Hij ging bij een vriend langs die als expat in Singapore woonde. Een prettige en overzichtelijke stad voor Aziatische begrippen, merkte Matthijs Guichelaar.
De stadstaat die flink inzet op innovatie en de techsector bereidde rond die tijd de liberalisering van zijn energiemarkt voor. ‘Een beetje beroepsdeformatie misschien, maar na wat praten over die nieuwe markt bedacht ik me: is het geen idee om daar eens een businessplan voor te schrijven?’
Van Vandebron naar Flo Energy
Guichelaar is namelijk medeoprichter van Vandebron, het energiebedrijf dat hij verkocht aan Essent. Vijf jaar fast forward runt hij Flo Energy, Met Ernst Westendorp, de bewuste vriend die sindsdien zijn co-founder is. In Singapore, met 170 mensen op de loonlijst, 400 miljoen omzet van honderden zakelijke klanten en inmiddels een tweede vestiging in Australië.
‘Mijn vrouw en ik wilden wel een tijdje in het buitenland wonen en werken en ik zag bij die vriend dat het hier prima wonen is voor een gezin’, zegt Guichelaar. ‘Het is redelijk schoon, de gezondheidszorg is top en er is zelfs een Hollandse school voor de kinderen.’
Ja, het waren tropenjaren, die begonnen met de lockdowns tijdens corona en twee jaar later de energiecrisis. ‘Hier vielen net als in Nederland energieaanbieders om, in een markt die net was geopend. Dat zorgde voor ontevreden klanten natuurlijk. En dat is precies waar de overheid hier erg gevoelig voor is: onrust onder de bevolking.’
Alles op een kluitje in Singapore
Maar Flo Energy doorstond die orkaan goed en is nu de grootste aanbieder van 100 procent duurzame energie in Singapore. Daarbij hielp dat Guichelaar Vitol in 2023 als aandeelhouder wist te strikken, de Nederlandse energiehandelaar die bij het grote publiek onbekend is, maar groter is dan Apple en Shell.
‘Dat is het mooie van Singapore: hier zit je automatisch heel dicht op andere bedrijven, ook de grootste ter wereld. Ze zitten hier allemaal op een kluitje’, vertelt Guichelaar.
Het is allang geen geheim meer dat Singapore een goede plek is voor Nederlandse bedrijven en hun werknemers. Unilever, Shell, Philips en andere multinationals hebben er vestigingen en in de stadstaat zullen zo rond de 10.000 oranje expats rondlopen.
Het recept is ook bekend: door schreeuwend gebrek aan ruimte zet de overheid, die dit jaar het 60-jarig bestaan van het land viert, stevig in op het aantrekken van internationale bedrijven en de ontwikkeling van handel en een hightech sector.
Deeptech-startups bouwen met kennis
Bij dat ecosysteem horen niet alleen grote techbedrijven, maar ook kennis die wordt ontwikkeld op de plaatselijke universiteit en natuurlijk startups die die kennis omzetten in business. En op dat laatste zet uitgerekend een Nederlandse ondernemer in.
Luuk Eliens is oprichter van ATUM Ventures, een venture builder die interessante patenten en talent combineert om er deeptech-startups mee op te zetten. Zelf was Eliens al min of meer thuis in Azië. Hij heeft in Shanghai een bedrijf opgezet dat startups werkplekken verschafte en ook als incubator fungeerde.
Maar in Nederland werkte hij een tijdlang voor HightechXL, ook een organisatie die startups bouwt op academische kennis. En met dat model stapte hij in Singapore naar de overheid. ‘Daar komen patenten van goede kwaliteit uit de onderzoeksinstellingen die onvoldoende worden vercommercialiseerd. Terwijl er genoeg kapitaal en aandacht voor ondernemerschap is, en de intellectuele eigendom ook goed wordt beschermd.’
Met open armen ontvangen
Eliens wist de ambtenaren te overtuigen van zijn model. En daarop volgde wat ook andere ondernemers vertellen over de Singaporese overheid: als die je bedrijf ziet zitten, gaat bijna de rode loper voor je uit. ‘Je wordt met open armen ontvangen, zeker als je iets met deeptech doet.’
In het geval van Eliens rolde die loper richting de universiteiten en onderzoeksinstellingen waarmee hij inmiddels samenwerkt. ‘Wij beoordelen waar commerciële waarde in zit, vinden er ondernemers bij en helpen ze het businessmodel uit te vinden.’ Zo heeft Atum in vijf jaar tijd inmiddels vijftien techstartups van de grond gekregen, in gezondheid, energie en hightech als robotica en halfgeleiders.
Interessant voor Nederlandse deeptech-startups: Atum draait samen met HightechXL een programma waarbij ze een jaar lang geholpen worden om uit te breiden naar de Singaporese markt. Gesponsord door de Singaporese overheid.
Singapore gaat er agressiever in
‘De lokale overheid was een van de redenen waarom ik hier ben begonnen’, zegt Eliens. ‘Er wordt heel veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van IP, maar wat er uitkomt aan unicorns en andere waardevolle bedrijven is nog niet op het niveau van Europa of de VS.’
Of het nou subsidie is voor de startups of de visa voor hun ceo’s en cto’s: de overheid helpt. ‘We zijn als partner opgenomen in het ecosysteem. De staat gaat er hier een stuk agressiever in dan in Nederland, als je kijkt naar het kapitaal en de energie die ze in de sector stoppen.’
Belastingdouceurtjes zijn er niet, zegt Eliens. ‘We betalen hetzelfde als de gemiddelde Singaporees, maar het belastingtarief is hier best laag. En een belasting op vermogenswinst is er niet.’
Goede deals voor investeerders
Dat laatste maakt Singapore ook aantrekkelijk voor Nederlandse investeerders. Wat Joep Uijttewaal betreft mogen die best wat vaker naar Azië kijken. Hij slaat met Eastbound Equity vanuit Singapore een brug tussen Westen en het Oosten op het gebied van technologie en kapitaal.
‘Dat werkt twee kanten op: er zijn zowel Europese investeerders die hele goede deals kunnen doen in Azië, maar net zo goed hebben Aziatische investeerders interesse in Europese bedrijven.’
Uijttewaal begeleidt nu anderhalf jaar zowel bedrijven op zoek naar kapitaal als family offices en investeringsfonden op zoek naar kansen in Azië. Een Nederlandse startup gaat volgens Uijttewaal binnenkort zelfs 100 miljoen euro ophalen bij Aziatische investeerders. Hij begeleidde ook deals waarbij Nederlandse en Belgische families geld staken in een Filipijnse supermarktketen en een Indiase startup die een dienst bouwt rond het leveren van verse melk aan scholen en consumenten.
Gouden visa vanaf 20 miljoen
Acht maanden na de start in deze stad opende Eastbound Capital ook een vestiging in Sydney. Uijtewaal runt ook een eigen investeringsvehikel, gelieerd aan de familie (Uyttewaal is inderdaad de naam op de tafelzuren) en had al contact met honderden geldschieters. Voor hen is Singapore aantrekkelijk vanwege die onbelaste vermogenswinst, maar de stad deelt ook gouden visa uit: iedereen die 20 miljoen aan kapitaal meebrengt, is er welkom.
‘Die speciale status voor investeerders heeft inmiddels 3.000 families aangetrokken, met vermogens tot soms wel een paar miljard. Het is uitgegroeid tot een hub voor families. In Europa stond de markt voor investeringen en overnames relatief stil, hier was momentum en dat wilde ik pakken. Daarom ben ik van Amsterdam naar Singapore verhuisd.’
En eerlijk is eerlijk: Singapore is door zijn strategische ligging en culturele mengelmoes een erg fijne plek voor investerende families. ‘Die vinden vanuit de hele wereld hun weg hiernaartoe. Zie het als een soort Zwitserland: het is een stabiel land dat goed wordt geleid, als een corporate bijna.’
Waanzinnig goed netwerken
Een voorspelbare overheid en regelgeving, het onderscheidt Singapore van veel andere Aziatische landen. Tegelijkertijd is de voormalige Britse kolonie ook een overzichtelijke plek, waar je nooit ver hoeft te reizen om eens met iemand zakelijk te lunchen. Het gemak waarmee je hier netwerkt, lijkt zelfs wel op Silicon Valley.
‘Dat werkt echt waanzinnig goed. Praktisch iedereen die ik hier zakelijk ontmoet is expat, en het is al vrij snel: laten we een keer iets gaan drinken’, zegt Vince Vissers, medeoprichter van mobiel databedrijf Firsty.
Lees ook: Firsty belooft reizigers snelle mobiele data zonder gedoe met simmetjes of bundels
‘Ik postte op LinkedIn dat ik erover zat te denken om naar Singapore te verhuizen en daar een kantoor te openen. Joep Uijttewaal reageerde meteen.’ Het is voor Firsty niet direct het kapitaal of technologie die het naar Singapore trok, maar de afzetmarkt. ‘Als Azië en Australië je markt is, is dit een superpraktisch en strategisch punt om te zitten.’
Firsty: zitten met de development board
Firsty, opgericht door ex-Adyen-medewerkers, zorgt dat telefoons overal een dataverbinding hebben, ook al is er geen wifi of lokaal data-abonnement. Handig voor reizigers, maar inmiddels heeft Vissers ontdekt dat aanbieders van apps à la Uber pas écht zitten te springen om de dienst.
Vertaald naar Azië: als de brommerchauffeur in Oost-Java overal connected is, maakt dat de app waarmee je hem oproept extra waardevol. ‘Vergis je trouwens niet: in Singapore merk je dat Azië enorm vooroploopt met apps waarmee je alles kunt regelen, de super-apps, en met app-banken.’
‘We zijn eerst gaan kijken: wie kan ons hier het beste helpen? De economic development board hier is wat dat betreft echt een steunpilaar. Je maakt een afspraak en ze gaan met je zitten. Ze willen weten wat je komt doen als startup, hoe je aan innovatie doet en hoeveel mensen je denkt aan te nemen. Dan is de vraag: wat heb je nodig? Subsidie, investeringen, een ingang bij andere bedrijven? Ik was anderhalve maand binnen en we hadden al een productlancering in aanwezigheid van handelsminister Grace Fu en haar Nederlandse collega Dirk Beljaarts.’
San Francisco van Azië
Vissers moet de knoop nog doorhakken of hij zich hier permanent wil vestigen. Zijn ‘kantoor’ is nu nog Crane, een koffietentje op bij Orchard Road waar het klikte met de eigenaar. ‘We moeten nog kijken wat de volgende stap wordt. Zuid-Amerika is ook een grote markt.’
Maar voorlopig blijft het Singapore, waar hij ‘s ochtends vroeg begint met zijn afspraken in de regio, waarna tegen het eind van een normale kantoordag Europa volgt. ‘Je gaat hier lang door, dat is wel een valkuil.’
In de VS bemoeit de overheid zich minder met startups, maar afgezien daarvan voelt Singapore bijna als het San Francisco van Azië. Maar ook weer niet helemaal. ‘Het is hier altijd veel te heet’, lacht Vissers. ‘Maar het is en blijft Azië: je moet liefst ervaring hebben met de cultuur, de befaamde losing face-angst die maakt dat mensen zich niet snel rechtstreeks uiten.’
Overheid is ‘een lastig dier’
En die overheid is je vriend, maar blijft ook een kracht om rekening mee te houden. Die boetes op kauwgom en roken waar dat niet mag, zijn een cliché. En wie hier als stand-up comedian optreedt, moet eerst zijn tekst laten goedkeuren door de autoriteiten.
Als expat moet je echt goed in de gaten houden wat de regels zijn, vertelt een Nederlandse ondernemer die maanden nadat een parkeerbon op een oud adres was beland, maar net wist te voorkomen dat hij in de boeien werd geslagen. ‘De overheid is een lastig dier met twee gezichten. Maar uiteindelijk is het hier goed geregeld, met al zijn voor- en nadelen.’
Die balans maakt ook duurzame stroomleverancier Guichelaar op. ‘De voors wegen ruimschoots op tegen de tegens. Waar ter wereld ga je uit lunchen als je iets te bespreken hebt met een toezichthouder? Nee, we splitsen de rekening, corruptie wordt snoeihard aangepakt.’
Wat ook zo inspirerend is: als je op het strand zit, varen de containerschepen voor je neus langs, zegt hij. ‘Overal waar je komt, zie je kranen en de haven. De hele supply chain is hier zó fysiek zichtbaar. Singapore is echt de engine die de wereldhandel laat draaien.’
