Terwijl de stijgende hypotheekrente en stagnerende huizenverkoop als kwaadaardige horzels rond de oren zoemen probeert de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) manhaftig het groeiende legertje prijsvechters van zich af te schudden. Geen eenvoudige opgave, zeker sinds Nederland het beroep makelaar in 2001 vrijgaf. En dus zijn de courtagetarieven al geruime tijd bezig met een indrukwekkende duikvlucht. Nee, dan Frankrijk. Dankzij verregaande wettelijke bescherming en de machtige lobby van de Fédération Nationale de l’Immobilier (Fnaim) kan de gemiddelde makelaar daar nog steeds een duizelingwekkende vijf a zes procent courtage voor zijn diensten in rekening brengen. De markt is er nog volledig ontransparant, elke afzonderlijke makelaar heeft alleen inzicht in zijn eigen portefeuille.
Dat kan ook anders, dacht de in Bourgondië wonende copywriter Gregor Hakkenberg (49). Eind 2003 begon hij onder de naam Immogo een advertentiesite voor te koop staande huizen, waar – bij geslaagde verkoop – slechts één procent van de verkoopprijs moest worden afgerekend. Na een aanloopperiode van twee jaar begon Immogo in 2006 lekker te draaien, tot opeens de lokale gendarmerie op de stoep stond. De Fnaim had een klacht ingediend wegens het aanbieden van makelaarsdiensten zonder de benodigde carte professionelle. “Daarvoor had ik nog nooit iets van de Fnaim gehoord”, aldus de verbijsterde Hakkenberg, die bij hoog en laag volhoudt dat hij slechts een advertentiesite runt en dus helemaal geen makelaarslicentie nodig heeft. Een aanname die hij vooraf bevestigd zag door zijn advocaat.
De lokale politierechter zag dat echter heel anders. Hakkenberg arriveerde vol goede moed, maar zakte met de minuut verder weg in het beklaagdenbankje, nadat hij terecht kwam in een rechtbankscenario dat zo uit de pen van Franz Kafka had kunnen vloeien. Hakkenberg: “Er zat een pinnige vrouwelijke rechter die mij onmiddellijk toesprak alsof ik bij het groepje gewapende overvallers hoorde dat mij voorging.”
Exclusief terrein
In de reprimande die volgt vraagt Hare Edelachtbare zich hardop af “wie Hakkenberg wel niet denkt dat hij is” om hier in Frankrijk een loopje met de wet te komen nemen. Direct daarna zetten openbare aanklager en de advocaat van de Fnaim hem al neer als ‘bricoleur‘ (rommelaar, red.), onbetrouwbare zwartwerker en laaghartig Nederlands koekoeksjong dat het propere Franse makelaarsnest is komen bevuilen.
Volgens de ‘procureur van de republiek’ is het kale feit dat mensen via de site van Hakkenberg het adres van de verkoper verkrijgen voldoende bewijs voor het feit dat hij koper en verkoper in relatie brengt, een stukje dienstverlening dat in Frankrijk tot het exclusieve terrein van de makelaar behoort. “Maar grote kranten als Figaro en Nouvelle Observateur hebben ook een huizenpagina met een ‘reactie onder nummer’-mogelijkheid”, riposteert Hakkenberg. “Die zouden dan net zo fout zijn. Mevrouw de rechter had daar echter geen boodschap aan, en de griffier zat ondertussen folders van Carrefour te bestuderen. Ik dacht dat ik gek werd.”
Dat gevoel verbleekt echter bij het moment dat hij medio maart het vonnis verneemt: 7500 euro boete, 2500 euro schadevergoeding voor de Fnaim en vier maanden voorwaardelijke gevangenisstraf. Hakkenberg, die het mondelinge vonnis twee weken na zitting in de rechtszaal verneemt, moet naar steun zoeken om niet om te vallen. Direct daarop maakt de verslagenheid echter plaats voor woede. Met een nieuwe Parijse advocaat, een specialist in commercieel en internetrecht, tekent hij hoger beroep aan. Ruim drie maanden later laat de schriftelijke onderbouwing van het vonnis in eerste aanleg echter nog steeds op zich wachten. Hakkenberg: “Ik weet dus nog steeds niet precies waarop ik ben veroordeeld. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze behoorlijk met de zaak in de maag zitten.”
Strafblad
Feit is wel dat hij tot nader order een strafblad heeft en dus bijvoorbeeld niet meer op reis naar Amerika kan. “Maar dat is natuurlijk niet de belangrijkste reden om in hoger beroep te gaan; ik kan er gewoon heel slecht tegen om zo schandalig behandeld te worden”, aldus Hakkenberg, die al op zoektocht ging om te kijken of mevrouw de rechter onlangs misschien beduidend groter is gaan wonen.
Zijn assertieve opstelling komt wel met een prijskaartje: de nieuwe advocaat rekent driehonderd euro per uur, en het is niet geheel uit te sluiten dat de straf in hoger beroep nog zwaarder gaat uitvallen. Gelukkig is de huizensite inmiddels alweer in de lucht, onder de nieuwe en licht provocerende naam Zorro Immo. Alle oude advertenties zijn overgenomen, en ook bezoekers van de oude url worden direct doorgelinkt, al heeft Hakkenberg zijn businessmodel noodgedwongen wel iets moeten aanpassen. “Ik vraag nu vijftig euro vooraf, plus wat onkosten”, aldus Hakkenberg. “Dat gaat goed, we zitten alweer op vijfduizend unieke bezoekers per week, maar grappig genoeg betalen veel mensen liever een paar duizend euro achteraf.”
Het wachten is nu dus op de motivering van de politierechter. Daarop wacht Hakkenberg niet alleen. De Nederlander heeft inmiddels warme contacten met de medewerkers van Nelie Kroes, Europees Commissaris Mededinging. De mededingingspolitie volgt de zaak met bovengemiddelde interesse, verzekert Hakkenberg. “Ik weet vrijwel zeker dat dat vonnis onderuit gaat”, overweegt hij hoopvol. “Al was het alleen maar omdat die griffier helemaal geen woord heeft opgeschreven bij de behandeling van mijn zaak. Maar inmiddels heb ik wel geleerd hier helemaal niets meer voor zeker aan te nemen.”
Auteur: Arnoud Groot
