"De arbeidsproductiviteit moet omhoog, anders zal bij de huidige loonkostenontwikkeling de Nederlandse economische groei achterblijven." Dat zegt werkgeversorganisatie AWVN, die betrokken is bij vijfhonderd van de in totaal negenhonderd cao's in Nederland.
Directeur arbeidsvoorwaardenbeleid Hans van der Steen van de AWVN wijst in het Financieele Dagblad op ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), waaruit blijkt dat de loonkosten voor de werkgevers dit jaar ruim 4 procent stijgen. Tegelijkertijd neemt de arbeidsproductiviteit slechts 1 procent toe. "Dat is gevaarlijk", vindt Van der Steen. Hij ziet 2008 dan ook als het jaar om arbeidsproductiviteit hoog op de agenda te krijgen. Het gaat hem niet om loonmatiging, benadrukt hij. "Lonen mogen best structureel omhoog, maar daar moet wel structurele productiviteitsverbetering tegenover staan."
Energierekening
Behalve een stijging van de productiviteit door efficiënter te werken, denkt Van der Steen aan het delen van de opbrengst van bepaalde kostenreducerende maatregelen. Dat kunnen onder meer energiebesparing, invloed van de werkgever op gezondere leefpatronen of het vergroten van de klanttevredenheid zijn. "Als de energierekening lager is door de inzet van werknemers, mogen ze best meedelen in de vorm van een bonus." De productiviteit kan verder omhoog door de flexibiliteit en inzetbaarheid van werknemers te vergroten. Van der Steen pleit voor het bevorderen van scholing, arbeidstijdenmanagement (atm) en thuis- en telewerken.
Zelfroosteren
Een voorbeeld van atm is zelfroosteren, waarbij werknemers in overleg zelf hun rooster samenstellen. Die roosters kunnen ze aanpassen aan hun privéleven én de verkeersdrukte. "We pretenderen niet de oplossing voor het fileprobleem te hebben, toch kan dit helpen. Waarom de werkdag niet oprekken van 5 uur 's ochtends tot 9 uur 's avonds en de werknemers daarbinnen acht uur laten werken? En waarom zouden we geen werkroosters maken waarbij werknemers op jaarbasis net zoveel werken als nu, maar in drukke maanden langer dan 40 uur per week en korter in rustige tijden?"
Demotie
De toeslagen voor ongebruikelijke werktijden moeten dan wel op de helling, denkt Van der Steen. Hij verwacht met name over dat laatste nog wel discussie met de vakbonden in het komend cao-seizoen. Een andere 'beladen' thema dat Van der Steen wil aanroeren in de strijd voor een hogere arbeidsproductiviteit, is demotie. "In Engeland doen oudere werknemers al een stapje terug. Ze raken hun managementtaken kwijt of werken in een ander tempo en leveren daarvoor salaris in. Veel ouderen willen ook hun werkzaamheden langzaam afbouwen. Zo houden ze langer plezier in hun werk."
Minder loon
De vakbonden vinden demotie onbespreekbaar, iets wat Van der Steen onverstandig noemt. "Dat is oud denken. Het is niet de bedoeling dat werkgevers werknemers op een zijspoor zetten. Dat kunnen ze zich met de huidige krappe arbeidsmarkt en de vergrijzing helemaal niet veroorloven." Over de hele carrière kunnen werknemers volgens de AWVN-voorman hetzelfde salaris krijgen. Alleen de opbouw ervan is anders. "Ik vind het bespreekbaar dat mensen in het spitsuur van hun leven meer salaris krijgen dan nu. Ze hebben met schoolgaande kinderen dan ook meer geld nodig. Als je dat combineert met wat minder loon op latere leeftijd, is de balans weer gevonden. Ook het aantal atv-dagen kan omlaag in ruil voor meer loon of scholingsdagen."
