Zakelijk, rechts en conservatief, zijn volgens het vaste lezerspanel van Management Team de ideale ingrediënten voor een volgend kabinet. Over Balkenende I, II en III zijn ze niet ontevreden en met wat kleine aanpassingen mag de coalitie van VVD en CDA wat de Nederlandse managers betreft rustig doorregeren.
Een premier die zich moest laten souffleren door zijn minister van Justitie, een landbouwminister die zijn eigen bedrijf van een forse subsidie voorzag, de minister van Vreemdelingenbeleid die haar eigen partijgenoot het Nederlanderschap wilde ontnemen: de kabinetten Balkenende strompelden en struikelden de afgelopen jaren voort.
Maar niets menselijks is de Nederlandse manager vreemd: Jan Peter Balkenende mag doorregeren in een coalitie van CDA en VVD. Want 50,7 procent van het vaste MT-lezerspanel ziet de huidige coalitie het liefst doorgaan en 38,9 procent ziet dat graag met de huidige premier aan het roer. Ondanks de voorkeur voor Balkenende stemt de Nederlandse manager overwegend VVD (48,1 procent). De lijsttrekker van de liberalen, Mark Rutte, wordt echter door slechts 18,4 procent als ideale minister-president genoemd. Daarmee doet hij het weliswaar beter dan Wouter Bos (15,4 procent), maar in het licht van de grote voorkeur onder managers voor zijn partij blijft hij achter. Op de redactie van Management Team werd geopperd dat de oorzaak van dit tegenvallende resultaat ligt in het feit dat Rutte ‘nog niet droog achter de oren is’.
Ministeriabel
‘Bent u van mening dat Nederland toe is aan een zakelijk ingesteld kabinet?’, legden wij het panel voor. ‘Ja’, antwoordt 43,9 procent, ‘er moet in dit land zakelijker geregeerd worden’. Toch zoekt de manager de zakelijkheid kennelijk in de nuance, want van alle huidige ministers mogen er maar liefst negen op hun plek blijven zitten. Bij slechts twee ministeries wordt echt een duidelijke voorkeur aan zakenmannen gegeven: Ben Verwaayen, de topman van British Telecom, ziet men graag aan het roer bij Economische Zaken, en op Verkeer en Waterstaat is ANWB-baas Guido van Woerkom de ideale kandidaat.
Twee namen van bestuurders uit het Nederlandse bedrijfsleven worden voor meerdere ministeries genoemd. Hans Wijers van Akzo Nobel wordt getipt voor Economische Zaken, OC&W, Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en de bestuursvoorzitter wordt door een enkeling geschikt geacht voor het leiden van het kabinet. Oud SER-voorzitter Herman Wijffels wordt ook voor meerdere ambten ministeriabel geacht. Zijn naam wordt spontaan genoemd voor Economische Zaken, Landbouw, VROM en ook als minister-president wordt Wijffels meerdere malen getipt.
Vrouwen willen Bos
De uitkomsten van het onderzoek onder MT-lezers brengt nog een aantal zaken aan het licht. Zo is er een aantal opvallende verschillen in kiesgedrag tussen mannen en vrouwen. Als ideale minister-president hebben vrouwen met 29,2 procent een grote voorkeur voor Wouter Bos. En ook Mark Rutte (16,7 procent) doet het beter bij de vrouwelijke manager dan Balkenende (14,6 procent). Als hen de keuze wordt gegeven, kiezen vrouwen bovendien in de meeste gevallen voor een vrouwelijke minister. Zo zien ze burgemeester van Nijmegen Guusje ter Horst graag op Binnenlandse Zaken (41,7 procent), Louise Gunning (bestuursvoorzitter van het AMC) op Volksgezondheid (35,4 procent) en Agnes Jongerius (FNV Bondgenoten) op Sociale Zaken (37,5 procent). Uitzonderingen vormen Karla Peijs van Verkeer en Waterstaat en de opgestapte Sybilla Dekker van VROM: zij hoeven ook wat betreft de vrouwelijke managers niet meer terug te keren.
Wiegel
Met een paar wijzigingen in het huidige kabinet – die nodig zijn om een zakelijker ingestelde regering te creëren – lijkt de Nederlandse manager het wel goed te vinden zo. Rest nog het toevoegen van wat oude bekenden aan het kabinet, voor de nostalgische noot die vooral bij de oudere manager aanwezig is. Zo wordt éminence grise Hans Wiegel genoemd om alsnog te gaan regeren en ook de nog altijd populaire VVD-celebrity Erica Terpstra mag terugkeren in het kabinet.
Minister-president: Jan Peter Balkenende (50)
De huidige minister president kreeg 38,9 procent van de stemmen. De runner-up is niet zijn gedoodverfde concurrent Wouter Bos (15,4 procent), maar VVD-voorman Mark Rutte (18,4 procent). Opvallend is dat Balkenende bij vrouwelijke managers een stuk minder geliefd is (14,6 procent), terwijl Bos bij de dames juist op meer steun kan rekenen (29,2 procent) en nee, we zeggen niet dat we denken te weten hoe dat komt.
De steun van de Nederlandse manager gaat dus uit naar de huidige premier en daarmee loopt die in de pas met de algemene opinie. Ondanks zijn klunzige uitstraling en verweten gebrek aan daadkracht mag Balkenende terugkeren naar het hoogste ambt. Verguisd door de media maar toch weer in de armen gesloten door het volk, zo lijkt Balkendendes lot. Wellicht is het zijn integere uitstraling, of misschien gebrek aan echte concurrentie.
Buitenlandse Zaken: Ben Bot (68)
Van maar liefst 63,9 procent van het MT- panel mag Ben Bot op zijn ministerie blijven en daarna hoort hij bij de meest geliefde ministers van het huidige kabinet. Bot was voor hij Jaap de Hoop Scheffer in 2003 opvolgde, jarenlang de hoogste Nederlandse diplomaat bij de Europese Unie. Geen wonder dat Bot een warm pleitbezorger was voor de Europese grondwet. De naam van de CDA-minister prijkt niet op de kandidatenlijst: het politieke handwerk van een Kamerlid ziet de christendemocraat niet zitten. Bot is echter wel geïnteresseerd in een nieuw ministerschap.
Sociale Zaken: Aart Jan de Geus (51)
Minister de Geus heeft hetzelfde probleem als zijn collega Remkes op Binnenlandse Zaken: hij mag terugkeren op zijn ministerie, maar niet van harte. Een magere 32,7 procent van de respondenten geeft hem het voordeel. Dat op dit ministerie een zakelijkere aanpak wellicht een goed idee is, lijkt 25,3 procent van de panelleden te denken: zij geven de voorkeur aan Ben Noteboom, ceo van Randstad Holding. Onder de vrouwen is FNV-voorzitter Agnes Jongerius het populairst. Het belangrijkste wapenfeit van De Geus is de hervorming van de WAO. Evenals Bot staat de Geus niet op de CDA-kandidatenlijst; hij voelt zich niet thuis in de Tweede Kamer maar is wel beschikbaar voor een ministerspost.
Defensie: Henk Kamp (54)
Henk Kamp is voor 54,3 procent van de MT-lezers straks weer welkom op zijn oude stek. De minister van Defensie is ook binnen zijn eigen VVD een geliefd politicus, dat werd duidelijk toen hij van meerder kanten benaderd werd om zich kandidaat te stellen voor het lijsttrekkerschap. Of het de VVD sterker had gemaakt zullen we nooit weten: Kamp bedankte. Een outsider is Rob de Wijk, defensiespecialist van Clingendael. Hij vergaart 17,6 procent van de stemmen en dat succes heeft hij vooral te danken aan de vrouwelijke manager, waarvan 22,9 procent De Wijk wel ziet zitten als defensieminister.
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Maria van der Hoeven (57)
Weinig problemen ook voor Maria van er Hoeven: als ze wil, kan ze straks weer gaan voor vier jaar OC&W. De hoogste vrouw op de CDA-kandidatenlijst krijgt 30,3 procent van de managers achter zich. Een andere populaire kandidaat is president van de Hay Group Trude Maas. Opvallend vaak wordt de naam van Ronald Plasterk spontaan genoemd. De bioloog en Volkskrantcolumnist schreef mee aan het PvdA-verkiezingsprogramma.
Economische Zaken: Ben Verwaayen (54)
Een meerderheid van 36,3 procent van de stemmen is voor Ben Verwaayen. Hij is voor het MT-panel de gedroomde minister van Economische Zaken. Met ruim een derde van de stemmen doet de topman van British Telecom het 8 procent beter dan de huidige minister, Joop Wijn. Onder de managers jonger dan 40 jaar, haalt Verwaayen zelfs 45,8 procent van de stemmen binnen. EZ is daarmee één van de ministeries waar het panel graag een zakelijkere wind ziet waaien.
Ook Hans Wijers, topman van chemieconcern Akzo Nobel en al eerder bewindsman op dit ministerie, wordt door velen spontaan genoemd als geschikte kandidaat. Verwaayen moet in de politiek zijn sporen nog verdienen. Het VVD-verkiezingsprogramma is wel mede van zijn hand, wat in ieder geval getuigt van interesse voor het landelijk bestuur.
Vreemdelingenbeleid en Integratie: Rita Verdonk (51)
De meest besproken en controversiële minister van de kabinetten Balkenende is populair bij de Nederlandse manager. 47,3 procent staat achter Rita Verdonk. Opvallend is de beduidend lagere score onder de vrouwelijke managers (31,3 procent) en de hogere score onder de jongere managers (onder de 40), waar zij zich zelfs door 55,4 procent gesteund weet. Bij de vrouwelijke panelleden is Ahmed Aboutaleb duidelijk favoriet voor de gevoelige post. De Amsterdamse wethouder haalt onder deze groep 33,3 procent van de stemmen binnen.
Verkeer en Waterstaat: Guido van Woerkom (51)
Wie kan zich nog een man aan het roer van het ministerie van Verkeer en Waterstaat herinneren? Na Neelie Kroes, Hanja Maij Weggen, Annemarie Jorritsma, Tineke Netelenbos en Karla Peijs, wordt het weer eens tijd, is wellicht de gedachte van het MT-panel geweest. Met 28,9 procent van de stemmen is de huidige topman van de ANWB de meest populaire kandidaat. Zelfs de vrouwelijke manager laat Karla Peijs zitten. Dat dit één van de ministeries is die de manager het meest aan het hart gaat, blijkt uit de grote hoeveelheid suggesties en opmerkingen. ‘Ze zijn allemaal net zo hopeloos’, reageert een panellid. Een ander schrijft: ‘In ieder geval niet deze figuren’. Veel namen die spontaan genoemd worden zijn topbestuurders uit het zakenleven, zoals Gerlach Cerfontaine, Karel Noordzij en Paul Nouwen. Maar ook de oud-ministers Neelie Kroes, Annemarie Jorritsma worden getipt.
Justitie: Piet Hein Donner (58)
Donner mag terugkomen op zijn oude plek, de Schipholbrand – oorzaak van zijn aftreden – wordt hem door de Nederlandse manager kennelijk niet kwalijk genomen. 37,9 procent geeft
de voorkeur aan Donner op Justitie, boven Hirsch Ballin (22,4) en advocaat Bram Moszkowicz (16,2 procent). De Amsterdamse advocaat doet het met 27,1 procent wel weer opvallend goed onder de dames. Spontaan wordt de naam van ‘s lands bekendste misdaadjournalist Peter R. de Vries overigens meerdere malen genoemd. Piet Hein Donner zelf heeft zich evenals het CDA niet laten kisten door zijn aftreden: hij is vrijwel zeker weer beschikbaar voor een ministerspost.
Financiën Gerrit Zalm (54)
Goed nieuws voor Gerrit Zalm: 69,5 procent van het MT-panel ziet de huidige minister van Financiën graag terug op zijn post in een volgend kabinet. Daarmee is hij de populairste minister onder managers. Slecht nieuws voor de kiezer: Zalm heeft aangegeven er de brui aan te geven. En dat is niet zo gek: met een korte onderbreking in 2002, is Zalm vanaf 1996 al minister van Financiën. Kunnen we ons überhaupt nog iemand anders op die post voorstellen?
Echte alternatieven draagt ons panel niet aan, runner-up is Saskia Stuiveling die 19 procent van de stemmen krijgt. Die relatief hoge score heeft zij met name te danken aan de vrouwelijke panelleden (33,3 procent). Op de redactie werd verwacht dat Peter Paul de Vries onder managers hoge ogen zou gooien, maar de directeur van de VEB kwam niet verder dan een schamele 4,2 procent. Onder de vrouwelijke managers wist hij zelfs geen enkele stem binnen te halen.
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit: Cees Veerman (57)
De huidige minister van Landbouw Cees Veerman, is een van die ministers die de afgelopen kabinetsperiode meerdere malen onder vuur lag (hij gaf onder andere subsidie aan een bedrijf waar hij zelf nog directeur van was), maar toch terug mag komen. 43,9 procent gaf hem steun. Opvallend ook hier is de hoge score onder de vrouwelijke managers van Tweede Kamerlid en CDA-landbouwdeskundige Annie Schrijer-Pierik. Duidelijk is ook dat dit ministerie onze lezer niet echt kan bekoren: meerdere respondenten pleiten voor het afschaffen van het ministerie, of om het in een ander ministerie (Economische Zaken of VROM) op te laten gaan. Een panellid denkt dat hijzélf de juiste kandidaat is op Landbouw is.
Binnenlandse Zaken: Johan Remkes (55)
Oké, Remkes mag terugkomen van het MT-panel, maar niet van harte (28,5 procent). En dat lijkt de kandidatenlijst van de VVD te bevestigen: Remkes staat dan wel op een zeer verkiesbare negende plaats, maar moet nieuwelingen als Brigitte van der Burg en Fred Teeven voor zich dulden. Van alle verkiesbare huidige VVD-ministers én staatssecretarissen is hij drager van de rode lantaarn op de lijst van de liberalen. De huidige minister van Binnenlandse Zaken voelt in onze verkiezingsuitslag de hete adem van Eric Nordholt (27,7 procent). De oud-hoofdcommissaris van politie wint het trouwens van Remkes onder de managers van 40 jaar en jonger: Nordholt scoort bij de jonge garde 30,7 procent, Remkes 30,1 procent.
Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Hans Hoogervorst (50)
Hans Hoogervorst hoéft niet de geschiedenisboekjes in te gaan als de minister die zijn vinger in zijn keel stopte toen zijn beleid bekritiseerd werd door PvdA-voorman Wouter Bos. In ons onderzoek haalt hij een ruime meerderheid van 37,5 procent en mag hij dus doorregeren. Maar de VVD’er heeft al aangegeven niet terug te keren in een volgend kabinet: hij stapt uit de politiek en kiest voor het bedrijfsleven. Onder de mannelijke panelleden gaat de voorkeur na Hoogervorst uit naar Schipholbaas Gerlach Cerfontaine (17,9 procent). De vrouwen echter kiezen in ruime meerderheid (35,4 procent) voor Louise Gunning, bestuursvoorzitter van het Amsterdams Medisch Centrum. En wie anders dan good old Erica Terpstra werd spontaan het meest genoemd.
Vrom: Pieter Winsemius (64)
Sybilla Dekker stapte afgelopen jaar samen met Piet Hein Donner op. Maar in tegenstelling tot Donner, hoeft Dekker niet meer terug te keren op haar ministerie. Met een schamele 10,6 procent van de stemmen bleef zij ver achter bij haar opvolger Pieter Winsemius, die 58,9 procent van de stemmen van het MT-panel achter zich wist te krijgen. Onder de managers boven de 40 jaar is de oude rot met 66 procent zelfs nog populairder. De oudere manager herinnert zich Winsemius wellicht nog uit de kabinetsperiode Lubbers I, toen hij ook de hoogst verantwoordelijke was op VROM.
Uitslagen onderzoek
Op welke partij gaat u stemmen?
| antwoorden in % | Man | Vrouw | Jonger dan 40 | Ouder dan 40 | Totaal |
| CDA | 15 | 6.3 | 10.2 | 16.1 | 14.2 |
| PvdA | 8,8 | 18.8 | 5.4 | 11.9 | 9.8 |
| VVD | 50,3 | 27.1 | 58.4 | 43 | 48.1 |
| SP | 3,1 | 6.3 | 3 | 3.6 | 3.4 |
| Fortuyn | 0,9 | 0 | 0.6 | 0.9 | 0.8 |
| GroenLinks | 3,5 | 16.7 | 3 | 5.7 | 4.8 |
| D66 | 2,6 | 4.2 | 1.8 | 3.3 | 2.8 |
| ChristenUnie | 3.3 | 2.1 | 3 | 3.3 | 3.2 |
| SGP | 1.1 | 0 | 0 | 1.5 | 1 |
| EénNL | 1.8 | 2.1 | 1.8 | 1.8 | 1.8 |
| Partij voor de Vrijheid (Wilders) | 2.6 | 4.2 | 4.2 | 2.1 | 2.8 |
| Partij voor de Dieren | 1.3 | 4.2 | 2.4 | 1.2 | 1.6 |
| Anders | 5.5 | 8.3 | 6 | 5.7 | 5.8 |
Op welke partij stemt u zeker niet?
(meerdere antwoorden mogelijk)
| antwoorden in % | Man | Vrouw | Jonger dan 40 | Ouder dan 40 | Totaal |
| CDA | 22.3 | 35.4 | 17.5 | 26.6 | 23.6 |
| PvdA | 46.4 | 33.3 | 57.8 | 38.8 | 45.1 |
| VVD | 11.3 | 20.8 | 6 | 15.2 | 12.2 |
| SP | 57.4 | 35.4 | 62 | 51.9 | 55.3 |
| Fortuyn | 65.1 | 79.2 | 62.7 | 68.4 | 66.5 |
| GroenLinks | 56.7 | 18.8 | 57.2 | 51 | 53.1 |
| D66 | 43.3 | 16.7 | 38 | 42.1 | 40.7 |
| ChristenUnie | 41.7 | 62.5 | 47.6 | 41.8 | 43.7 |
| SGP | 65.1 | 75 | 64.5 | 66.9 | 66.1 |
| EénNL | 58.9 | 70.8 | 57.2 | 61.5 | 60.1 |
| Partij voor de Vrijheid (Wilders) | 63.4 | 81.3 | 60.8 | 67.2 | 65.1 |
| Partij voor de Dieren | 70 | 56.3 | 71.1 | 67.5 | 68.7 |
Is Nederland toe aan een zakelijk ingesteld kabinet?
| antwoorden in % | Man | Vrouw | Jonger dan 40 | Ouder dan 40 | Totaal |
| Absoluut niet | 3.5 | 10.4 | 2.4 | 5.1 | 4.2 |
| Nee, denk niet dat we er beter van worden | 19.6 | 18.8 | 18.7 | 20 | 19.6 |
| Misschien wel en levert het nu meer op dan voorheen | 19 | 25 | 19.9 | 19.4 | 19.6 |
| Ja, er moet in dit land zakelijker worden geregeerd | 44.8 | 35.4 | 47 | 42.4 | 43.9 |
| Absoluut wel | 9.7 | 10.4 | 10.2 | 9.6 | 9.8 |
| Anders | 3.3 | 0 | 1.8 | 3.6 | 3 |
Hoe tevreden bent u over de kabinetten Balkenende?
| antwoorden in % | Man | Vrouw | Jonger dan 40 | Ouder dan 40 | Totaal |
| Heel erg ontevreden | 6.6 | 6.3 | 4.2 | 7.8 | 6.6 |
| Ontevreden | 17.9 | 35.4 | 13.9 | 22.4 | 19.6 |
| Niet ontevreden/niet tevreden | 27.4 | 33.3 | 30.1 | 26.9 | 27.9 |
| Tevreden | 44.4 | 22.9 | 45.2 | 40.9 | 42.3 |
| Heel erg tevreden | 3.8 | 2.1 | 6.6 | 2.1 | 3.6 |
Welke coalitie heeft uw voorkeur?
| antwoorden in % | Man | Vrouw | Jonger dan 40 | Ouder dan 40 | Totaal |
| CDA / VVD | 52.5 | 33.3 | 62.7 | 44.8 | 50.7 |
| CDA / VVD / ChristenUnie | 14.3 | 4.2 | 10.8 | 14.6 | 13.4 |
| CDA / PvdA | 6.6 | 8.3 | 2.4 | 9 | 6.8 |
| PvdA / VVD | 10.8 | 20.8 | 10.2 | 12.5 | 11.8 |
| PvdA / GroenLinks / SP | 8.8 | 22.9 | 6.6 | 11.9 | 10.2 |
| Anders | 6.8 | 10.4 | 7.2 | 7.2 | 7.2 |
