Ed Nijpels is sinds 2004 voorzitter van GrijsWerkt, een Regiegroep die draagvlak moet creëren om ouderen langer aan het werk te houden. Dat proces is nog lang niet ten einde: “Het Zwitserlevengevoel heeft massaal bij ons postgevat.”
Sinds de oprichting heeft de Regiegroep GrijsWerkt geprobeerd het langer doorwerken van ouderen onder de aandacht te brengen. Uit een tussenrapport blijkt echter dat de berichtgeving over het onderwerp steeds vaker negatief is. Volgens Ed Nijpels (57), voorzitter van de Regiegroep en Commissaris van de Koningin provincie Friesland, is het een logisch gevolg van de aandacht. “Mensen worden opeens geconfronteerd met de gevolgen van langer doorwerken, dat is bij veel mensen niet populair. Het feit dat er negatief over wordt gedacht, betekent wel dat iedereen zich realiseert dat het paradijs voorbij is. Het maakt niet uit hoe er over wordt nagedacht, áls er maar wordt nagedacht.”
Zwitserlevengevoel
Nog tot het einde van 2007 is het één van de taken van GrijsWerkt: werkgevers en werknemers over dit onderwerp laten nadenken. “Daarna is het aan de overheid en de sociale partnerts om de taken die nog niet afgerond zijn, op te pakken,” zegt Nijpels. “Het was bij de oprichting van de Regiegroep, nu drie jaar geleden, bekend dat het Zwitserlevengevoel dat in de afgelopen twintig jaar is ontstaan, niet in drie jaar kon worden weggepoetst. Het zit diep in de hoofden van de betrokkenen.”
Nijpels verwijst naar de bekende reclame, waarin genieten van het leven centraal staat. “Werknemers zijn verwend geraakt, het Zwitserlevengevoel heeft massaal postgevat. De naamgever van de commercial zal het zo niet bedoeld hebben, maar het staat symbool voor de mentaliteit die we in Nederland hebben. Mensen denken dat het normaal is om rond je 57e het arbeidsproces te verlaten. Als dat mogelijk is, ga je niet op je 55e een computercursus doen. Laat staan dat de werkgever nog een computercursus aanbiedt.”
Kop in het zand
Kortzichtig, vindt Nijpels. Er zal geïnvesteerd moeten worden in de oudere werknemers. En ouderen moeten de vanzelfsprekendheid dat ze eerder kunnen stoppen loslaten. Die noodzaak was er nooit, maar zal er in de toekomst wel zijn. Deels is het een probleem dat zal worden opgelost door een politiek proces. Er zijn al maatregelen getroffen die in de portemonnee worden gevoeld: financieel wordt het onaantrekkelijk om eerder te stoppen. Daarnaast versnellen de bloeiende economische omstandigheden het proces.
Maar deels moet het ook van de werkgevers en werknemers komen. “Veel bedrijven steken nog de kop in het zand. Er zal straks een gevecht uitbreken om de laatste werknemer. Degene die daar nu al op anticipeert, zal het gevecht winnen. De werkgever die nu investeert, wordt daar op termijn voor beloond.” Zelf geeft de voormalig VVD-fractievoorzitter en oud-minister van VROM het goede voorbeeld. GrijsWerkt heeft het kabinet aanbevolen de pensioensgerechtigde leeftijd van commissarissen en burgemeesters op te trekken tot 70 jaar, een advies dat inmiddels is overgenomen: “Ik peins er niet over om te stoppen op mijn 65e, dat heb ik altijd een onnatuurlijke grens gevonden.”
