We praten veel over wat we kunnen doen voor het klimaat en een eerlijkere wereld. Minder vliegen. Bewuster consumeren. Duurzamer ondernemen. Maar er is één wapen dat vrijwel niemand inzet, terwijl het reusachtig is: ons pensioengeld.
Nederlandse pensioenfondsen beheren gezamenlijk bijna 1800 miljard euro. Meer dan ons bruto binnenlands product. Dat vermogen is ingelegd door miljoenen Nederlanders die maandelijks premie afdragen. Het wordt actief belegd, elke dag opnieuw. En de meesten van ons hebben geen idee waarin.
Dat is vreemd, als je erover nadenkt. Pensioengeld is bedoeld om ons een veilige toekomst te geven. Het zou absurd zijn als datzelfde geld bijdraagt aan een wereld waarin die toekomst juist onzekerder wordt. Toch is dat precies wat er op dit moment gebeurt.
Waar Nederlands pensioengeld belandt
Recent publiceerde Follow the Money een onderzoek waaruit blijkt dat ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, 825 miljoen euro investeerde in Palantir.
Dit Amerikaanse techbedrijf wordt al jaren in verband gebracht met ernstige mensenrechtenschendingen, onder andere omdat het software maakt waarmee de immigratiedienst ICE ziet waar migranten zich bevinden en hoe groot de kans is dat zij thuis zijn voor arrestatie. Met Nederlands pensioengeld.
Maar ABP is niet de enige.Van de vijf grootste pensioenfondsen investeren ook PFZW en Bpfbouw in bedrijven die wapens en materieel aan Israël leveren. De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties wees daar vorig jaar al op. En dan heb ik het nog niet eens over fossiele brandstoffen, die bij de meeste fondsen een populair beleggingsproduct blijven.
Zolang grote sommen naar fossiel, controversiële tech en de wapenindustrie blijven vloeien, financieren we met ons pensioengeld precies de problemen waar we vanaf willen.
Het kan ook anders
Gelukkig bewijzen steeds meer partijen dat het anders kan. In New York hebben bijvoorbeeld de vijf stadspensioenfondsen al hun investeringen in fossiel teruggetrokken. Ook in Nederland volgen steeds meer fondsen: PME stapte volledig uit olie en gas, BPL uit steenkool. En BrightPensioen, als B Corp-gecertificeerd pensioenfonds, investeert uitsluitend in duurzame aandelen en groene obligaties. Geld dat naar de energietransitie, schoon water en duurzame bouw gaat. Hun beleggingen produceren ruim 30 procent minder CO2 dan vergelijkbare traditionele fondsen.
En het rendement? Beter dan gemiddeld sinds de oprichting. Onderzoek van Morningstar toonde aan dat 75 procent van de duurzame pensioenfondsen beter presteert dan traditionele portefeuilles. De mythe dat je moet kiezen tussen rendement en verantwoordelijkheid? Achterhaald. Het zijn voorbodes van een nieuwe standaard.
Meer macht dan je denkt
Die 1800 miljard euro is één van de grootste kapitaalpools ter wereld, ingelegd door jou en mij. En juist nu sommige grootmachten duurzaamheid onder druk zetten, kan dat kapitaal een tegengewicht vormen.
Het goede nieuws: je hebt meer invloed dan je denkt. Pensioenfondsen zijn er voor hun deelnemers. Ze zijn wettelijk verplicht om verantwoording af te leggen over hun beleggingsbeleid. En ze luisteren, zeker als deelnemers massaal dezelfde vraag stellen.
Wat kun je doen?
Vraag je pensioenfonds om transparantie. Waar zit je geld in? Welk percentage gaat naar fossiel, naar controversiële sectoren? Veel mensen schrikken als ze voor het eerst zien wat er met hun geld gebeurt.
Ben je werkgever? Dan kies jij de pensioenregeling voor je medewerkers. Steeds meer organisaties stappen over naar fondsen die duurzaamheid serieus nemen. Geen soft statement, maar een concrete bedrijfskeuze.
En iedereen kan vandaag nog actie ondernemen: via onsgeldtelt.nl onderteken je met één klik een brief aan je pensioenfonds. Eén handtekening verandert niets. Duizenden handtekeningen veranderen beleid. Als er ooit een moment was om onze collectieve invloed te gebruiken, is het nu.
