Angst motiveert. Dat leerde ik onlangs van een ontmoeting met Jack Welch, de Amerikaanse Übermanager van de eeuw. Als hem een van mijn interviewvragen niet aanstond, blafte hij mij af. Ik was niet onder de indruk. Anderen wel.
Zijn hardhandige en ongeduldige manier van optreden zorgde voor rillingen en angstzweet bij zijn personeel. Een van zijn managers was zo bang voor een presentatie aan Welch dat de vrouw van de manager naar kantoor belde. De man hoefde niet meer thuis te komen als hij de presentatie zou verknallen. Zij had al dagen met een zenuwpees te maken en dat beviel niet. Het liep goed af. De presentatie verliep naar tevredenheid en zo ontving het echtpaar in kwestie een bos bloemen en champagne thuis met een persoonlijk dankwoord van Welch. Deze manager had geluk, maar met duizenden anderen liep het minder goed af. Zij sneuvelden in het regime waarbij louter financiële resultaten telden. Is dat erg? Niet als je naar de beurskoers van General Electric kijkt. Die steeg onder de dictatoriale leiding kwartaal na kwartaal. Wall Street was extatisch.
Waar wij in Nederland nog hardnekkig geloven in het poldermodel met de leider als coach en teamgenoot, weten ze in de VS weer beter. Een leider hoeft helemaal niet aardig te zijn. Intimiderend en angstaanjagend zijn veel betere eigenschappen. Daarmee kan je zelfs schijndode medewerkers weer tot leven brengen. Een effectieve leider herkent feilloos de goede en zwakke eigenschappen van medewerkers en weet hier schaamteloos gebruik van te maken. Hij wil helemaal niet aardig gevonden worden. Nergens voor nodig. Daar win je een competitie niet mee. Als de medewerkers maar bang genoeg zijn, lopen ze vanzelf een stuk harder.
Deze column verscheen eerder in Management Team 06-2006.
