Een nationale luchtvaartcrisis. Zo werden de grootschalige annuleringen van de Indiase budgetmaatschappij Indigo, een paar weken geleden, in de nationale media genoemd. Het luchtvaartbedrijf overrompelde reizigers eind november met een golf aan geschrapte vluchten. Een golf die twee weken aanhield en waarbij ruim 4.500 vluchten werden geannuleerd. Op één noodlottige vrijdag vervielen er zelfs 1.000 tegelijk.
Het leidde tot chaos. Terminals vol gestrande reizigers zonder alternatief vervoer, koffers die zich steeds hoger opstapelden in de bagagehallen. Als klap op de vuurpijl gebeurde dit alles midden in het voor India zo belangrijke trouwseizoen. Gasten misten huwelijken of konden er alleen via een videoverbinding bij zijn.
Een bruid moest een lift van 2.000 kilometer regelen om haar eigen bruiloft te halen.
‘The Flying Dutchman’
Het gezicht van die crisis? Dat is de Nederlandse topman Pieter Elbers, de ceo van Indigo. Hij weet nu hoe het is als een heel land – een land met 1,4 miljard inwoners, maar liefst – boos op je is. En hoe het is als de minister van luchtvaart in interviews zegt dat hij niet aarzelt om je te ontslaan als dat nodig is (ook al gaat de minister in kwestie, Ram Mohan Naidu, daar niet over).
Om zijn boodschap extra kracht bij te zetten, deelt Naidu beelden van een meeting van 9 december, waarin de Indigo-top werd gesommeerd tekst en uitleg te geven. Beelden waarin ze als stoute schoolkinderen op hun plek worden gezet.
Het is nogal een contrast met het enthousiasme waarmee ‘The Flying Dutchman’ in oktober 2022 bij Indigo wordt binnengehaald. Bij de Indiase prijsvechter begint de Nederlandse topman aan zijn tweede professionele leven. Hij heeft wat je noemt een overzichtelijk cv. Naast Indigo staat er slechts één andere werkgever op: KLM.
Elbers start er in 1992 als supervisor vliegtuigbelading en klimt iets meer dan twintig jaar op tot de hoogste functie binnen het bedrijf. Als president-directeur loodst hij KLM door de coronacrisis, maar na twee termijnen wordt hij uit de ‘blauwe familie’ gezet. De raad van commissarissen wil niet met hem verder.
De topman heeft er nooit veel over losgelaten, maar het is algemeen bekend dat de relatie met Air France-KLM-topman Ben Smith moeizaam was. Het enige wat hij er tegen NRC over kwijt wil, is dat hij vaak moest ‘knokken’ voor de positie van zijn KLM binnen de Frans-Nederlandse groep.
Mondiale luchtvaartreus
Bij Indigo heeft Elbers zijn handen daarentegen volledig vrij. Bij zijn komst krijgt hij de opdracht om de Indiase prijsvechter, dan nog een regionale speler, om te vormen tot een mondiaal opererende luchtvaartreus.
Hij ziet een groeibriljant. Het in 2006 opgerichte Indigo is al dominant op de binnenlandse markt, maar kan zowel binnen als buiten de landsgrenzen nog enorm groeien. Met de toenemende welvaart in India stijgt immers ook het aantal inwoners dat zich een vliegticket kan veroorloven. Waar dat er in 2019 nog 165 miljoen waren, zijn dat er volgens een langjarige forecast van Airbus in 2042 al 685 miljoen.
‘Binnen zes jaar willen we het bedrijf verdubbelen’, zegt de topman in 2024 tegen NRC. ‘Ik ben ervan overtuigd dat dat kan.’
Al in de zomer van 2023 plaatst hij een order van 500 nieuwe vliegtuigen bij Airbus te plaatsen, volgens de Europese fabrikant de ‘grootste in de geschiedenis van de burgerluchtvaart ooit’. Inclusief eerdere bestellingen staan er nu bijna 1.000 toestellen in het orderboek, waarvan 60 voor lange afstanden.
Het aantal langeafstandsbestemmingen is ook uitgebreid. Sinds deze zomer vliegt Indigo – vooralsnog met geleasete toestellen – op Manchester en Amsterdam. De connecties van Elbers zijn daarbij ongetwijfeld van pas gekomen.
‘Een mijlpaal’, noemt hij die stap in De Telegraaf. Dat de landingsrechten voor Schiphol aanvankelijk slechts tot 1 november waren toegekend, vanwege de aangekondigde krimp van de luchthaven, wuifde hij weg. ‘Als Indigo komen we naar Schiphol om te blijven.’
Vliegschaamte? Nee, welvaart
In zijn thuismarkt wordt Elbers niet gehinderd door milieu- en klimaatbeperkingen bij het uitrollen van zijn groeiplannen. Krimp, geluidshinder of vliegschaamte? In India gaat het over connectiviteit en welvaart, zegt hij tegen NRC. ‘Als je vroeger van Mumbai naar Gwalior in het noordoosten twee dagen onderweg was met de trein, en je kan nu in twee uur vliegen, dan is dat vooruitgang.’
Vliegen maakt het gigantische land kleiner. Premier Modi prees de topman afgelopen zomer nog voor de bijdrage die Indigo daaraan levert.
Inmiddels zijn de verhoudingen met de overheid danig bekoeld. De explosieve groei heeft namelijk ook een keerzijde, bleek toen op 1 november 2025 de nieuwe Flight Duty Time Limitations (FDTL) in India van kracht werden. Die schrijven voor dat piloten voortaan minimaal 48 uur rust per week moeten houden, in plaats van de eerdere 36 uur, en schroeven het aantal nachtlandingen per piloot per week terug van zes naar twee.
Concreet betekent het dat piloten minder uren inzetbaar zijn en roosters op de schop moeten. Waarmee er zand in de hyperefficiënte operatie van Indigo werd gestrooid: een operatie die het maximale uit haar vliegtuigen en mensen haalt, met een minimale reservevloot en -crew.
‘Pre-planned crisis’
De luchtvaartmaatschappij had het kunnen zien aankomen, was de kritiek. Analisten stellen in de Financial Times dat Indigo te weinig nieuwe piloten heeft aangenomen om gaten op te vangen.
Volgens pilotenvakbond Federation of Indian Pilots is er sprake van opzet. De crisis is ‘vooraf gepland’, bedoeld om de regering te dwingen om de FDTL-regels terug te draaien. Ook luchtvaartminister Naidu sluit ‘een vorm van opzet’ niet uit, zegt hij tegen The Times of India. Wat niet hielp in de beeldvorming is dat vooral binnenlandse vluchten werden geschrapt. Ook daarover waren nationale media niet mals, al verdient die kritiek wel enige nuance. Indigo vliegt immers nog steeds vooral in eigen land.
Het bedrijf weerspreekt de beschuldingen: Indigo stelt al maanden bezig te zijn met de voorbereidingen. Elbers wijst voor de oorzaak op een ‘elkaar versterkend effect van verschillende factoren’.
Overheidsingrijpen
De overheid grijpt midden december hard in bij de prijsvechter. Indigo moest de winterdienstregeling met 10 procent inkrimpen om de druk op de operatie te verlagen, en de deuren openen voor inspecteurs van luchtvaartautoriteit DGCA. Wel is het bedrijf tijdelijk vrijgesteld van de regels voor vlieg- en rusttijden. Om het moreel er toch in te houden, worden de toelages voor piloten met ingang van het nieuwe jaar verhoogd.
En het moreel van Elbers? De bij KLM weggestuurde topman, die een paar maanden eerder nog als overwinnaar op Schiphol terugkeerde? Of hij met de schrik vrijkomt is nog niet duidelijk, schrijft De Telegraaf: er gaan geruchten over rechtszaken tegen de topman.
Vlak voor Kerstmis liet Elbers voor het laatst van zich horen. In een videoboodschap aan het personeel stelde hij, overduidelijk vermoeid, dat het ergste achter de rug was. ‘Laat deze drie dagen niet definiëren wat we in negentien jaar hebben opgebouwd.’
