De vakantie zit er weer op. Je hebt ervan genoten, je bent goed uitgerust en bruist weer van energie. Terugkeren naar je werk, daar heb je helemaal geen zin in. Alleen al het idee dat je inbox tjokvol zit, geeft je de blues. Kun je daar iets tegen doen? Jazeker, dat begint met snappen waarom je je een beetje depri voelt.
Vakantie is vrijheid, je hebt minder verantwoordelijkheden, je hoeft minder in te spelen op verwachtingen van anderen. Je leeft in ideaal en vaak idyllisch plaatje. Op je werk keer je terug naar de drukte, naar de realiteit.
De overgang is een schok
‘Vaak ga je op de automatische piloot op je werk. Helemaal voordat je op vakantie gaat. Eerst heb je het superdruk en zit je in een soort overdrive. Je rijdt 120 kilometer per uur. Op vakantie gaat dat in één keer terug naar 50 kilometer per uur, en dat geeft een schok’, vertelt Louise Hildebrand aan MT/Sprout.
Het omgekeerde gebeurt dus ook, weet de psycholoog, coach, trainer en auteur van Van binnenuit gelukkig. ‘Als je dan in die 50 kilometer per uur zit en je moet weer naar die 120-modus, dat kan fysiek en mentaal effect hebben. Eigenlijk is het heel normaal dat mensen dat zo ervaren.’
Chris Rooijakkers vindt het maar raar, die strikte scheiding tussen werk en vakantie. ‘We gaan met z’n allen een paar weken op vakantie, even helemaal eruit, en dan gaan we met z’n allen weer werken. Terug het keurslijf in. Eigenlijk is het absurd dat we zo denken: dit is werk en dit is ontspannen.’ En dat leidt tot de eerste tip.
#1 Maak meer vakantie van je werk
De organisatiecoach en auteur van Laat je niet gek maken vindt dat je ook op je werk veel meer afwisseling kunt inbouwen tussen inspanning en ontspanning. Hoe je werkt, met welke intensiteit en hoe je je energie managet, daar is nog veel aan te verbeteren. ‘Kunnen ontspannen wordt onderschat als professionele vaardigheid.’
Je brein heeft ontspanning nodig om informatie te verwerken, nieuwe verbanden te leggen of met creatieve oplossingen te komen. Daarmee is ontspannen een wezenlijk onderdeel van je professionele leven. ‘Als ik vastloop, klap ik gewoon mijn laptop dicht en ga ik een rondje lopen. Dat wordt dan niet als werk gezien, maar het is juist enorm effectief.’
‘Hou dus meer vakantie op je werk. Wat symboliseert vakantie voor jou en wat kun je daarvan meenemen naar je werk?’, geeft Rooijakkers aan. Hou je van nieuwe dingen leren? Ben je nieuwsgieriger tijdens je reizen? Hou je van wandelen? Probeer te ontdekken wat je nu zo blij en relaxed maakte op vakantie en of je dit kunt doortrekken naar je werk.
Hildebrand: ‘Dat vereist wel dat je stilstaat en dit onderzoekt. Met een volle agenda lukt dat niet. Je noemt het nu vakantiegevoel, maar het is gewoon een lekker gevoel. Waarom zou je dat niet ook tijdens je werk kunnen hebben? Dan zou je bij wijze van spreken elke dag vakantie kunnen hebben.’
Lees ook: 5 wetenschappelijke manieren om gemotiveerd te blijven
#2 Neem ook je andere talenten mee
Tijdens je vakantie ben je een uitstekende zwemvader of -moeder, een fervent lezer, een actieve klimmer of de chef achter de barbecue. Al die rollen die je moeiteloos vervult, leg je weer af wanneer je aan het werk gaat. Dan ben je de collega en moet je juist gaan opletten hoe je je beperkte vrije tijd en energie besteedt.
Wat er ook aan de hand is, vult Hildebrand aan, is dat je tijdens je vakantie lekker jezelf kunt zijn. ‘Je hoeft niet altijd rekening te houden met alles en iedereen. Op je werk moet je dat wel. Het is dan interessant om te onderzoeken wat voor identiteit je vanuit privéleven toch mee kunt nemen naar je werk. Zodat je daar ook meer jezelf en authentiek kunt zijn.’
Je hebt bijvoorbeeld tijdens je vakantie ontdekt dat je een talent hebt voor het organiseren van leuke dingen, zoals borrels of uitstapjes. Dat kun je ook doen voor je collega’s. ‘Dan heb je minder het gevoel van moeten en dat motiveert je dan ook weer’, zegt Rooijakkers. Wie weet zit daar wel toekomst in en groei je door naar eventmanager voor het hele bedrijf.
#3 Plan meer minivakantiemomenten in
Je bepaalt tijdens je vakantie grotendeels zelf je agenda en je activiteiten. Dat geeft je een sterk gevoel van controle en voldoening. Keer je weer terug naar kantoor, dan is je autonomie weer beperkt. Dat heeft impact op je gevoel van competentie en tevredenheid.
‘Psychologisch gezien is autonomie echt wel een van de basisvoorwaarden voor mensen om gelukkig te zijn. Als iemand anders jouw agenda regelt, heb je een beperkte autonomie. In de vakantie pak je die weer terug. En dat is natuurlijk superfijn om te ervaren.’
Onderzoek hoe je op je werk meer vrijheid kunt realiseren, adviseert Hildebrand. ‘Plan bijvoorbeeld wat minivakantiemomentjes in. Al is het maar tien minuutjes naar buiten, even een extra rondje doen.’
‘Zorg ook voor meer vrijheid tussen je afspraken door. Dat hoeft echt niet een uur te zijn, vijf minuten of minuten extra kunnen al zoveel doen. Juist die minimomenten worden gigantisch onderschat. Ze zijn supermakkelijk te integreren, en dan heb je dus heel snel winst.’
Lees ook: Beschouw het weekend als een minivakantie, dat werkt
#4 Gun jezelf de tijd om op te starten
Terug op kantoor liggen stapels werk te wachten, waardoor je het gevoel krijgt dat je niet eens even kan bijkomen van je afwezigheid. Je voelt je meteen vermoeid en ongemotiveerd. Anticipeer daarop, raadt Hildebrand aan. Gun jezelf drie dagen de tijd om op te starten.
‘Stel dat je op een maandag terugkomt, ga dan niet in die eerste week allerlei afspraken plannen. Verwacht niet dat je meteen in overdrive zit. Je auto begint ook niet op 120 kilometer per uur. Ook die heeft een aanloop nodig.’
‘Je kunt onmogelijk van je lijf verwachten dat het wel in één keer 120 gaat rijden. Dat is waanzin. In de auto beseffen mensen dat wel, maar op hun werk denken ze dat ze dat wel kunnen.’
Sommige vakantievierders sorteren hierop voor. Ze bekijken al tijdens de vakantie hun mails om minder stress te ervaren bij terugkomst. ‘Als jij het niet fijn vindt om honderden mails in je inbox te hebben, dan kun je die ook een paar dagen van tevoren gaan bekijken. Of je kiest voor zo lang mogelijk genieten en je mails op het werk te openen. Er is niet een one-size-fits-all antwoord. Het gaat om wat je een goed gevoel geeft.’
Lees ook: Zo word je weer de baas over je inbox
#5 Luister naar het signaal
Die terug-van-vakantie-blues is altijd een signaal, weet Hildebrand. Als het niet de abrupte overgang is van relaxed naar actief, dan is er meer aan de hand. ‘Je lichaam geeft je een signaal dat er een misfit is met je baan of met onderdelen daarvan. Je moet dat gevoel niet negeren of wegmoffelen.’
Tel je nu al de weken af naar de herfstvakantie en de kerstvakantie, dan is het tijd om te onderzoeken of je iets kunt doen wat beter bij je past. ‘Durf daarnaar te kijken en wees eerlijk naar jezelf. Dan kun je de nodige keuzes maken om dat lekkere gevoel ook op je werk vol te houden.’
‘Je houdt die blues zelf in stand’, geeft Rooijakkers aan. ‘Hoe zou je werk eruitzien als je die strakke werkopvatting wat luchtiger maakt? Iets moeten en niets moeten, inspanning en ontspanning, of je nu op het werk bent of thuis.’
#6 Kijk positiever naar je werk
Herkader tot slot hoe je naar je werk kijkt: dit zorgt voor de nodige stabiliteit en structuur. Je zou anders maar de halve dag in bed liggen, junkfood eten en veel te veel geld uitgeven. Mensen vinden het fijn om zinvol bezig te zijn. Om het idee te hebben dat je wat betekent voor een ander, voor je bedrijf, voor je collega, vult Hildebrand aan.
‘Op vakantie is het vooral niks doen en genieten. Maar daar ben je op een gegeven moment echt wel klaar mee. Dan wil je weer aan de gang. Als je de zingeving niet meer ervaart tijdens je vakantie, dan kan naar je werk gaan ook weer superfijn zijn.’
Hoe langer mensen op vakantie gaan, hoe meer structuur ze erin aanbrengen, ziet Rooijakkers in de praktijk. ‘We zijn nu eenmaal gewoontedieren, alleen moet je die gewoonten af en toe doorbreken. Die afwisseling houdt het juist leuk.’
Lees ook: Bedrijven belonen nog altijd workaholics
