Ondanks dat de financiële positie van driekwart van de MKB bedrijven er eind 2008 goed uitzag, is het de vraag of de Nederlandse MKB markt voldoende bestand is tegen de langdurige gevolgen van de economische crisis. De financiële buffers staan onder druk.
Dat concludeert Deloitte op basis van het ‘SME Kompas 2009' dat de financiële prestaties van de MKB markt over 2008 in kaart brengt. Uit het SME Kompas blijkt in ieder geval dat de financiële uitgangspositie van een kwart van de bedrijven slecht is. Vooral de sector Garagebedrijf sloot het jaar financieel onvoldoende af. Uit het onderzoek blijkt verder dat de omzetgroei eind 2008 nagenoeg al tot stilstand kwam. De operationele kosten bleven wel stabiel en het belastingklimaat voor de MKB markt verbeterde sterk.
Solvabiliteit
Driekwart van de MKB bedrijven hebben hun 'weerstandsvermogen' de laatste jaren verbeterd. De solvabiliteit, de ratio die inzicht biedt in de financiële buffer van een onderneming, is in 2008 gestegen naar 32 procent (30% in 2006 en 2007). De sector Diensten was eind 2008 het meest solvabel (40%). Vooral ondernemers die midden jaren tachtig startten, zijn financieel sterk. Zij zagen de solvabiliteit in 2008 verbeteren tot 36 procent. De MKB markt sloot 2008 af met een positief financieringsratio (126%) dat onder normale marktomstandigheden voldoende is om groei te financieren.
Geen garantie
Ook de liquiditeitspositie (quick ratio) van de MKB ondernemers was goed. De quick ratio steeg van 136 procent (2007) naar 140 procent in 2008. Volgens Herman Roose, partner bij Deloitte, bieden deze ratio‟s echter geen garantie voor de toekomst omdat deze kengetallen passen bij economische groei. "Het onderzoek wijst uit dat de omzetgroei eind 2008 al sterk wegviel en deze terugval zet in 2009 verder door. Dit knaagt aan de financiële buffers van de ondernemer en de ratio‟s – die er in 2008 nog goed uit zagen – worden vervolgens kritisch om externe financiering aan te trekken. Veel MKB ondernemers zijn in het verleden dus (te) optimistisch gefinancierd."
Werkkapitaal
Een kwart van de MKB markt verkeert eind 2008 in ieder geval in een kwetsbare positie, doordat ze een negatief solvabiliteitspercentage (tot maximaal -166%) had. Ook heeft bijna een op de drie ondernemers te weinig investeringsruimte (financieringsratio van 100% of lager) en heeft 44 procent een minder goede tot slechte liquiditeitspositie. Vooral de sector Garagebedrijf heeft het zwaar. De afgelopen jaren leunde deze sector steeds meer op externe financiering. De solvabiliteit daalde van 19 procent in 2006 naar 11 procent in 2008.
"Dit brengt hogere financieringslasten met zich mee en bemoeilijkt ook de kredietverstrekking", aldus Roose. "Het is essentieel voor MKB bedrijven om te gaan sturen op de realiteit. Ondernemers zijn van nature namelijk (te) optimistisch. Een maandelijkse financiële rapportage is nodig om het bedrijf door de moeilijke tijd heen te loodsen. Ook de banken vereisen dit in meerdere mate." Het SME Kompas laat zien dat grotere ondernemingen (meer dan 10 medewerkers) over het algemeen een groter beroep doen op externe financiering dan kleinere bedrijven. De MKB bedrijven die al geruime tijd bestaan (meer dan 25 jaar) scoren qua resultaat beneden gemiddeld, maar hebben beduidend minder behoefte aan werkkapitaal.
Omzet
Bijna alle Nederlandse MKB bedrijven zien de omzet in 2008 al dalen. Vooral de sectoren Detailhandel en Horeca laten een forse terugval zien. De sector Groothandel vormt de enige positieve uitzondering. De effecten van de economische neergang zijn niet alleen waarneembaar in de omzet maar ook in het kostenpatroon; dat bleef stabiel. Zowel de promotionele kosten, als de verkoopkosten, de algemene kosten en de huisvestingskosten bleven in 2008 relatief gezien vrijwel gelijk aan 2007.
