Na de aanval van Israël en de VS op Iran schoten de energieprijzen omhoog. De gasprijs verdubbelde binnen enkele dagen en de olieprijs steeg afgelopen maandag even van 73 naar 119 dollar per vat: bijna 65 procent meer. Sindsdien gaat het overal over dezelfde vraag: hoe houden we energie betaalbaar?
Er is alleen één ding dat we allemaal vergeten: de stijgende gas- en olieprijzen zijn niet het probleem.
We zien de hoge energieprijzen als ‘de ziekte’ die we moeten aanpakken. Alleen zijn ze niet de ziekte, maar het symptoom van iets dat nog veel erger is. Het symptoom van een doodziek systeem waarin wij afhankelijk zijn van olie en gas van landen die niet langer aan onze kant staan en het beste met ons voor hebben.
Samenleving is kortzichtig
Zoals iedereen weet, wordt een ziekte niet beter van symptoombestrijding. Het enige echte medicijn is investeren in duurzame energie. Alleen dan kunnen we energie-onafhankelijk opereren. Alleen dan kunnen we weer echt gezond zijn.
Dat we het voortdurend hebben over de hoogte van de gas- en olieprijzen laat vooral zien hoe kortzichtig onze samenleving is. We zien het keer op keer gebeuren. In plaats van iets te doen aan de omgeving die ons lui en ongezond maakt, geven we mensen met overgewicht massaal Ozempic. En de financiële crisis van 2008, die ontstond door een teveel aan schulden, werd aangepakt door nog meer schulden te maken.
We richten ons op de symptomen, terwijl de onderliggende oorzaak ongemoeid blijft. En vervolgens vragen we ons af waarom de ziekte niet verdwijnt. Gek genoeg begrijpen we op persoonlijk niveau wél heel goed dat dit niet werkt. Als je ziek bent, vraag je een arts niet alleen om de koorts te laten verdwijnen; dan vraag je diegene om iets aan je oorzaak te doen.
Geen compensatie
Voor onze ‘zieke’ economie zou hetzelfde moeten gelden. Als die kwetsbaar is door afhankelijkheid van fossiele energie, moet je die afhankelijkheid verminderen. Investeren in duurzame energie helpt niet alleen om de opwarming van het klimaat te bestrijden, het is ook geopolitiek beleid.
Wie zijn energie zelf kan opwekken, hoeft niet langer te dansen naar de pijpen van Amerika of een dictatoriaal Arabisch regime. Dat grote voordeel wordt zelden besproken.
Een paar dagen geleden werd ik na afloop van een lezing door een energiedeskundige aangesproken. ‘Het zou goed zijn als de olie- en gasprijzen nog verder zouden stijgen – en we daar vervolgens geen compensatie voor geven’, zei diegene tegen me. ‘Want pas als wij Nederlanders écht pijn lijden, zullen we ons realiseren dat het anders moet.’
Ik moet toegeven: eerst schrok ik. Maar ik moet óók toegeven: met elk nachtje dat ik er sindsdien over heb geslapen, ben ik het er steeds meer mee eens.
