Aytac Yilmaz ontwikkelt met Ore Technology een ijzer-luchtbatterij die groene energie dagenlang kan opslaan. Zonder kobalt, lithium en andere schaarse of gevoelige materialen, en met een groter uithoudingsvermogen dan conventionele batterijen. In Delft draait sinds deze zomer de eerste batterij van Ore proef, terwijl de scaleup van Yilmaz in Amsterdam de technologie verder verfijnt.
Met hulp van TNO, vertelt Yilmaz op de website van het kennisinstituut. Via een marktverkenning van TNO kwam Ore Technology in contact met de onderzoeksorganisatie. ‘We hebben een testplan opgesteld om onze technologie te valideren en daarvoor konden we de labs van TNO gebruiken.’
‘Dat heeft onze ontwikkeling enorm versneld. Dankzij de expertise van TNO kunnen we onze claims valideren, wat het vertrouwen van investeerders vergrootte en deuren heeft geopend naar strategische partnerships, en we vermeden kostbare omwegen’, aldus Yilmaz, die met zijn bedrijf vorige maand nog in de MT/Sprout Challenger50 stond.
Fast Track: geen stoffig loket, maar toegangspoort
Ore werd geholpen door Fast Track, de afdeling van TNO die startups en scaleups helpt met alles wat de instelling in huis heeft: technische en marktkennis, R&D en (test)labs. Maar noem het geen loket voor startups en scaleups. ‘Dat klinkt echt te stoffig’, zegt Nienke Dijkstra, de directeur startups, scaleups en mkb die verantwoordelijk is voor Fast Track.
Fast Track is geen loket en ook geen programma. ‘De ondernemer staat centraal. Die komt naar ons toe met zijn eigen roadmap of een concreet probleem op technologisch gebied. Wij doen een intake en kijken hoe we kunnen helpen met onze kennisinfrastructuur, labfaciliteiten en netwerk. We hebben 5.000 experts in huis op alle gebieden, van hightech en materialen tot defensie en cybersecurity.’
Van ondernemer tot TNO-directeur
Zelf adviseerde Dijkstra in het verleden met haar eigen onderneming bedrijven in vooral de creatieve industrie met innovatie en opschalen. Ze was ook jarenlang mentor bij de cleantech- en smart citiesprogramma’s van startup accelerator Startupbootcamp.
Lees ook: Startupbootcamp stopt in Nederland: is het model van de accelerator hier achterhaald?
‘Ik was TNO al vaker tegengekomen, als afnemer, en had er goede ervaringen mee, dus toen ik werd gevraagd hoefde ik niet lang na te denken’, zegt Dijkstra. ‘Wat we hier doen was in feite ook altijd al mijn missie: het versnellen en professionaliseren van startups en het innovatief mkb. Ik help ondernemers nu met dezelfde dingen waar ik zelf tegenaan liep.’
Het afgelopen jaar bediende Fast Track 150 ondernemers. ‘Er hebben er flink meer gebeld, maar die hebben we doorverwezen binnen ons netwerk. We gaan alleen aan de slag als we denken het beter te kunnen doen dan andere partijen.’
Voor de goede orde: TNO rekent gewoon af voor zijn diensten, al is het tegen een gematigd ‘kennismakingstarief’ van 100 euro voor de eerste 50 uur. ‘We delen geen vouchers uit, en als we verder gaan, is het afhankelijk van wat we met elkaar overeenkomen. Je moet als startup ook skin in the game hebben, vinden wij, anders is de samenwerking te vrijblijvend.’
Impact met technologie van Ziemi
Zelf belooft TNO in een onlangs aangescherpte strategie meer te focussen op hightech, quantumtechnologie, semiconductors, AI, cybersecurity en defensie, maar Fast Track is niet beperkt tot bepaalde technologieën. ‘Als er maar impact wordt gemaakt, en vooral in positieve zin. De batterij van Ore is van een totaal andere orde dan de innovatieve fietslampjes van Ziemi, maar het is allebei positieve impact.’
Oprichter Luci Santema van Ziemi wilde de effectiviteit van haar lampje wetenschappelijk onderbouwen. ‘Ik heb mijn gegevens ingevuld en werd de dag erna gelijk gebeld’, vertelt ze op de TNO-site. ‘Binnen vier weken hadden we een projectvoorstel opgesteld en getekend.’
TNO bracht Ziemi in contact met experts van de afdeling Human Performance, die met een onderzoek bewezen dat fietsers dankzij Ziemi-verlichting (naast hun reguliere lampen) meer dan 52 procent eerder zichtbaar zijn. Bewezen impact dus.
Technologie due diligence
Waarmee Dijkstra in de toekomst meer startups mee wil bedienen, zijn technologie due diligence-adviezen: een onderzoek naar hoe kansrijk de technologie van een startup is, welke hordes er nog te overwinnen zijn op weg naar de markt en hoe die kunnen worden genomen.
‘Een heel belangrijk instrument. Wij zijn ervan overtuigd dat Nederland en Europa echt niet onderdoen voor de VS of China wat de kwaliteit van onze deeptech betreft’, zegt Dijkstra. ‘Het gaat ons erom dat de ondernemer sterker staat als hij aan tafel gaat met investeerders. En we willen investeerders helpen sneller en grotere tickets uit te kunnen schrijven.’
‘Het is in die hele funnel, van pre-seed investering tot bij wijze van spreken de beursgang, heel belangrijk om de technologie roadmap te blijven valideren. Wat zijn de risico’s? Hoe kun je die verminderen? Zijn er slimmere wegen om sneller te gaan? Als je meer inzicht hebt in je technologie als ondernemer zit je sterker aan tafel bij investeerders en kun je sneller stappen maken.’
Afrekenen in aandelen
Interessant: TNO houdt ook de mogelijkheid achter de hand om zich te laten betalen in aandelen. ‘Als we de samenwerking echt willen uitbouwen tot een strategisch partnership, kunnen we in natura werken als de startup geen toegang heeft tot subsidie of andere middelen. Dan beschouwen we zo’n partij wel echt als een van de kampioenen van de toekomst.’ Die participaties staan nog los van de spin-offs die TNO zelf voortbrengt.
Lees ook: Hoe krijgen we meer universitaire startups? ‘Laat het vaker over aan mensen van buiten’
De Fast Track-trajecten lopen van een paar weken tot een onbepaalde termijn. Maar snelheid staat voorop, zegt Dijkstra. ‘We hebben het kortcyclisch ingericht, passend bij ondernemers. We beginnen klein, bij elke stap leer je iets, en in de volgende stap kun je de samenwerking uitbreiden als dat je verder brengt.’
Ore Energy kwam naar TNO voor materiaalonderzoek. ‘We hebben samen aan elektrochemische materialen gewerkt. Het begon met een korte sessie, daarna volgde een groter project in onze labs dat nu nog loopt.’
Unconference: cto’s bepalen hun eigen agenda
Naast dergelijke bilaterale projecten brengt Dijkstra’s afdeling ook regelmatig startupondernemers samen. Laatst nog, op de CTO Unconference.
‘We hebben zoveel startups in ons netwerk, wat dat betreft zijn we een van de vele netwerkorganisaties die Nederland rijk is. Maar wat je vaak ziet bij startup-events: dan worden de founders en ceo’s uitgenodigd, niet zozeer de cto’s. Samen met partners als HighTechXL, Founded en Upstream Festival organiseren we dus nu die Unconference. Geen keynotes, iedereen doet mee. De deelnemers bepalen ‘s ochtends zelf waar ze over willen praten.’
Die tientallen cto’s komen uit allerlei sectoren, de zogeheten communities of practice die TNO ook organiseert, zijn hechter. ‘Denk aan de batterij-sector. Daarin zitten ondernemers die nieuwe waardeketens aan het opbouwen zijn.’
Lees ook: Met LeydenJar jaagt Nederland op een sleutelrol in de Europese batterij-industrie
Als het om de technologie zelf gaat, dan helpt Fast Track ze bilateraal. Dijkstra: ‘Maar als ze hun voordeel kunnen doen met de kennis die wij hebben over randvoorwaarden waarbinnen ze ondernemen, organiseren we daarover een bijeenkomst. Zoals bij medtechbedrijven, die met de vraag kwamen: hoe kom ik door mijn klinische studies heen? TNO organiseerde toen een webinar over notified bodies, met sprekers uit ons netwerk. Veertig tot vijftig medtech-ondernemers sloten aan en kregen concrete tips en trucs.’
Lean en mean met 5.000 medewerkers
Fast Track is onderdeel van een gigantische organisatie met in 2024 een omzet van meer dan 750 miljoen en 5.000 medewerkers. Desondanks denkt Dijkstra het tempo van de startups en scaleups die haar afdeling bedient, bij te kunnen houden.
‘We kiezen voor snelheid. Dus geen ingewikkeld aanmeldtraject of vouchers, maar we doen het lean en mean, als een directe toegangspoort voor ondernemers tot onze experts, faciliteiten en netwerken. De roadmap van de ondernemer staat centraal, wij zijn er uiteindelijk om het ecosysteem vooruit te helpen.’
