Big Brother was voor Endemol een enorm succes, Masterplan een grandioze mislukking. Ook met Sterrenbeurs en Casino Kings liep het slecht af. Volgens Paul Römer, algemeen directeur van Endemol Nederland, is dat ‘part of the business’. Het wachten is gewoon op de volgende klapper. “Als ik alleen quizjes verkoop, gaat dit bedrijf naar de klote.”
Heeft u eigenlijk wel een leuke baan?
“Hoezo? Ik heb een van de leukste banen die ik me kan voorstellen.”
U hebt vanwege een paar mislukte programma’s al weken het boetekleed aan.
“Luister, er is een totaal onevenwichtig beeld in de media geschapen. Vroeger heette Endemol ‘de Pretfabriek’, een beetje denigrerend over de commercie. Het beeld dat nu van ons bestaat, is dat we een arrogant en duur bedrijf zijn. Endemolletje pesten is nu eenmaal een populaire bezigheid. Daar moet je ook niet over zeuren als je een groot bedrijf bent, dan sta je voor in de wind. We zijn het wel gewend. Zelfs in de Big Brother-tijd zag je dat de voorpubliciteit vernietigend was; pas toen de serie begon te lopen, kreeg je een omslag in de pers. Bovendien, als je dertig programma’s lanceert in een jaar dan weet je: een of twee gaan er niet goed. Wat nu een beetje anders is dat Sterrenbeurs en Masterplan alle twee groot zijn gelanceerd en in dezelfde week van het scherm afgaan of veranderen. Dat was veel in korte tijd.”
Lijkt ons niet goed voor het imago van Endemol.
“Je doet in Hilversum maar met een beperkt aantal mensen zaken. Je hebt de HMG-groep (RTL4, RTL5, Yorin), de SBS-groep (SBS6, Net5, Veronica, red.) en de publieke omroep. En die weten hoe de vork in de steel zit. Die kunnen die publiciteit op waarde schatten. Daar heb je geen direct nadeel van.”
We moeten het toch nog even hebben over Masterplan. Dat was een gewaagd nieuw realityprogramma met een heel dure productie waar op het eind zo’n 60 man aan werkten. Dat gaat dit jaar regelrecht ten koste van de winstgevendheid van Endemol. Is daar op de holding in Hilversum een hartig woordje over gesproken?
“Nee, geen hartig woordje. Ja, het was een dure productie die we moesten afbreken dus dat kost geld, veel geld, maar dat is part of the business. Je houdt er rekening mee dat sommige dingen niet lukken. Dit was wel een hele nare tegenvaller. Toch word ik daar niet negatief op afgerekend. Als je daar wel op wordt afgerekend, betekent dat dat je dit bedrijf conservatief gaat leiden. Dat je geen risico’s meer neemt en niet meer investeert. Als ik alleen maar quizjes verkoop als Lucky Letters, dan kan ik op de euro voorspellen wat het rendement is. Leuk, maar je bedrijf gaat naar de klote want er komt niets nieuws.”
De originele versie van Masterplan kwam direct uit het brein van John de Mol. Ook van Sterrenbeurs en Casino Kings is hij de geestelijk vader. Is John de Mol de kluts kwijt?
“Nee, je kunt niet alleen maar succes hebben. En je moet niet vergeten dat die programma’s om heel verschillende redenen mislukt zijn. Casino Kings is van het scherm gegaan omdat Holland Casino de sponsoring stopte onder druk van minister Donner. Masterplan is begonnen in Portugal en was daar wel een succes. De Portugese versie kreeg ik in Nederland niet verkocht. Ik heb hem herschreven, aangepast en die vonden ze wel leuk. Die heb ik verkocht aan Yorin. Bovendien ben ik verantwoordelijk voor dit bedrijf in Nederland. Wij hebben die programma’s geproduceerd en als daar kritiek op is dan zal ik die kritiek dragen. Dat vind ik geen enkel probleem.”
En wat zei De Mol dan over de mislukkingen? Pech volgende keer beter?
“Nee, dat gaat wel wat dieper. We hebben veel gefilosofeerd over wat er mis is gegaan. Dat is lastig, want er zijn bij televisie geen waarheden. Er is geen garantie op succes. Maar je moet wel analyseren zodat je de volgende keer niet dezelfde fouten maakt. John heeft mij zijn visie gegeven op Masterplan, zijn visie op Sterrenbeurs. En zo heb ik hem mijn visie gegeven. Uiteindelijk – en dat erken ik ruiterlijk – heeft hij meer verstand van televisie dan ik. Hij heeft een heel scherp gevoel voor nieuwe dingen. Maar ook John heeft zich wel eens vergist.”
Heeft de mislukking van Masterplan tot gevolg dat omroepen minder snel dure, gewaagde concepten van Endemol zullen kopen?
“Nee, de relatie tussen Endemol en HMG is uitermate goed. We hebben dit op een heel rustige en volwassen manier opgelost. Dat is in het verleden wel eens anders geweest. Yorin heeft schade geleden en is niet een heel rijke zender, dus die zullen even wachten met een nieuw spraakmakend programma. Maar ik voorspel je dat er binnen een jaar bij HMG weer een nieuw groot avontuur komt met ons, want dat is de aard van de business. Je moet blijven zoeken naar vernieuwing.”
Dus voorlopig kunnen we meer suffe belspelletjes verwachten?
“Die vraag heeft een tendens die me niet bevalt. Je zegt suffe belspelletjes, zo is het natuurlijk niet. De programma’s die nu scoren zijn feelgood programma’s. Blijkbaar hebben de kijkers nu behoefte aan herkenbaarheid. De programma’s van de komende zes maanden zullen in dat teken staan en dus weinig vernieuwend zijn. De successen van vorig jaar worden nu gewoon een-op-een doorgezet. Het vreemde van Masterplan was dat de kijkers nooit zijn begonnen met kijken. Het programma is in die zin niet eens afgewezen door een groep kijkers. Masterplan was te gelaagd, te ingewikkeld. Ik denk dat er in de tweede helft van 2004 wel weer de drang komt om nieuwe dingen te gaan doen. Belspelletje zijn overigens wel een belangrijke pijler van Endemol. We doen op weekbasis tussen de 25 en 30 uur call-tv.”
Endemol wordt verweten te weinig creatief te zijn. Dat zou mede komen door de uitstroom van talent, denk aan Reinout Oerlemans met zijn Eyeworks en Johan Nijenhuis die stevig aan de weg timmert. Hoe houdt u creatief talent vast?
“Om dit bedrijf gaande te houden, kan het niet anders dan dat je creatief bent. Ieder jaar lanceren we tussen de 20 en 30 formules. Af en toe gebeurt het inderdaad dat er mensen zijn die het bedrijf ontgroeien. Dat is normaal. Je kunt ook niet ieder jaar een nieuwe Big Brother maken. Dat gebeurt ten hoogste eens in de vijf jaar.”
Endemol heeft sinds dit voorjaar een ‘creativity reward program’, een soort ideeënbus. Is daar al een nieuwe Big Brother uitgekomen?
“Daar is nog geen enkel gekocht of geproduceerd format uitgekomen. De kans dat daar de nieuwe Big Brother uitkomt, is niet zo gek groot. Het gaat erom dat ik iedereen in dit bedrijf stimuleer mee te denken. Een keer per kwartaal krijgt de winnaar 1500 euro.”
U bent niet het type manager met een mba-opleiding en de babbels die daar bij horen.
“Klopt. Ik ben een goedwillende fysiotherapeut die per ongeluk producer en per ongeluk directeur is geworden. Ik heb wel geleerd dat ondernemen doen is. Je kunt heel lang praten, geweldige grafieken maken en je kan van alles uitzetten in de toekomst, maar uiteindelijk is het doen. Strategische plannen tot in 2007 zijn in deze wereld totaal zinloos. Onze planning gaat tot 2004. Ik ben nu bezig met de programma’s voor volgend voorjaar, mijn cyclus beslaat ongeveer een half jaar. Maar ik denk dat je iedere dag opnieuw moet kijken wat je gaat doen. Dat ligt me na aan het hart, want zo maak je ook televisie. Zo bepaal je de koers van je bedrijf.”
Hoe wordt een goedwillende fysiotherapeut directeur van Nederlands grootste televisieproducent?
“Na mijn opleiding fysiotherapie dacht ik: dit is niet mijn roeping. Ik heb een brief geschreven naar de TROS en die hebben me toen aangenomen. Het is niet dat ik altijd gepassioneerd was om bij de tv te werken. Het leek me wel leuk. Of mijn achternaam nog geholpen heeft? Er zijn geen telefoontjes geweest van: mijn zoon wil je graag eens spreken. Later heb ik aan Gerard Baas, de man die me aannam, gevraagd waarom hij me had aangenomen. Hij zei: een fysiotherapeut die bij de tv wilde gaan werken die Römer heet, die wil ik wel eens spreken. Dus in die zin heeft het wel geholpen. En daarna moet je het natuurlijk zelf doen.”
En toen kwam Big Brother…
“Ik heb Big Brother in Nederland geproduceerd. Dat liep af in januari 2000. Toen vroeg John (De Mol, red.) of ik Big Brother in Amerika wilde opzetten. Dat heb ik vervolgens gedaan voor CBS. Ik vond die periode heel bijzonder. Er zijn maar heel weinig Nederlandse producers die zoiets daar hebben kunnen doen. Op een gegeven moment werd ik door Larry King geïnterviewd en dacht ik: wat gebeurt er met je?”
Toen schoot de marktwaarde van Paul Römer omhoog?
“Dat denk ik wel. Niet vanwege Larry King, maar vanwege wat ik daar gedaan heb.”
Dankt u uw positie aan het succes van Big Brother?
“Ja… nee natuurlijk niet. Je krijgt deze plek niet zomaar omdat je wat leuks gedaan hebt. John heeft me bewust gevraagd voor deze plek, omdat hij wilde dat een programmamaker aan het hoofd van het bedrijf zou komen te staan. Mijn voorganger had er een serieus bedrijf van gemaakt qua structuur en organisatie. Nu was er iemand nodig die een wat inhoudelijker koers zou gaan voeren.”
Oké, de inhoud. Hoe moet Endemol blijven groeien in Nederland? U bent al marktleider, de publieke omroep moet bezuinigen, er zijn nieuwe concurrenten en het aantal programma’s dat HMG jaarlijks afneemt, is naar beneden bijgesteld.
“Ik denk dat we in Nederland niet veel meer kunnen groeien. Doel moet ook niet zijn nog twee keer zo groot te worden. Je moet groeien in kwaliteit. Waar wel veel groeipotentie in zit zijn non-spot-programma’s (gesponsorde programma’s, red.) zoals V&D-tv. In de lege uren overdag zit nog een flinke markt. Verder is er een enorme groei mogelijk in interactieve toepassingen zoals bellen, sms’en in combinatie met internet.”
Fons van Westerloo, de nieuwe baas van HMG, heeft bij SBS bewezen dat hij graag programma’s in eigen huis maakt. Hart van Nederland is daar een goed voorbeeld van. Als het afnamecontract met HMG straks afloopt, heeft Endemol een nieuw probleem en dat heet Fons.
“Als ik zorg dat aan het einde van de contractperiode de volgende Baantjer er is en Goede Tijden het nog steeds goed doet, dan komt er echt wel weer een nieuw contract. Mijn leven wordt niet geregeerd door een contract met een volumeafname. Daar word je een beetje lui van.”
De echte groei voor televisieproducenten zit in het buitenland, zeggen kenners. Hetzelfde format twintig keer verkopen. Is Nederland daarom zo belangrijk als testmarkt voor nieuwe programma’s?
“Het is gewoon een ervaringsfeit dat programma’s die het hier goed doen, zich makkelijk laten exporteren naar andere landen. Daarin is Nederland vrij uniek. Dat is de kracht van Endemol. We zitten nu in 22 landen met 40 bedrijven. Als we echt wat hebben dan kunnen we dat verschrikkelijk snel de wereld in sturen.”
Is alleen televisieproductie geen heel armoedige business?
“Dat is helemaal waar. Als je puur kijkt naar Nederlands productiewerk is dat geen lucratieve bezigheid. Het is echt procentenwerk. Waar we geld verdienen is in de internationale exploitatie. De inkomsten uit de rechten van een programma als Fear Factor komen op mijn rekening te staan, komen ten gunste van mijn budget.”
Mag Paul Römer daarom wat meer risico nemen hier? Kreeg u bij uw aanstelling de opdracht meer gedurfde concepten te ontwikkelen voor proeftuin Nederland?
“Nee, mijn opdracht is helemaal op Nederland geënt. John, die op de holding zit in Hilversum, heeft zijn eigen creatieve unit die los opereert van dit bedrijf. Hij is wel bezig met gedurfdere concepten de voor de internationale markt exportabel zijn.”
Dus John de Mol drukt er zelf wel eens wat doorheen in Nederland in de hoop dat het aanslaat? En u krijgt dan de klappen als het misgaat.
“Het talent van John is heel bijzonder. En dat je met zo’n man mag werken, dat is een groot goed voor dit bedrijf. Het zou anders zijn als ik dingen moet maken waar ik niet achter zou staan.”
Sinterklaas staat voor de deur. Bent u dit jaar al gevraagd voor zwarte piet?
“Zwarte piet spelen was iets voor mijn vader (Piet Römer, red.). Ik heb een leven achter de camera’s en niet ervoor.”
CV Paul Römer
1962 > geboren te Amsterdam
1975 > atheneum B, Hervormd Lyceum Amsterdam
1981 > hbo fysiotherapie, Academie Leffelaar Amsterdam
1988 > producer/redacteur bij de TROS. Diverse programma’s waaronder Jongbloed & Joosten en Bananasplit
1993 > hoofd amusement TROS
1995 > manager entertainment bij John de Mol Producties. Later producer bij Endemol van Big Brother in Nederland en Amerika
2002 > algemeen directeur Endemol Nederland
Paul Römer is getrouwd en heeft twee kinderen
