1. Altavista
Internet zonder Google. We moeten even graven in het verleden hoe dat er ook alweer uitzag. AltaVista (ja… het bestaat nog steeds) was in dit tijdperk nog één van de dominante spelers op de zoekmarkt.
Opgericht: 15 december 1995.
Door: Nooit is helemaal duidelijk geworden wie met het idee kwam voor deze zoekmachine. Vast staat wel dat internetpioniers Louis Monier en Michael Burrows samen het programma in de steigers hebben gezet. De naam AltaVista betekent zoiets als ‘high view’ en refereert naar het uitzicht van het bedrijf in Palo Alto, Sillicon Valley.
Succes: Dankzij het ingenieuze algoritme blijkt AltaVista als eerste zoekmachine in staat om een groot deel van het World wide web te indexeren. Spoedig streeft het daarom concurrenten als Lycos en Excite voorbij. Er wordt bovendien volop geïnvesteerd en geïnnoveerd. Zo komt er een gratis maildienst en kan er ook worden gezocht naar Chinese en Japanse websites. Daardoor groeit AltaVista eind jaren negentig uit tot grootste zoekmachine ter wereld met meer dan een miljard geïndexeerde bestanden.
Waar het mis ging: De zoekmachine wordt kort na de eeuwwisseling uit de markt gedrukt door Google. Ondanks verbeteringen aan de website en een serie management-swops is het tij niet meer te keren. In 2010 maakt de huidige eigenaar Yahoo! bekend dat het de zoekmachine stapje voor stapje gaat ontmantelen.
2. Ilse
Zoeken met Ilse was ooit een begrip in Nederland. Eind jaren negentig kende de website zijn gloriedagen.
Opgericht: 22 februari 1996.
Door: Drie informaticastudenten aan de Hogeschool Eindhoven ruiken midden jaren negentig hun kans om een Nederlandstalige zoekmachine in de markt te zetten. Het zijn Wiebe Weikamp, Merien ten Houten en Robert Klep. Ze noemen het systeem InterLink Search Engine, kortweg ILSE. De machine draait in die eerste uren namelijk op de servers van Interlink, het clubje met internetpioniers van de universiteit.
Succes: Al in de zomer van 1996 is op de universiteit geen plek meer en verhuizen de servers naar een groter pand in Limburg. Rond september zijn meer dan een miljoen pagina’s binnen het nl-landschap geïndexeerd. Grote Amerikaanse spelers laten de Nederlandstalige websites dan nog grotendeels links liggen. Dat stelt Ilse in staat om in de jaren die volgen snel te blijven groeien.
Waar het misging: Als de grote internationale spelers ook de Nederlandse gebruiker in hun vizier krijgen, brokkelt het marktaandeel van Ilse snel af. De opkomst van Google zal daarna het beslissende zetje geven. In 2000 neemt VNU Ilse Media over. Deze uitgever komt een jaar later weer in handen van Sanoma. Het Finse bedrijf schrapt de naam in 2009 en maakt er Sanoma Digital van. Het domein ilse.nl is nog wel on air, maar strijdt een gevecht in de achterhoede. De dominante positie van weleer is geschiedenis. De oprichter heeft de naam en de dienst weer teruggekocht.
3. MySpace.com
Er was ooit een sociaal netwerk dat oneindig veel populairder was dan Facebook. Toch ging het met Myspace helemaal mis.
Opgericht: Op myspace.com kun je eind jaren negentig gratis bestanden plaatsen. Halverwege 2001 gaat de site op zwart, maar in juli 2003 wisselt het domein van eigenaar.
Door: Tom Anderson heeft namelijk grote plannen met Myspace. Hij wil er een virtuele community van maken met gebruikers die weblogs, profielen en groepen bijhouden. Een behoorlijk vooruitstrevende visie, zo zal later blijken. Halverwege 2003 heeft immers nog niemand van de term web 2.0 gehoord.
Succes: Myspace wordt het eerste echte succes in het tijdperk van sociale netwerken. Hoe meer vrienden op Myspace, hoe hoger je status. Onbekende bandjes als Arctic Monkeys gebruiken het door gratis muziek weg te geven en zo een eigen fanbase op te bouwen. Zo wordt MySpace hét platform om nieuwe muziek te ontdekken. News Corporation van mediamagnaat Rupert Murdoch heeft er in juli 2005 zelfs 580 miljoen dollar voor over. Kassa voor Anderson. Een klein jaar later telt Myspace 50 miljoen geregistreerde leden. In de top 10 van best bezochte websites laat het in 2006 de portals van CNN en New York Times achter zich.
Waar het misging: Myspace wordt een populaire case voor klantengoeroes. Waar de bezoeker in zijn wensen naar een hogere versnelling schakelt, blijft het bedrijf stationair. Zo ontbreekt het aan interactie en kan bijvoorbeeld de muziekspeler niet worden geïntegreerd op andere websites. Fatale missers van Murdoch, zo blijkt later. Het nieuwe fenomeen Facebook vreet Myspace razend snel kapot. News Corporation doet de zieltogende website in juni van dit jaar van de hand. Naar verluid heeft de nieuwe eigenaar Specific Media daar circa 35 miljoen dollar voor neergelegd. Die wil van de site weer een plek maken waar fans met hun favoriete artiesten in contact kunnen komen.
3. GeoCities
Zelf websites maken en die laten hosten. Dat was het idee van Geocities. Lange tijd ging dat heel aardig.
Opgericht: In het najaar van 1994.
Door: David Bohnett en John Rezner zijn er snel bij als de Verenigde Staten langzaam maar zeker in de ban raakt van de digitale snelweg. Ze bedenken de dienst Beverly Hills Internet, een naam die later wordt omgedoopt tot geocities.com. Gebruikers kunnen hier een eigen buurt of stad kiezen en daar hun zelf ontworpen webpagina’s op laten draaien.
Succes: In de loop van 1995 breidt het tweetal de dienst uit. Voortaan kunnen gebruikers van Geocities ook een eigen website bouwen. Gratis! Die worden geplaatst in een van de virtuele steden die ieder een eigen thema hebben. Zo ontstaat er een netwerk van websites. Het laagdrempelige karakter van de internetdienst is één van de belangrijkste pijlers van het succes.
Waar het misging: Yahoo! ziet wel brood in Geocities en neemt het bedrijf in 2001 over. Een investering waar 3,6 miljard dollar mee gemoeid is. David Bohnett en John Rezner zitten er voortaan dus warmpjes bij met kerst. Voor Yahoo! wordt de acquisitie echter een regelrecht drama. Klanten lopen massaal weg als gevolg van de nieuwe gebruikersvoorwaarden. Daarin staat te lezen dat Yahoo! eigenaar wordt van alle teksten en afbeeldingen die door gebruikers van Geocities zijn gepubliceerd. Een fatale misser, zo blijkt. WordPress zal in de jaren die volgen de nieuwe gebruikersstandaard worden voor de huis-, tuin- en keukenwebbouwer. Op 26 oktober 2009 gaat de website op zwart. Met uitzondering van Japan, want daar draait Geocities nog altijd door.
Nog steeds populair
Google voert al jarenlang de lijst aan met best bezochte websites van ons land. De zoekmachine wordt elke maand door maar liefst 98 procent van de Nederlandse internetgebruikers bezocht (bron Multiscope). Dit waren in 2010 de tien websites met het grootste bereik in Nederland. Het is echter nog wachten op de cijfers van 2011, die zullen aantonen dat Facebook inmiddels Hyves is voorbij geschoten en een topnotering heeft bemachtigd.
1. Google.nl
2. Youtube.com
3. Hyves.nl
4. Live.com
5. Bol.com
6. Buienradar.nl
7. Nl.wikipedia.org
8. Detelefoongids.nl
9. Marktplaats.nl
10. Facebook.com
Aardig om even de vergelijking te maken: in 2006 kwamen buienradar.nl en facebook.com nog niet in de lijst voor. Wel waren er destijds nog hoge posities voor rtl.nl en postbank.nl.
