijst hem een stoel. “Zo schuinsmarcheerder,” lacht hij vertrouwelijk. Broeder lacht flauwtjes terug. “Wat is er nou waar van al die verhalen?” “Ach, het is allemaal zo ongelooflijk overdreven,” zegt Broeder. “Jij weet toch ook hoe ik ben?” “Ja, dat weet ik,” zegt Hagelsteen. “Je bent mijn beste man hier en die Ans is een tuthola eerste klas. Maar met dit soort dingen valt niet te spotten. Loop jij haar werkelijk geile praatjes te verkopen?” “Misschien één of twee keer, meer niet in het afgelopen half jaar.”
“Hmmm….”, zegt Hagelsteen. “En dat verhaal van je hand tegen d’r borst.” Nu begint Broeder te lachen. “Mijn god, dat is toch een giller? Ik weet het niet eens! Het zou zomaar kunnen. Mocht ze trouwens willen zeg.” “Nou, ze ziet er anders bepaald niet verkeerd uit,” knipoogt Hagelsteen.
Maar dan herneemt hij zich. “Kijk, wat je gedaan of niet gedaan hebt, kan mij eigenlijk geen bal schelen. Het gaat mij erom dat we hier zonder kleerscheuren weer uit komen. Hoe zou het zijn als jij je excuses aanbiedt aan Ans en vervolgens belooft het nooit meer te doen?” “Maar dat is een bekentenis!” zegt Broeder verontwaardigd. Hagelsteen: “Als je haar aannemelijk weet te maken dat dit nooit meer gaat gebeuren en als zij weet dat je bij herhaling op staande voet ontslagen wordt, zal het met een sisser aflopen. Officieel is dat wat er volgens de reglementen moet gebeuren. Maar dat zal ook wel met een sisser aflopen. Ik stel voor dat we ergens volgende week, als de ergste kou uit de lucht is, een gesprek organiseren met jou, Ans, ik en Els, onze vertrouwenspersoon. En dan haal jij alles uit de kast, totdat ze geen sorry van je meer wil horen.” Broeder knikt en haalt opgelucht adem. Het ziet ernaar uit dat zijn carrière dit wel zal overleven.
Analyse
Ouwe jongens krentenbrood. Dat is wat Hans Hagelsteen hier laat zien. Broeder is zijn vertrouweling en potentiële opvolger en dat feestje mag niet verstoord worden. Daardoor geeft hij Broeder van het begin af aan het voordeel van de twijfel en is van een serieus onderzoek naar diens schuld geen sprake. Om over de opmerkingen dat hij Ans een ‘tuthola’ vindt en er ‘bepaald niet verkeerd uit vindt zien’ nog maar te zwijgen.
Uiteindelijk kan dit nare gevolgen hebben voor het bedrijf. Broeder blijft gewoon op zijn plek en Ans mag straks zijn excuses slikken, in de hoop dat er ook daadwerkelijk iets verandert. Als de schade echter zo groot is dat zij niet bereid is met Broeder verder te werken, kan ze vervolgens ontslag aanvragen en daarbij een flinke schadevergoeding afdwingen.
Sowieso is hier voor de beleving van Ans Kruikman geen enkele plaats. Hagelsteen neemt haar klacht niet serieus en is dus ook totaal niet geїnteresseerd in wat er nou werkelijk gebeurd is. Misschien wil hij het wel weten, maar hij is niet van plan om Broeder er ook op af te rekenen.
De wet wordt steeds strenger
De officiële definitie van seksuele intimidatie luidt als volgt: “Direct of indirect seksueel getinte uitingen in woord, gebaar, afbeelding, gedrag of anderszins, waar betrokkene (m/v) vanuit de werksituatie mee in aanraking komt en die door haar of hem als ongewenst worden ervaren.”
Het gaat dus om de ervaring van degene die de intimidatie ondergaat. Sinds 1994 is elk bedrijf volgens de Arbowet verplicht om een ontmoedigingsbeleid te voeren tegen seksuele intimidatie. Doet een werkgever dat niet, dan kan een werknemer de Arbeidsinspectie vragen zijn bedrijf alsnog te verplichten. Als werkgever dan nog steeds niet tot invoering van een dergelijk beleid overgaat, loopt hij risico op een flinke boete.
Sancties
Dergelijk beleid begint met het invoeren van een klachtenregeling die precies omschrijft hoe bij een klacht met betrekking tot seksuele intimidatie gehandeld wordt. Daarnaast zal een vertrouwenspersoon benoemd moeten worden die de klachten aanhoort, als eerste opvang fungeert en het beleid in gang zet. Verder zal een werkgever aan zijn employees bij herhaling duidelijk moeten maken dat seksuele intimidatie niet wordt getolereerd en eventueel kan leiden tot sancties. Tot slot is het aan te bevelen een gedragscode op te stellen, waarin precies omschreven staat welk gedrag niet geoorloofd is binnen het bedrijf.
Smartengeld
Mocht het zo zijn dat de werkgever in een geval van seksuele intimidatie verwijtbaar gemakzuchtig heeft gehandeld (bovenstaand voorbeeld lijkt daar een prachtig voorbeeld van), en een en ander leidt tot ontslag van de klager, dan zal het bedrijf smartengeld moeten betalen. Het gaat dan om een vergoeding voor gederfde inkomsten. Deze wordt berekend als een aanvulling op de uitkeringsrechten die de werknemer bij ontslag heeft. Helaas kan bij duidelijk verwijtbaar gedrag door de werkgever, de uitkeringsinstantie de kosten voor die uitkering ook nog eens bij het bedrijf in rekening brengen. De kosten kunnen op die manier zomaar tot een ton of hoger oplopen. En als wat in de VS gebeurt maatgevend is voor wat we hier kunnen verwachten, kunnen Nederlandse werkgevers hun borst nat maken. DaimlerChrysler betaalde een medewerkster 21 miljoen dollar wegens seksistische opmerkingen op de werkvloer, investeringsbank Morgan Stanley raakte om vergelijkbare redenen 54 miljoen kwijt en branchegenoot Salomon Smith Barney 3 miljoen, wegens niet ingrijpen toen een medewerkster klaagde over het afspelen van pornofilms onder werktijd. Die tijden staan eerder voor de deur dan u denkt. Als gevolg van een Europese richtlijn wordt de Wet Gelijke Behandeling uitgebreid met een verbod op seksuele intimidatie. Belangrijke vernieuwing is dat er sprake is van ‘omgekeerde bewijslast’. Met andere woorden: de werkgever moet straks bewijzen dat er geen sprake was van intimidatie, of dat er voldoende op de werkvloer is gedaan om seksuele intimidatie tegen te gaan.
Wat ook voorkomt: mensen die ten onrechte van seksuele intimidatie worden beschuldigd. In 2000 wordt een medewerker van een verffabriek door twee vrouwelijke collega’s ervan beschuldigd zich steeds in hun bijzijn te verkleden en nagenoeg naakt op het werk rond te lopen. Daarnaast zou hij porno van internet downloaden en verspreiden. Bewezen wordt uiteindelijk dat er met enige regelmaat porno-afbeeldingen op zijn pc binnenkomen, maar meer niet. Seksuele intimidatie wordt door de rechter niet bewezen geacht en omdat de man ondertussen ontslagen is, sommeert de rechter het bedrijf hem wegens buitengewone onzorgvuldigheid 100.000 gulden te betalen voor materiële en 5.000 voor immateriële schade.
De cijfers
In 2000 concludeerden onderzoekers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat 10 procent van de werknemers in dit land in haar/zijn huidige baan met seksuele intimidatie is geconfronteerd. In 78 procent van de gevallen is sprake van dubbelzinnige opmerkingen en in 54 procent van handtastelijkheden. In 56 procent van de gevallen is een collega de dader, in 26 procent is dat een leidinggevende. Hoewel het aantal klachten de afgelopen jaren is afgenomen, bestaat het gegronde vermoeden dat het aantal incidenten eerder is gestegen. Dit verschil wordt geweten aan een groeiend ongeloof bij slachtoffers dat het indienen van een klacht tot een goed einde zal leiden.
Dat seksuele intimidatie tot grote schade kan leiden, blijkt wel uit de woorden van vakbondsbestuurder Jan Vos, die vele malen met gevallen van seksuele intimidatie in aanraking is geweest: “Ik heb zelf nog nooit een kwestie gehad waarbij het slachtoffer en de dader beiden in dienst konden blijven. De verhoudingen zijn dan al te ernstig verstoord.”
Links
Seksuele intimidatie op het werk
Een verzameling links naar de juiste instanties overzichtelijk gerangschikt.
FNV
Hier behandelt FNV het onderwerp uitvoerig. Een heleboel uitstekende informatie, niet alleen praktisch, maar met in het onderdeel ‘Alles is toch geregeld?’ ook veel cases en getuigenissen van mensen die vanuit verschillende rollen met seksuele intimidatie te maken hebben. Aanrader.
Ministerie SZW
Alles wat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid u over dit onderwerp te melden heeft. Wat minder krachtig dan de FNV-site, maar zeer informatief.
Arbeidsrechter
Op deze site alles over de juridische implicaties die een geval van seksuele intimidatie kan hebben. Helder en handig.
Bezemer en Kuiper
Dé specialist in ons land op dit gebied. Voor cursussen, voorlichting, mediation en beleidsadvies. Op de site alvast een folder waarin de gevolgen van de dit najaar verwachte nieuwe wetgeving voor bedrijven op een rijtje gezet worden.
lees meer over dit onderwerp:
De manager als sleutelfiguur bij de aanpak van seksuele intimidatie
