Heb je als ceo het gevoel dat er vanuit alle richtingen aan je getrokken wordt? Je moet je kwetsbaar of daadkrachtig opstellen. Je wel of niet mengen in maatschappelijke discussies, je focussen op winst of op waarden.
Nieuw onderzoek bevestigt dat gevoel. Uit Het nieuwe leiderschapsprofiel dat de redactie mocht inzien, blijkt dat ook onder de Nederlanders er verdeeldheid is over wat goed leiderschap in een veranderende samenleving nu eigenlijk inhoudt. Dat is lastig als je wil bouwen aan een goede reputatie.
Bestuursadviseurscollectief Duivelse Dilemma’s en Motivaction hebben 1.015 Nederlanders tussen 18 en 80 jaar gevraagd naar wat zij verwachten van leiders in deze tijd. Ze willen mensgerichtheid zien, verbinding en transparantie, maar de antwoorden laten vooral spanningsvelden zien.
Blijf niet op de achtergrond
Zo vindt 67 procent van de Nederlanders dat leiders niet op de achtergrond moeten blijven, maar zichtbaar en uitgesproken moeten zijn. En 63 procent wenst dat leiders zich maatschappelijk uitspreken. Maar klim nu niet meteen op de barricades, want er zitten wel wat mitsen en maren aan.
Vooral bij het doen van uitspraken over wat er leeft in de samenleving. Een leider moet dat niet doen en vooral gericht blijven op de eigen organisatie, vindt 34 procent. Een leider van een grote organisatie kan zich wel uitspreken, maar dan over kwesties die de klanten belangrijk vinden (31 procent).
Wie vindt dat leiders het publieke debat moeten opzoeken, is nog altijd in de minderheid (28 procent). Uitspraken doen over politieke thema’s, zoals handelsoorlogen vindt maar 13 procent oké. Datzelfde geldt voor het openlijk innemen van standpunten over geopolitieke spanningen, zoals de oorlogen in Oekraïne en Gaza (12 procent).
Lees ook: Menselijke ceo is belangrijker dan winstgevendheid
Waarden belangrijker dan winst
‘Leiders krijgen te maken met zoveel uiteenlopende verwachtingen dat het vrijwel onmogelijk is om het goed te doen voor iedereen. Wat bij de ene groep vertrouwen wekt, kan bij een andere groep juist weerstand oproepen’, reageert Frank Peters, partner van Duivelse Dilemma’s.
Waar Nederlanders het wel roerend over eens zijn: leiders moeten transparant zijn over hun dilemma’s (80 procent), waarden zijn belangrijker dan winst (73 procent) en kwetsbaarheid tonen maakt leiders sterker (73 procent).
Toch is het ook bij het delen van dilemma’s wel oppassen geblazen met de manier waarop je dat doet. De helft geeft de voorkeur aan leiders die openlijk twijfelen bij moeilijke beslissingen. De andere helft kiest dan weer voor iemand die altijd zeker van zijn of haar zaak lijkt.
Complex speelveld
Bijna even gelijk is de verdeling tussen leiders die snel knopen doorhakken of eerst een breed draagvlak zoeken. Wat het meeste vertrouwen wekt bij leiders van grote organisaties is open zijn over twijfels, maar ondertussen wel de koers vasthouden. Tegelijkertijd vindt driekwart van de Nederlanders het ook wel oké als leiders zich flexibel aanpassen aan de situatie.
Voor Peters verklaart dat complexe speelveld ook waarom veel Nederlandse leiders zich nauwelijks uitspreken en er maar zo weinig ceo’s participeren in het publieke debat. ‘Het risico op reputatieschade, ook voor hen persoonlijk, is gewoon te groot. Tegelijkertijd is zwijgen ook geen optie.’
‘Leiderschap anno nu draait om het managen van dilemma’s. Dilemmaleiderschap, het herkennen en benoemen van de spanningsvelden én het durven maken van keuzes, is de belangrijkste vaardigheid van deze tijd.’
Lees ook: Zo bouw je als organisatie een reputatie op die tegen een stootje kan
Koude douche
Wie op zoek is naar een beetje verlichting van dat dagelijkse geworstel: het onderzoek biedt daarvoor wel een paar aanknopingspunten. Nederlanders beoordelen organisaties vooral op het leveren van kwalitatief goede diensten en producten (60 procent). Ook het transparant communiceren over keuzes en dilemma’s telt mee (37 procent). Evenals de positieve bijdrage aan maatschappelijke problemen.
Opvallend is dat organisaties amper worden beoordeeld op inspirerend of sterk leiderschap (13 en 9 procent). Voor sommige leiders die wel moedig hun nek uitsteken, zal dit als een koude douche aanvoelen.
Wat meer vertrouwen oplevert, is het zichtbaar voorop stellen van morele waarden (22 procent). Leiders die het teamgevoel centraal stellen (68 procent) boven de resultaten krijgen ook de voorkeur van de Nederlanders.
Charisma scoort niet
Bij de belangrijkste eigenschappen voor een leider van grote organisaties staat oprechtheid met stip op één (47 procent). Op enige afstand gevolgd door daadkracht en empathie (37 en 30 procent). Charisma scoort daarentegen maar 7 procent.
‘Wat leiderschap precies inhoudt, is allerminst eenduidig. Wat wél overeind blijft: authenticiteit wint altijd’, besluit Karel Slootman, directeur van Motivaction.
Lees ook: Wat is leiderschap eigenlijk? Na twintig jaar zoeken is dit de sleutel
