Honderden sporters beulen zich dagelijks af om in augustus op de Olympische Spelen in China in topvorm te zijn. Ook buiten de arena wordt hard gewerkt. Deel acht van ‘Managers op weg naar Beijing': Ewoud van Winsen van NOS Sport.
Als getogen Alphenaar kent Ewoud van Winsen zijn woonplaats aan de Rijn op zijn duimpje. Maar bij Hong Kong City, nota bene op loopafstand van zijn huis, heeft hij nog nooit gegeten. Reden om in dit Chinese restaurant af te spreken met de 43-jarige Van Winsen, die op zijn zevende vanuit Hilversum in Alphen kwam wonen en sindsdien met het Zuid-Hollandse dorp is vergroeid. Niet alleen schopte hij het als speler van de plaatselijke waterpoloclub AZC tot international, hij zette er ook zijn eerste schreden als journalist, op de sportredactie van het voormalige Alphens Dagblad. Na zijn studie bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam stortte Van Winsen zich volledig op zijn journalistieke loopbaan. Via onder meer Avro Sportpanorama kwam hij midden jaren negentig in dienst bij Studio Sport, waar hij in 2004 toetrad tot de dagelijkse leiding. Sinds vorig jaar maakt Van Winsen deel uit van de hoofdredactie van de multimediale afdeling NOS Sport, waar televisie, radio, internet en teletekst onder vallen.
Voor de Olympische Spelen in Athene in 2004 werd Van Winsen voor het eerst aangesteld als chef van de NOS-equipe, een functie die hij straks ook in China bekleedt. Beijing wordt alweer zijn vierde olympische optreden, een genoegen dat hij als waterpoloër helaas nooit heeft mogen smaken. In 1984 viel hij als 18-jarig talent vlak voor de spelen van Los Angeles buiten de Nederlandse selectie. Naar eigen zeggen omdat hij toen een vervelend mannetje was, maar ook om politieke redenen; het aantal Alphenaren in de 13-koppige selectie moest beperkt blijven tot zes. En zo zag Van Winsen zijn eerste, en naar later bleek laatste kans op eeuwige, olympische roem in rook opgaan.
Ewoud, ben je na 24 jaar al over die teleurstelling heen?
"Als je me het zo vraagt begint het weer te knagen. Niet alleen omdat ik toen volkomen onterecht ben gepasseerd, maar vooral omdat de Olympische Spelen voor een sporter het hoogst haalbare zijn. Daar wegen al mijn sportieve successen niet tegenop. Toen ik in 2002 voor Studio Sport in Salt Lake City was, had ik ook echt het gevoel van: ‘Hier ben ik dan eindelijk'. Ondanks dat het winterspelen waren en ik geen deelnemer was."
De teleurstelling is er nog, maar het vervelende mannetje is vast verdwenen. Jouw huidige positie lijkt me immers behoorlijk politiek gevoelig, toch?
"Zeker in onze wereld. Het zal je niet verbazen dat er bij de televisie nogal wat ego's rondlopen. Een stelling die ik in dit opzicht graag leen van een collega is dat bekend zijn kan deformeren. Waarmee ik dus niet zeg dat het bij iedereen het geval is. Maar in zekere zin veranderen mensen als ze bekend zijn. Of semi-bekend, want het geldt niet alleen voor onze presentatoren, maar ook voor de commentatoren en verslaggevers. Bekendheid is onlosmakelijk verbonden met werk dat wij doen en dat maakt de mensen iets lastiger dan bij een gemiddeld bedrijf. Daar moet ik zo goed mogelijk mee om zien te gaan. En dat vereist soms inderdaad enig politiek handelen."
Waarom ben jij bij eigenlijk chef van de olympische equipe?
"Dat is ontstaan in 2004, toen we de grote sportevenementen hebben verdeeld. Onze hoofdredacteur Maarten Nooter wilde zich als voetballiefhebber graag bezig houden met de grote voetbaltoernooien, dus ik kreeg de Olympische Spelen toegewezen. Ook omdat ik op dat vlak werd gezien als een soort van specialist. Voor Beijing ben ik overigens pas sinds voorjaar 2007 officieel chef d' equipe. Op dat moment waren de voorbereidingen al in volle gang onder leiding van uitvoerend producent Monique Hamer. Zij is al van ver voor mijn tijd de steady olympische factor bij de NOS. Monique besteedt elk jaar minimaal de helft van haar tijd aan de Olympische Spelen. Dat is hard nodig ook, want om het uitzendproces goed te laten verlopen moeten in een vroegtijdig stadium belangrijke beslissingen worden genomen. Bijvoorbeeld over onze accommodaties, het aantal commentaarposities of de omvang van onze equipe."
Het laatste lijkt mij een heikel punt. Iedere medewerker wil graag naar Beijing. Hoeveel mensen nemen jullie mee?
"Onze groep telt honderd mensen, waarvan ongeveer de helft NOS'er is en de andere helft facilitair. De selectie is inderdaad een lastige klus geweest, waarbij we niet over één nacht ijs zijn gegaan. We hebben rekening gehouden met de totale sportzomer: het EK voetbal, de Tour de France en de Olympische Spelen. Verder hebben we afdelingsbreed gekeken naar de sterke kanten van mensen en zo zijn we tot een indeling gekomen. In december hebben we de uitploegen, zoals wij dat noemen, bekendgemaakt in een-op-een gesprekken. Voor sommigen betekende het goed nieuws, voor anderen iets minder. Maar er moeten nu eenmaal ook mensen in Hilversum blijven, daar wordt in feite het belangrijkste werk gedaan. Tijdens de Olympische Spelen komt alleen het late avondprogramma van Mart Smeets in zijn geheel uit Beijing. Dat is een uurtje, terwijl we maar liefst zestien uur per dag live uitzenden. En onze mensen in Hilversum bepalen wat er al die uren wordt uitgezonden."
Je noemde het al, het avondprogramma van Smeets. Klopt het dat het nogal wat voeten in de aarde heeft gehad om een geschikte uitzendlocatie te vinden?
"Dat is inderdaad een lastig verhaal geweest. Ten eerste omdat Beijing vrij groot is en we voor deze locatie, met het oog op de gasten, rekening dienen te houden met de ligging van het atletendorp, de diverse sportlocaties en het Holland House. Daar kwam nog een tweede aspect bij: de vaagheid van de Chinezen tijdens de onderhandelingen over de huurprijs en vergunningen. Maar we hebben nu een principeovereenkomst voor een locatie op het terrein van het Holland House."
Wat gaan jullie, naast een dagelijks uur Smeets, verder doen?
"Los van het werk van onze commentatoren en verslaggevers ter plekke, zijn we op drie locaties actief: in het IBC (international Broadcasting Center, red.), bij de radiostudio en in het gebouw waar het avondprogramma vandaan komt. Het IBC is voor de media het hart van de Olympische Spelen, daar komen alle beelden samen en van daaruit worden ze over de wereld verstuurd. Alle zendgemachtigden houden er kantoor, wij dus ook. Wat de radio betreft: ik heb het altijd een prachtig medium gevonden om verslag te doen van de Olympische Spelen, misschien nog wel mooier dan televisie. Daarom heb ik mij persoonlijk hard gemaakt voor live radio vanuit Beijing. Daar gebeurt het, daar zijn honderden interessante Nederlanders aanwezig die in onze dagelijkse uitzendingen als gast kunnen aanschuiven. Het is voor het eerst dat radio tijdens de spelen zo'n prominente rol krijgt. Waarbij ik wel moet zeggen dat dit soort beslissingen makkelijker genomen kunnen worden sinds we opereren als NOS Sport."
Wat wordt jouw rol in Beijing?
"Ik ben eindverantwoordelijk voor alles wat daar gebeurt. De eerste dagen zal ik dan ook in het IBC, bij de radio en bij het avondprogramma te vinden zijn, onder meer voor overleg met de betreffende coördinatoren. Zodra ik merk dat alles op de rails staat, maak ik ook tijd vrij om bij alle commentatoren langs te gaan. Eigenlijk vlieg ik gewoon zeventien dagen lang tussen alles en iedereen heen en weer."
Ga je ook naar het zeilen in Qingdao, op 700 kilometer van Bejiing, en het paardrijden in Hong Kong?
"Nee, maar dat is ook een verhaal apart. De afstand is dermate groot dat we ervoor hebben gekozen om in eerste instantie basisaandacht te schenken aan beide sporten, wat betekent dat we er een tv-commentator en een radioverslaggever heen sturen. Als er daadwerkelijk medailles worden gewonnen, beslis ik of we iets extra's gaan doen. Dat zal deels een journalistieke, deels een economische afweging zijn. Hetzelfde geldt voor de voetballers. De kans dat zij ver van Beijing spelen is groot. Ook aan hen besteden we basale aandacht, we hebben geen voorbeschouwing, zoals de kijker bij voetbal van ons is gewend. Pas bij eventueel succes, vanaf de halve finale, gaan we de uitzendingen meer aankleden. Zoals we dat ook bij alle andere teamsporten doen; voetbal heeft tijdens de Olympische Spelen geen uitzonderingspositie."
We hebben het nog helemaal niet over internet gehad. Speelt het geen rol in jullie olympische coverage?
"Het is voor mij onmogelijk om me vanuit Beijing met internet te bemoeien. De live-streams zijn voorzien van een geoblock, waardoor de uitzendingen alleen vanuit Nederland te bekijken zijn. Maar internet speelt voor ons wel degelijk een heel belangrijke rol, omdat er veel onder werktijd zal worden gekeken. Wij bieden dagelijks zes tot acht live streams aan, waaruit de kijkers zelf hun favoriete sport kunnen kiezen. Wie een beetje relaxte baan heeft, is in augustus spekkoper."
Ook zonder internet heb je het in Beijing druk genoeg. Ga je nog wel iets van de spelen zelf meemaken?
"Ik heb geen speciale wedstrijden in mijn agenda aangekruist, als je dat bedoelt. Ik kies wel momenten om naar sporten te gaan kijken, bijvoorbeeld als ik langsga bij een commentator. Maar dat is toch anders dan sport kijken in mijn vrije tijd. Tijdens de Olympische Spelen in Beijing werken of in Hilversum is ook een wereld van verschil. In Hilversum zie je veruit het meeste, op locatie gaan veel dingen langs je heen. Zeker als je, zoals ik, regelmatig zit te vergaderen in het IBC. Maar als je door de stad loopt, besef je dondersgoed dat je er toch maar weer bij bent."
Van Winsen & Oranje
Wie draagt voor Nederland de vlag tijdens de openingsceremonie?
"Pieter van den Hoogenband, als zijn wedstrijdschema het tenminste toelaat."
Hoeveel medailles wint Nederland?
"24, waaronder een groot aantal gouden."
Wie wordt onze olympische held?
"Helden. De baanwielrenploeg gaat met Theo Bos, Marianne Vos en Willy Kanis voor veel medailles zorgen."
Tips van Van Winsen
* Als je niet kijkt, zie je niks. Goed observeren is zó belangrijk.
* Neem dingen nooit voor gewoon aan, blijf je verbazen.
* Goed luisteren is een kunst. Vul niet meteen in hoe jíj denkt dat het zit.
