Leiderschap is hot. Er gaat op onze redactie geen dag voorbij of er komt wel een bericht binnen over nieuwe boeken en cursussen over leiderschap. En niet zomaar leiderschap, nee, ‘authentiek’, ‘transformationeel’ of ‘bezielend’ leiderschap. Wat dat is? Ik zou het niet weten.
Vaak komt het erop neer dat ‘je jezelf moet zijn’ en ‘verbinding met anderen moet maken’. Ligt nogal voor de hand? Zeker. Toch blijkt het geen makkelijke opgave te zijn. Therapeuten verdienen niet voor niets een vermogen aan mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt.
Een weekend transformeren op Texel of een boek lezen zal weinig helpen. Meestal zijn de mensen die leiderschapscursussen bezoeken juist degenen die ze het minst nodig hebben. Zij hebben de belangrijkste stap tenslotte al gezet: het onderkennen van het belang van leiderschap. Managers die echter dringend aan een ‘karakter make-over’ toe zijn, vinden vaak van zichzelf dat ze niets meer hoeven te leren.
Leiderschap is helaas in toenemende mate een containerbegrip dat te pas en onpas wordt gebruikt. Blijkbaar klinkt ‘leiderschap’ sexyer dan ‘management’. Maar waar hebben we het eigenlijk over? Is het een eigenschap, proces of resultaat? Dat is belangrijk om te weten. Want als het eigenschappen zijn zoals open, extravert, betrokken, nieuwsgierig, inspirerend, realistisch, visionair – om er maar een paar te noemen – hoe wou je dat in een weekend leren?
Karaktereigenschappen zijn voor een groot deel aangeboren. Een introvert persoon zal niet snel op anderen afstappen. En hoe wil je iemand nieuwsgierigheid, passie en enthousiasme leren? Veel succes.
Is leiderschap te leren? Ik denk het niet. En zeker niet door een boek te lezen. Je kan uiteraard sommige aspecten van leiderschap – zoals het geven van eerlijke feedback – ontwikkelen. Maar het is een levenslange reis waarbij je vooral gedrag moet afleren. Zoals het luisteren naar mensen die het zogenaamd wel allemaal begrijpen. En die dingen vertellen die je met je gezonde verstand aan de keukentafel had kunnen bedenken.
Dominique Haijtema
Deze column verscheen eerder in MT18, 2005
