De leegloop op het Damrak houdt aan. Volgens onderzoeksbureau Iris telde Amsterdam in 35 jaar niet zo weinig beursgenoteerde bedrijven.
Sinds de dotcom-crash verdwenen circa tachtig namen van de borden. Veel bedrijven fuseerden of werden overgenomen, anderen gingen roemloos ten onder. En er is nauwelijks sprake van nieuwe aanwas. Na het vertrek van P&O Nedlloyd, Versatel en VNU in 2006, verloor hoofdgraadmeter AEX vorig jaar ABN Amro en Numico. De AEX was begin dit jaar amper herwogen, of Hagemeyer, Vedior, TeleAtlas en Corporate Express ruimden het veld. Vedior werd overgenomen door Randstad, TeleAtlas door TomTom. Corporate Express en Hagemeyer vielen in buitenlandse handen. Euronext besloot daarop de AEX voortaan twee, in plaats van één keer per jaar te herwegen. Begin september mochten midkappers Fugro, USG People, Wereldhave en BAM de gaten vullen.
Aan het handjevol nieuwkomers dat het Damrak de laatste jaren mocht verwelkomen, hebben beleggers over het algemeen weinig plezier beleefd. Een nieuwkomer als Carlyle Capital Corporation (CCC) ging begin dit jaar in recordtempo failliet. CCC was een beleggingsvehikel van de Amerikaanse durfinvesteerder Carlyle dat met geleend geld in Amerikaanse hypotheekobligaties belegde. Euronext heeft meer van deze bewezen of potentiële brekebenen naar Amsterdam weten te lokken. Zo vonden investerings- en hedgefondsen van onder andere KKR, Apollo, Lehman, Carlyle, Leo en Conversus onderdak op het Damrak. Met dank aan de AFM, die de veelal op belastingparadijs Guernsey gevestigde fondsen op vertoon van slechts een prospectus een vergunning verleende.
Euronext haalde met de fondsen 11 miljard dollar aan beurswaarde binnen. Beleggers blijven met de kater zitten. Iets soortgelijks gebeurde in 1999, op de top van de internethype, toen Euronext de toelatingseisen voor internetbedrijven versoepelde. Iedereen herinnert zich het lot van luchtkastelen als WorldOnline, Versatel, KPNQWest en Newconomy. Critici zeggen dan ook dat Euronext zich bij de toelating meer laat leiden door de eigen jaarrekening dan door die van de nieuwkomers.
Terugloop
De terugloop van het aantal beursintroducties (IPO's) beperkt zich niet tot Nederland. Wereldwijd telde Ernst & Young in het tweede kwartaal 258 IPO's, waarmee 37,4 miljard dollar werd opgehaald; een daling van 59 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, toen 567 IPO's nog 90,4 miljard dollar opbrachten.
Door de kredietcrisis en het beroerde economische klimaat werden in de eerste helft van 2008 177 IPO's uitgesteld of afgeblazen. Dat is meer dan in heel 2007. Van de IPO's die wel doorgingen, kwam dit jaar maar liefst driekwart voor rekening van de opkomende markten. In het tweede kwartaal ging China wederom aan kop, zowel in aantal IPO's (56) als opgehaald kapitaal (6,2 miljard dollar). Vijftien van de twintig grootste IPO's vonden in opkomende markten plaats. Kennelijk zijn de groeiverwachtingen in deze landen onverminderd hoog. Onder de nieuwkomers veel materiaal- en energieproducenten, industriële bedrijven en ondernemingen uit de technologiesector.
De Nederlandse fusie- en overnamemarkt heeft het ook zwaar. Het aantal aangekondigde transacties daalde in de eerste jaarhelft met 44 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Gemeten in waarde bedroeg de daling ruim 60 procent. Daarmee zijn we weer terug op het niveau van 2005. De grootste aankoop in de eerste jaarhelft kwam voor rekening van Heineken, dat samen met Carlsberg voor 13,9 miljard euro Scottish & Newcastle overnam. Verder werden een aantal eerder aangekondigde overnames van Nederlandse bedrijven door buitenlandse kopers afgerond: Grolsch ging naar SABMiller, Hagemeyer naar Rexel, Corporate Express naar Staples en Stork naar Candover. Wat volgens consultancybureau Roland Berger opvalt, is dat het aantal transacties weliswaar daalt, maar dat er nog steeds goede prijzen worden betaald. Vooral voor degelijke en solide bedrijven zijn nog altijd voldoende kopers te vinden. Overnameprooien met een hoger risico worden daarentegen gemeden.
Vooral in de luchtvaartsector wordt een verdere consolidatieslag verwacht. De hoge brandstofprijzen en toegenomen concurrentie van prijsvechters heeft veel luchtvaartmaatschappijen in het nauw gebracht. KLM heeft veel profijt van de schaalvoordelen die het dankzij de fusie met Air France heeft kunnen realiseren. Alitalia wees eerder dit jaar een toenaderingspoging van Air France-KLM af, maar zag de verliezen sindsdien alleen maar verder oplopen, tot een miljoen euro per dag. Marktkenners verwachten dat de Italianen op korte termijn eieren voor hun geld zullen kiezen. Net als het Spaanse Iberia, dat eind vorig jaar nog zei niets van een fusie met British Airways te willen weten, maar zich nu toch een stuk enthousiaster toont.
Van fusies is bekend dat ze vaak slecht aflopen. Alcatel-Lucent, het fusieproduct van de gelijknamige Franse en Amerikaanse mobieltjesmakers, sloot eind juni opnieuw een kwartaal met verlies af, het zesde op rij. De integratie van de twee culturen is mislukt en synergievoordelen blijven uit. Zowel de Franse bestuursvoorzitter als de Amerikaanse directeur kon zijn spullen pakken.
Bedrijfsonderdelen
Hoewel de handel in bedrijfsonderdelen doorgaans minder aandacht krijgt dan complete fusies en overnames, wint deze zienderogen aan belang. Philips haalde de afgelopen jaren miljarden op met de verkoop van onder andere LG Philips, Medquist en de chipsdivisie. Akzo Nobel verkocht Organon en kocht ICI. Unilever verkocht eerder de complete diepvriestak en Ahold ontdeed zich van US Foodservice, de bron van alle boekhoudellende. Volgens Thomson Reuters steeg het aantal deelverkopen sinds 2003 wereldwijd van 10.074 naar 12.361 stuks vorig jaar. De totale transactiewaarde verdriedubbelde bijna, van 539 miljard naar 1,5 biljoen dollar.
Het afstoten van niet-kernactiviteiten en melkkoeien zonder groeipotentieel wordt door beleggers doorgaans enthousiast onthaald. Beleggers houden namelijk niet van wat wel ‘kapitaalallocatie socialisme' wordt genoemd: de managers van de melkkoeien doen er alles aan om het door hun onderdeel verdiende geld binnen de eigen divisie te houden, terwijl het bedrijf als geheel beter af zou zijn als het ten goede kwam aan de rijzende sterren met groeipotentieel. Afsplitsing is dan beter voor iedereen, mits er natuurlijk een goede prijs voor het af te stoten onderdeel kan worden gevangen. Helaas gaat het daar nog wel eens mis.
Bestuurders steken over het algemeen meer tijd in de zoektocht naar overnameprooien dan in die naar kopers voor overtollige bedrijfsonderdelen. Een gemis, want met een goede voorbereiding is veel geld te verdienen; enerzijds is daar natuurlijk de hogere verwachte overnameprijs, anderzijds kunnen overhead en backoffice op concernniveau door het verkoopklaar maken tijdig worden teruggeschaald.
RABOBANK **
Voorzitter Raad van Bestuur: Bert Heemskerk
Croeselaan 18, 3521 CB Utrecht
T 030-216 0000 E via de site
http://www.rabobank.nl/ en www.rabobank.com/content/corporates
Profiel: De Rabobank is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van financiële diensten en producten. De bank komt voort uit lokale kredietcoöperaties die ruim 100 jaar geleden in Nederland werden opgericht. Vandaag de dag is de Rabobank Groep actief op het gebied van retailbanking, wholesalebanking, vermogensbeheer, leasing en vastgoed. In Nederland ligt de nadruk op all-finance dienstverlening; internationaal ligt de focus op food&agri. De organisatie heeft ruim 60.000 medewerkers in 43 landen in dienst.
Kernactiviteit: De business unit Corporate Advisory verleent ondernemingen en overheden corporate finance diensten (inclusief fusies, overnames en privatiseringen) en kapitaalmarkt diensten (inclusief equity-gerelateerde financieringen zoals aandelenemissies, beursintroducties, en de-listings).
Specialiteit: Corporate Advisory werkt met een ervaren team specialisten aan uiteenlopende transacties. De medewerkers beschikken over sectorspecifieke expertise.
Doelgroep: Grootzakelijke ondernemingen, institutionele beleggers en financiële intermediairs.
FORTIS **
Vervangend CEO: Herman Verwilst
Archimedeslaan 6, 3584 BA Utrecht
T 030-226 6222 E via de site
http://www.merchantbanking.fortis.com/
Profiel: Fortis is een internationale financiële dienstverlener in bankieren en verzekeren. Met een marktkapitalisatie van EUR 40 miljard eind 2007 behoorde Fortis tot de twintig grootste financiële instellingen van Europa. Een sterke positie, totdat topman Votron in juli 2008 bekend moest maken dat hij met spoed 8,3 miljard euro nodig had om de balans te versterken en de kredietcrisis het hoofd te kunnen bieden. Votron heeft zich verslikt in de dure overname van onderdelen van ABN Amro en slechte marktomstandigheden. Op 11 juli legde hij zijn functie neer.
Kernactiviteit: Merchant Banking is de wholesale-bank van Fortis en biedt klanten dienstverlening en producten op het gebied van financieringen, transacties, investment&risk management, corporate&strategische advisering en private equity. De specialisten zijn onderlegd in een veelomvattend scala van producten (aandelen, obligaties, commercial paper, derivaten, etc.) De dealingroom van Merchant Banking is online toegankelijk voor transacties en risicobeheer.
Specialiteit: Fortis Merchant Banking is actief is de belangrijkste Europese markten en breidt haar internationale aanwezigheid steeds verder uit in bijvoorbeeld Amerika en Azië. Op dit moment is Fortis Merchant Banking actief in 37 landen.
Doelgroep: Internationale institutionele cliënten, banken en grootzakelijke ondernemingen (onder meer in de branches aviation, energy, real estate, shipping, telecom/media/technology).
ING BANK **
Voorzitter Raad van Bestuur: Michel Tilmant
Amstelveenseweg 500, 1081 KL Amsterdam
T 020-541 5411 E via de site
http://www.ing.nl/ en http://www.ingim.com/
Profiel: ING is een wereldwijde financiële instelling die diensten levert op het gebied van bankieren, beleggen, levensverzekeringen en pensioenen. Gemeten naar beurswaarde is ING een van de 20 grootste financiële instellingen ter wereld.
Kernactiviteit: Het onderdeel Corporate Finance biedt haar klanten diensten op het gebied van fusie&overname, strategisch advies en corporate finance diensten. ING Corporate Finance is actief in 40 landen en marktleider in de Benelux, Centraal- en Oost-Europa.
Specialiteit: ING beschikt over lokale experts in veel belangrijke internationale markten en combineert lokale kennis met branchespecifieke expertise. De bank biedt naar eigen zeggen innovatieve en effectieve oplossingen aan zakelijke klanten.
Doelgroep: ING Corporate Finance richt zich op middelgrote en grootzakelijke ondernemingen en financiële instellingen. Corporate Finance-cliënten zijn vaak bedrijven die te maken hebben met ingrijpende corporate transacties, zoals bijvoorbeeld fusies en overnames.
ABN AMRO **
Directie: Mark Fisher (Chairman of ABN AMRO Managing Board)
Gustav Mahlerlaan 10, 1082 PP Amsterdam
T 0900-0024 E via de site
www.abnamro.nl
Profiel: Ondanks het feit dat Royal Bank of Schotland (RBS), Banco Santander en Fortis de grootste bank van Nederland hebben overgenomen, scoort ABN Amro nog steeds onder de lezers van Management Team. De spannende overnamestrijd rond ABN Amro is nog niet ten einde: Mark Fisher van RBS is aangesteld om de ontmanteling van het Nederlandse icoon te leiden. Dat zal ongeveer drie jaar in beslag nemen. Alle informatie over de overname is te vinden op de website www.abnamro.com/future.
Kernactiviteit: Diensten op het gebied van Investment Banking worden geleverd vanuit ABN Amro's business unit Global Markets, die productoplossingen biedt voor uiteenlopende kapitaalmarktbehoeften van de klant. Het onderdeel Global Banking & Markets wordt nu ondergebracht bij Royal Bank of Schotland (RBS). GBM is een toonaangevende wereldwijde aanbieder van producten op het gebied van onder meer obligaties, securisaties, leveraged finance en risicobeheer.
Specialiteit: Door de samenvoeging van deze activiteiten van ABN AMRO met Global Banking & Markets (GBM) van RBS ontstaat de grootste corporate en institutionele bank in Europa. Volgens de bank wordt door bundeling van krachten het gezamenlijke klantenbestand versterkt en het producten- en dienstenaanbod verbeterd.
Doelgroep: Grote concerns, financiële- en overheidsinstellingen over de hele wereld.
JP Morgan *
Chairman en CEO: Jamie Dimon
(Adresgegevens Nederland)
Strawinskylaan 3035-1hg, 1077 ZX Amsterdam
T 020 5469700
www.jpmorgan.com
Profiel: JPMorgan Chase & Co is één van de grootste financiële dienstverleners ter wereld met een vermogen van ruim USD 1,1 biljoen (per 30 juni 2007) en activiteiten in meer dan 50 landen. In Nederland is JPMorgan Asset Management, onderdeel van de divisie vermogensbeheer van JPMorgan Chase & Co, actief.
Kernactiviteit: Behalve haar Investment Bank activiteiten kent JPMorgan de volgende bedrijfsonderdelen: Asset Management, Commercial banking (Bankdiensten voor bedrijven), Investment bank (Beleggingsbank), Private banking, Securities services en Treasury services. Wat Investment Banking betreft – waar het in dit hoofdstuk tenslotte om gaat – is de bank niet bepaald bescheiden: op de corporate site meldt de bank zich te onderscheiden door ‘extraordinary talent'. Dit bedrijfsonderdeel is een van de belangrijkste spelers op het gebied van advisering rond fusies en overnames en houdt zich verder onder meer bezig met kapitaalmarktdiensten en risicobeheersing.
Specialiteit: De missie van JPMorgan is om de beste onderneming ter wereld te zijn op het gebied van zakelijke dienstverlening. J.P. Morgan jr. zei in 1933 "at all times the idea of doing only first-class business, and that in a first-class way".
Doelgroep: Onder de klanten van JPMorgan Chase & Co bevinden zich ondernemingen, institutionele beleggers, hedgefunds, overheden en vermogende particulieren in meer dan honderd landen.
