Like en dislike: de social media-spagaat

Door: Karin Tempelaar

Geschreven door:
Karin Tempelaar

27 februari 2012 27-02-2012 5,5 minuten

Hoe gebruik jij social media? Bedrijven zitten in een social media-spagaat. Podiumauteur Karin Tempelaar geeft tips om daar uit te komen.

Vorige week maakte uitgever Wegener bekend 300 tot 350 banen te schrappen. Dit is een gevolg van de nieuwe ‘Digital First’-strategie, waarmee het concern zich wil gaan toeleggen op digitale uitgaven. Dergelijke veranderingen door social media en digitale technieken in de business (bijvoorbeeld van restaurants) staat bijna dagelijks in de aandacht van oude en nieuwe media.

We lezen deze berichten zelf ook in toenemende mate via nieuwe media: via Twitter lezen we het nieuwsbericht, op Facebook uiten we onze zorgen over onze eigen baan en via LinkedIn gaan we alvast op zoek naar een andere baan. We doen dus al wel van alles via social media, maar we zijn ons dat niet altijd bewust. Daardoor laten we ook kansen liggen om de samenwerking en kennisdeling te verbeteren, om voordeel te halen uit social media.

Like en dislike spagaat

Buiten het werk om doen we blijkbaar al van alles met social media, maar die ervaringen betrekken we nauwelijks op onze professionale ontwikkeling. En dat terwijl de organisaties waar we werken en de inhoud van ons eigen werk diepgaand aan het veranderen zijn door deze ontwikkelingen. Wat social media aangaat, zitten we in de (soms pijnlijke) spagaat van ‘like’ en ‘dislike’ en daar moeten we uit.

Een spagaat is maar op 1 manier op te lossen: door de ruimte tussen beide benen te verkleinen. De social media-spagaat kun je daarom alleen oplossen als je stap-voor-stap het verschil tussen social media thuis en op het werk kleiner maakt. Deze stappen zijn:

Realiseer je wat je eigenlijk allemaal al met social media doet;
Kopieer deze social media-ervaringen in een zakelijke context;
Verbind deze zakelijke social media-ervaringen met de business van je organisatie;
Zoek gelijkgestemden in je organisatie om hiermee praktisch aan de slag te gaan.

Ervaring met social media

Heb je een LinkedIn-account? Zit je op Facebook? Of heb je een Twitter-account? Als je een van deze vragen met ja hebt beantwoord, doe je al iets met social media. En je bent de enige niet. Volgens de laatste cijfers gebruiken 5.972.360 Nederlanders Facebook en heeft LinkedIn 3.135.000 Nederlandse gebruikers. De website van Twitter.com werd in januari door 4,2 miljoen Nederlanders bezocht en Hyves was in die maand goed voor 5,9 miljoen bezoekers. En dan hebben we het alleen over de meest voor de hand liggende activiteiten.

Social media is een containerbegrip, waaronder behalve de genoemde netwerken ook andere digitale diensten kunnen vallen. Wikipedia – ook social media – geeft de volgende omschrijving:

[Social media] is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele redactie, de inhoud verzorgen.

De kans is groot dat je zelf dus allang gebruik maakt van social media, zonder dat je je dat bewust bent. Zoek je een boek en lees je eerst de recensies op BOL.com of ergens anders? Dat kan dankzij social media. Bekijk je eerst de ervaringen van eerdere vakantiegangers voor je een reis boekt? Dan gebruik je social media. Zoek je op een vergelijkingssite de beste stofzuiger met een snoer langer dan 9 meter? Ook dat is dankzij social media.

Social media in zakelijke context

Wat je in je vrije tijd met social media doet, kun je ook op je werk doen. Zo kun je via discussies in LinkedIn-groepen of op websites op de hoogte blijven van wat er speelt in jouw vakgebied. Onder andere Google Alerts, RSS-readers en twitterlijsten maken het bijhouden van deze informatie makkelijker dan ooit.

Social media bieden allerlei mogelijkheden om jezelf te ontwikkelen in je vakgebied. Zo zijn talentcommunities in opkomst, al worden ze vaak vooral ingezet als recruitment-tool. Daarnaast is het een laagdrempelig instrument om de ervaringen te peilen van de klanten van je organisatie.

Social media voor de business

Wat je als klant doet bij BOL.com of een vakantiesite en wat wordt bevestigd door de definitie van social media, is de veranderende rol van de klant. De reorganisatie bij Wegener is een van de voorbeelden die laten zien hoe social media bekende business modellen op zijn kop zetten. Deze ontwikkelingen hebben impact op werken, leren en samenwerken en op de onderliggende machtsbasis in organisaties.

Als lijnmanager of HR-professional heb je dus alle reden om je serieus te verdiepen in social media. Het gaat niet alleen om dingen die je in je vrije tijd of voor de professionele ontwikkeling doet, maar om je bijdrage aan de organisatiestrategie. Daarom is het belangrijk het businessmodel van je organisatie te onderzoeken in relatie tot social media. Daarbij zijn deze twee vragen een goed begin:

Welke uitstraling heeft je bedrijf bij de klanten en past dat bij wat er in het missie-statement van je organisatie staat?
Hoe kun je kennisuitwisseling in je organisatie stimuleren?

Uit de antwoorden op deze vragen selecteer je de onderwerpen waarmee je aan de slag gaat. Om de social media-spagaat ook echt te kunnen oplossen is het belangrijk de focus te houden op duurzame waardecreatie voor je klanten en de organisatie.

Zoek gelijkgestemden

Aan social media kun je in je eentje veel hebben: ze houden je op de hoogte van wat je maar wilt en brengen je op nieuwe ideeën voor de business van je organisatie. Toch zijn social media op hun krachtigst als ze social zijn; als er interactie tussen mensen is. Als lid van een talentcommunity kun je veel opsteken over je vakgebied, maar juist door je kennis over te dragen ben je aan het leren. Dat kan met een bijdrage aan de discussie op LinkedIn of een blogpost waarop vakgenoten reageren. Zo bouw je kennis op en deel je je eigen ervaringen.

Is een organisatieverandering nodig om social media beter te benutten, dan red je dat niet alleen. Je hebt anderen nodig met wie je het voorbeeld kunt geven en de voordelen kunt laten zien. Bovendien heb je de interactie nodig om de sociale media te laten aansluiten bij de dagelijkse praktijk.

De juiste cultuur is een van de belangrijkste succesfactoren voor een goed gebruik van social media in organisaties. Dat de macht verschoven is naar consumenten en medewerkers ervaren we wel in ons privégebruik van social media, maar dat vergeten we vaak als we aan het werk zijn. Door zelf social media bewust in de zakelijke context te halen, kunnen organisaties social media beter benutten. Verbeter de social media-cultuur, begin bij jezelf.

Wil je vervolgens proberen je hele organisatie mee te nemen, dan vind je hier een stappenplan voor de implementatie van social media. Daarbij kun je rekening houden met de verschillende drijfveren van waaruit mensen social media omarmen (of juist niet).

Heb je nog aanvullingen op deze blogpost over het gebruik van social media in een zakelijke context? Reageer hieronder, zodat ik mijn kennis weer verder kan verbeteren.

Eerdere bijdragen:

Over de auteur:
Dit Podiumartikel is geschreven door Karin Tempelaar, adviseur communicatie en kennisdeling van on- en offline adviesbureau Lumax Producties. Zij organiseert op 13 maart een bijeenkomst over o.a. social media veranderen en de balans werk/privé.

Over het podium:
Ook uw visie geven op ontwikkelingen binnen uw vakgebied? Plaats een artikel op MT Podium. Log in op mt.nl/profiel en voeg onder 'activiteiten' uw artikel toe. Interessante bijdragen worden meegenomen in de nieuwsbrief en op home geplaatst. MT Magazine publiceert bovendien periodiek 'Het beste van MT Podium'

podium sociale media

Afsluiten van de rest

Het probleem: hoewel muziek luisteren op de werkvloer weliswaar iets is dat je alleen doet, is het ook heel zichtbaar voor collega’s (en soms hoorbaar, maar dan staat je geluid te hard). Zij zien alleen je oortjes of koptelefoon en moeten er maar naar raden waarom je je auditief afsluit van de rest. Dat doen ze, soms bewust, soms onbewust.

Onderzoekers Oguz Gencay (Bilkent University, Ankara), Michael Schaerer (Singapore Management University) en Trevor A. Foulk (University of Florida) waren benieuwd of dat sociale gevolgen heeft. Worden mensen die op hun werk naar muziek luisteren, door collega’s anders beoordeeld of behandeld? Dat onderzochten ze met een serie experimenten, waarbij in totaal meer dan 2.700 (vooral Amerikaanse) werknemers betrokken waren. De resultaten werden gepubliceerd in Harvard Business Review.

De belangrijkste conclusie is dat het effect volledig afhankelijk is van de manier waarop werknemers het gedrag interpreteren – ongeacht wat de daadwerkelijke reden is dat iemand naar muziek luistert. Denken mensen dat hun collega’s dit voor de lol doen, of om de tijd te doden? In dat geval worden ze als significant minder betrokken gezien.

Dat heeft gevolgen: medewerkers zijn minder geneigd om deze collega’s te helpen, stellen zich neerbuigender en soms zelfs vijandiger op, en beoordelen hun werk negatiever. Ook als de werkelijke prestaties goed zijn.

Wel gestraft, niet beloond

Deze effecten treden niet op als mensen denken dat koptelefoondragende collega’s zich willen concentreren. Al levert dat ook geen extra punten of goodwill op: het negatieve effect wordt simpelweg geneutraliseerd. In de enige situatie waarin het luistergedrag wél voor duidelijke positieve effecten zorgt, zagen betrokkenen dat de prestaties van collega’s daardoor meetbaar verbeterden. Al gold dat lang niet in alle gevallen.

Volgens de onderzoekers komt dit door de heersende normen op de werkvloer. Van werknemers wordt nu eenmaal verwacht dat ze op kantoor gefocust zijn, ook als ze daarvoor muziek nodig hebben. Mensen worden, kortom, niet beloond voor gedrag dat door de rest als vanzelfsprekend wordt gezien.

De onderzoekers adviseren daarom om koptelefoondragende collega’s niet met argwaan of een oordeel, maar met nieuwsgierigheid te bekijken. Heb je het gevoel dat iemand je negeert? Toets die aanname eerst. Vraag bijvoorbeeld: ‘Komt het nu niet goed uit?’ Dat lijkt iets kleins, maar kan op de lange termijn misverstanden en irritaties voorkomen.

Intenties duidelijk maken

Behoor je daarentegen zelf tot de groep die zonder muziek niet kan werken, dan is er goedbeschouwd maar één ding dat je kunt doen: de negatieve effecten minimaliseren. ‘Maak je intenties duidelijk’, adviseren de onderzoekers. ‘Als collega’s niet weten waarom je je afsluit, gaan ze dat zelf invullen.’ Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een opmerking als ‘ik moet me nu even concentreren’ volstaat.

Tot slot: let op hoe je je gedraagt als je muziek op hebt staan. Meeknikken op de maat, tappen met je voet of neuriën? Wil je collega’s ervan overtuigen dat je met volle focus bezig bent, dan is zulk gedrag uit den boze. Zorg dat concentratie er ook uitziet als concentratie – en bewaar je lievelingsnummers voor de weg naar huis.

Dit artikel is geschreven door

Wilke Wittebrood

Redacteur impact bij MT/Sprout, met een achtergrond in de zakelijke journalistiek. Schrijft onder meer over (leiding geven aan) de duurzame transitie en hoe de BV Nederland inclusiever en gelijkwaardiger kan worden. Profileert en portretteert inspirerende leiders, onder meer voor de interviewserie Route naar de top.

Winkelmand

Like en dislike: de social media-spagaat