Als er één ceo heeft lopen shinen dit jaar, dan is het Bas van der Veldt. De topman van softwarebedrijf Afas heeft meer dan vijftig interviews gegeven, van De Telegraaf tot Buitenhof, vertelt hij tegen MT/Sprout.
Rode draad in veel van die gesprekken: de switch naar de vierdaagse werkweek. Vanaf januari dit jaar verplicht voor iedereen, én met een vijfde ontwikkeldag die gewoon betaald wordt. Voor het gros van de 700 medewerkers valt die dag op een vrijdag. Het kantoor in Leusden blijft die dag dicht.
Scoren maar met dat goede nieuws. Natuurlijk heeft hij ook best wel jaloerse reacties gekregen. Van der Veldt trekt zo IT-talent weg, onze medewerkers willen dit ook, dit gaat ons geld kosten, dat soort klachten. ‘De kritiek kwam vooral uit de flexhoek, de urenfabrieken, en hier en daar uit de zorgsector.’
Gebeld na klachten
Alle klagers, een stuk of acht in heel 2025, heeft hij persoonlijk gebeld. ‘Vaak binnen een paar uur, omdat ik best wel lekker in mijn agenda zit. De servicegraad van bedrijven is zo hard naar beneden gegaan, dat mensen het al heel bijzonder vinden als je ze belt. Het waren dan ook geweldige gesprekken. Bij een aantal ging het zo ver dat die aversie tegen de vierdaagse aan het kantelen is. Ze zijn er nu over aan het nadenken om het ook te doen.’
Al is de vierdaagse bijna een jaar van kracht, Van der Veldt vindt het nog altijd bijzonder om op donderdag de mensen ‘een fijne ontwikkeldag’ te wensen. ‘Natuurlijk went het ietsjes meer, maar we starten op maandag bij de koffiecorner nog steeds met extra veel energie. Dan kijken we elkaar aan zo van, wat is dit toch lekker. Het is puur genieten.’
Met dank aan slimme technologie, zoals AI? Ja en nee, want niet iedereen gebruikt de hele dag AI, benadrukt hij. ‘Veel belangrijker was het om opnieuw te kijken naar wat we doen. Wat heeft de klant eraan, wat heeft de medewerker eraan? Organisaties zijn goed in stapelen, maar je moet juist ontstapelen. De grootste winst hebben wij gepakt door gewoon met heel veel dingen te stoppen.’
Meer over 2025: Holie’s blikt terug op clash met koekjesgigant Lotus: ‘We gingen ze geen euro betalen’
Op inspiratietocht
Van der Veldt crost niet langer heel Nederland door om op allerlei evenementen te spreken. Dat doet hij nu in het eigen theater in Leusden. De jaarlijkse sportdag wordt niet langer zelf georganiseerd. Het bedrijf doet gewoon mee aan een sportevent, net zo leuk, en het kost veel minder tijd. De tweewekelijkse vergadering met de directie is naar driewekelijks gegaan. Vergaderingen zijn ingekort met een kwartier.
Hoe heeft hij zelf zijn wekelijkse ontwikkeldag besteed? De eerste paar maanden nog stevig met werken, geeft hij toe. Maar hij is ook vaak ‘op inspiratietocht’ geweest. Met eigen ogen zien hoe de daklozenopvang in de Pauluskerk in Rotterdam werkt of hoe geweldig het zorginitiatief voor meervoudig gehandicapte jongeren SlowCare in Oss bezig is.
Goud, vindt hij dat, echte cadeautjes. Vooral omdat hij daardoor ‘veel genuanceerder’ over al die onderwerpen kan denken en meepraten. Die uitstapjes moeten ook niet alleen maar leuk en gezellig zijn, Van der Veldt dwingt zichzelf regelmatig ‘om het totale ongemak te omarmen’.
Daklozen opvangen
Zijn meest indrukwekkende bezoek in 2025 op dat vlak is de Pauluskerk. ‘Ik haat drugs. Ik heb nog nooit gerookt in mijn leven. Maar als je de hele tijd moet vrezen voor je leven, als je continu onder die spanning staat, dan is dat gebruik superlogisch. Ik zou dat zelf in zo’n situatie ook kunnen doen. Dat is het begrip wat je dan krijgt.’
Het heeft hem doen beseffen ‘hoe verschrikkelijk het beleid voor daklozen is’. Ze mogen alleen maar opgevangen worden als het één graad onder nul is, vertelt hij verder. ‘Ga jij maar eens op straat slapen bij één graad boven nul. Dat kan gewoon niet. Iedere Nederlander zou dat eens met eigen ogen moeten zien. Hoe hard je ook denkt te zijn, na zo’n bezoek weet je dat dit echt anders moet.’
Met de stichting Contribute die hij met zijn vrouw runt, vangt hij ze sinds dit voorjaar op met een nieuw project: Room for Change. Daarin krijgen daklozen zonder verslavings- of psychiatrische problemen tijdelijke opvang in hotelkamers. Ze worden binnen drie tot zes maanden begeleid naar herstel en het weer opbouwen van hun leven.
Gitaar leren spelen
De vrijdag was toch bedoeld voor gitaarlessen? Is dat nog gelukt? Dankzij zijn vrouw is hij daar sinds twee maanden nu echt mee bezig. Ze heeft hem meegesleurd naar de gitaarwinkel en hem een gitaar cadeau gegeven.
De uitdaging van een collega om een optreden te verzorgen op het podium heeft hij ook al aangenomen. Al zal dat eerder voor eind volgend jaar zijn. ‘Ik speel al vanaf mijn zesde piano, maar een heel nieuw instrument op je 49ste oppakken is toch uitdagend. Het is een hoop pijn, eelt op de vingers, en frustratie geweest. Maar ik kan het liedje A horse with no name inmiddels spelen en er nog bij zingen ook.’
Is de vierdaagse voor iedereen even geslaagd bij Afas? Daar heeft Jitske Kramer onderzoek naar gedaan binnen het bedrijf. Volgens de cultureel antropoloog voelt de week korter, voller en intenser, maar iedereen vindt het wel prettig en wil die vierdaagse houden. Ook bedrijfsmatig zijn de effecten positief met een omzetgroei van 12 procent.
Lees ook: Jitske Kramer: ‘Wie het beste kan spelen met perceptie, wordt leider en komt op de apenrots’
‘Jitske is helemaal verliefd geworden op Afas. Ze ontdekte een wereld van paradoxen en dat vindt ze erg leuk. Aan de ene kant modern met hightech, aan de andere kant ouderwets, het Rijnlands model met het menselijke, de liefde. Dat lijkt allemaal niet te matchen en toch maken we er een soort soepje van waarin het voor ons wel werkt’.
Stoppen met jaarplannen
De vierdaagse die dit jaar begon als experiment is dus een blijvertje. Het is zelfs zo’n no-brainer dat hij bijna vergat om ‘m definitief te maken. Dat is gebeurd in november. Was dit dan zijn belangrijkste beslissing van 2025?
‘Wij proberen altijd een beetje te ontsnappen aan grootse beslissingen. Daarom nemen we liever elke dag veel kleine beslissingen. We noemen dat onze één-procent-beterstrategie. Elke week willen we alles wat we doen één procentje beter doen.’
Op dat moment klopt een koerier aan. Hij krijgt een aangetekende brief overhandigd. ‘Van de Belastingdienst, op een adres waar we al vijf jaar weg zijn. Die kan in het ronde archief’, grapt hij, en gooit de brief demonstratief over zijn schouder.
Wat is dan zo’n beslissing die niet heel groot is geweest, maar wel belangrijk? ‘Wij gaan niet meer aan jaarplannen werken. We gaan helemaal geen beleid meer verzinnen. Daar zetten we een kruis doorheen.’
Kruis door eindejaarsgesprekken
Inspiratie ontstaat niet in een directieoverleg, niet al brainstormend in een zakelijke sessie, en ook niet onder druk, legt hij uit. ‘Inspiratie ontstaat door jezelf uit je bubbel te halen. Door af en toe eens wat te lezen wat je anders niet zou lezen, door te luisteren naar wat je anders niet zou beluisteren, door in de natuur te zijn.’
Zo ontstaat het hele jaar door inspiratie, en zegt hij eerlijk, die komt ook vaak opzetten door een goed idee van een enkeling. ‘Terugkijkend naar onze jaarplannen, dan zien we dat we veel dingen hebben gepresenteerd die we nooit hebben gedaan. De meeste dingen die wij wel doorvoerden, zaten niet in die plannen. Dus laten we stoppen met dat jaarlijkse circus van plannenmakerij.’
Nog zo’n ‘dingetje’ waar vanaf volgend jaar een streep doorgaat, zijn de eindejaarsgesprekken. Ook zo’n voorbeeld van een traditionele molen die al dertig jaar draait en waar best wel eens kritisch naar gekeken mag worden. Als een manager dertig mensen in zijn of haar team heeft, dan is het niet te doen om die in pakweg zes weken allemaal te spreken, weet hij.
‘Iedere medewerker verdient een keer ergens in het jaar een uur lang onverdeelde aandacht. Die niet gerelateerd is aan het dagelijkse werk. Het worden dus gewone gesprekken om even los te laten. Toen we dat begin december aan onze managers vertelden, ging hier de vlag uit.’
Uitdaging voor de business
Die vlag zal volgend jaar nog wel vaker uitgaan. Afas bestaat in 2026 dertig jaar. Van der Veldt belooft dat ‘groots en meeslepend’ te gaan vieren. Met een mooie buitenlandtrip voor alle medewerkers, waarbij de CO2-uitstoot volledig zal worden gecompenseerd. ‘We zijn echt wel van de duurzaam.’
Zijn er nog uitdagingen voor de business? ‘Die is al dertig jaar hetzelfde. Hoe krijgen we nou toch eens een keer de adoptie van al die coole technologie fors omhoog? De meeste bedrijven werken gewoon nog steeds zoals in de jaren 80. Met archiefkasten vol papier, geprinte nieuwsbrieven, handgeschreven presentielijsten. Alsof de tijd heeft stilgestaan.’
Zelfs niet nu iedereen met AI aan de slag is? ‘Ja, maar ze zijn er dus mee aan het spelen. Wie heeft er nou daadwerkelijk banen mee vervangen? We hebben wat taken verder geautomatiseerd, eigenlijk net als toen we Excel en internet kregen. Wat dat betreft, is er niks nieuws onder de zon. Het blijft gewoon heel moeilijk en dat ondanks al die prachtige, nieuwe mogelijkheden.’
Meer vertragen
Persoonlijk wil hij zichzelf in 2026 meer trainen in vertragen. ‘Je moet me niet als een stresskip zien, helemaal niet. Versnellen kan ik goed, vertragen kan ik minder. Ik sta altijd aan of uit, zesde versnelling of niks. Dat wordt dus een uitdaging, al heb ik wel gemerkt dat er bij vertragen mooie dingen ontstaan.’
Hoe hij dat gaat aanpakken? ‘Met één vertraging per dag. Net zoals je wil leren mediteren, dan begin je ook met één bewuste ademhaling per dag. Zullen we die oefening even samen doen?’ Hij rijdt zijn bureaustoel achteruit, steekt zijn armen uit, vouwt zijn handen en sluit zijn ogen. Stilte, voor even dan. ‘Nou, dat was ‘m.’
