Het is 1 juni 2022 als Alex Karp in een colonne Toyota Land Cruisers door Kyiv rijdt. Langs de weg liggen uitgebrande wrakken van Russische tanks. Karp, ceo en mede-oprichter van het Amerikaanse databedrijf Palantir, deelt een wagen met vier collega’s en gewapende beveiligers.

Ze zijn onderweg naar het paleis van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky voor een geheime ontmoeting, ruim drie maanden na de Russische invasie.

In de bunker onder het paleis steekt Zelensky een meeslepende monoloog af. We dreigen van de kaart geveegd te worden, zegt hij. En we hebben jullie technologie nodig. Karp luistert, knikt en zegt dan: je mag onze software hebben.

Sindsdien heeft het Oekraïense leger toegang tot Palantirs programma MetaConstellation, waarmee het live het slagveld in beeld kan brengen via satellietbeelden, gecombineerd met militaire en commerciële data.

Karp is fascinerend en verontrustend

Het is een scene die Karp zelf bedacht zou kunnen hebben. De messiaanse, zelfverzekerde ceo als redder van de westerse beschaving, in conflictgebied. Maar het is ook de realiteit. En dat maakt Alex Karp zo’n fascinerende en verontrustende figuur.

Karp is geen ‘gewone’ techmiljardair, als die al bestaan. Hij is een filosoof die gelooft dat hij de wereld aan het redden is. En steeds meer mensen, inclusief grote Europese banken en pensioenfondsen, investeren in dat verhaal.

Zo hadden grootbanken en andere institutionele beleggers uit negentien Europese landen eind 2025 een aandelenbelang van tenminste 27 miljard dollar in het omstreden Amerikaanse softwarebedrijf Palantir, concludeerde Follow the money na onderzoek.

Doctor Karp

Alexander Caedmon Karp werd in 1967 geboren in Philadelphia. Zijn ouders, een kinderarts en kunstenaar, namen hem mee naar arbeidersrechtendemonstraties en anti-Reaganprotesten. Karp beschreef zichzelf ooit als socialist.

Hij studeerde rechten aan Stanford, waar hij zijn toekomstige zakenpartner Peter Thiel ontmoette. Daarna vertrok hij naar Frankfurt voor een promotieonderzoek in de neoklassieke sociale theorie, onder leiding van de beroemde filosoof Jürgen Habermas. Karp spreekt vloeiend Duits en Frans.

Lees ook: Anthropic-oprichter Dario Amodei slaat alarm: ‘We zijn nog niet volwassen genoeg voor AI’

De academische wereld was echter niet de zijne. Een erfenis van zijn grootvader bracht hem op het idee te gaan beleggen. Hij richtte Caedmon Group (naar zijn tweede naam) op in Londen en bleek er een neusje voor te hebben. Caedmon was succesvol genoeg om Karp toegang te geven tot kapitaal en netwerken. Intussen verkocht Thiel PayPal aan eBay voor een slordige anderhalf miljard dollar.

In 2003 richtten ze samen Palantir op, vernoemd naar de alziende kristallen bollen uit Tolkiens Lord of the Rings. Een jaar later werd Karp ceo, een functie die hij sindsdien bekleedt.

Zijn filosofische achtergrond liet Karp nooit los. Zijn medewerkers spreken hem consequent aan met ‘doctor Karp’.  In videocalls verschijnt de ceo van Palantir het liefst in felgekleurde sportkleding. De bedrijfscultuur omschreef hij zelf ooit als ‘een sekte, maar dan zonder de drugs en de seks’. En het idee van een gezin geeft de ongehuwde Karp ‘de rillingen ‘.

De missie: het Westen moet winnen

Wat Karp onderscheidt van andere tech-ceo’s is niet per se zijn excentrieke levensstijl, maar zijn wereldbeeld. Palantir is niet opgericht om geld te verdienen. Althans, dat is niet het verhaal dat hij vertelt. Het bedrijf is opgericht om ‘de westerse beschaving te redden’.

Die overtuiging herhaalt hij keer op keer. In interviews, in zijn boek The Technological Republic en op podia. Westerse democratieën zijn superieur, stelt Karp. En, baas boven baas: de Verenigde Staten zijn verheven boven andere landen, gegrondvest op goddelijk gezag.

Lees ook: Het bestaat dus toch: een Amerikaans techbedrijf mét ruggengraat

Techbedrijven moeten hun tijd volgens hem niet verdoen aan ‘foto-apps en marketing-algoritmes’, maar zich concentreren op wat er werkelijk toe doet. En dat is wat hem betreft de wedloop om kunstmatige intelligentie winnen, zodat het Westen zijn vijanden kan verslaan. Of in zijn eigen woorden: ‘To scare the fuck out of our enemies.’

Over wie die vijanden zijn bestaat voor Karp geen misverstand: Rusland en China. Palantir werkt niet voor deze landen, en levert geen software aan bedrijven die dat wel doen. Het bedrijf staat onvoorwaardelijk achter Amerikaanse bondgenoten, inclusief Israël. Toen een demonstrant hem vorig jaar aansprak op Palestijnse doden, antwoordde Karp: ‘Meestal terroristen. Dat is waar.’

De software van Palantir verwerkt razendsnel enorme hoeveelheden ruwe data en maakt met behulp van AI patronen zichtbaar die mensen zelf niet kunnen zien. Op het slagveld helpt het bij targeting, het aanwijzen van doelwitten. Bij politiediensten draait het op surveillancesystemen. Bij overheden integreert het alles: van camera’s en sociale media tot gezondheidsdossiers en migratieregisters.

Cultuur als wapen

Karp moedigt interne discussies aan, en luistert met grote interesse mee. Medewerkers die twijfelen aan de ethische koers van het bedrijf krijgen bezoek van een speciaal team dat de wereld overvliegt om de visie van de oprichters uit te leggen.

Medewerkers noemen zichzelf ‘Palantrians’ of ‘missionarissen’. Kritiek van buitenaf raakt hen niet, zeggen ze. Ze weten zelf namelijk heel goed waarom ze doen wat ze doen.

Het resultaat is een bedrijfscultuur die door critici wordt omschreven als ‘autoritair verpakt in verlichte retoriek’. Dertien voormalige medewerkers uitten vorig jaar publiekelijk hun zorgen na een deal met de beruchte Amerikaanse immigratiedienst ICE, die ‘bijna realtime inzicht’ voorziet in de bewegingen van migranten in de VS.

Lees ook: Deze 9 leiders in AI zorgen dat Nederland tempo blijft maken in de AI-race

Ze wezen in een open brief naar de ‘steeds gewelddadigere retoriek’ van Karp, die er publiekelijk mee te koop loopt hoe de tools van het bedrijf worden ingezet om vijanden te doden. Ooit zei hij ‘grappend’ dat Wall Street-analisten die het bedrijf probeerden ‘te naaien’ bespoten zouden moeten worden met ‘light fentanyl-laced urine’.

De man achter de groei

Omstreden of niet, Karp heeft zijn bedrijf naar spectaculaire hoogten geleid. In 2020 ging Palantir naar de beurs op de New York Stock Exchange, tegen een waarde van 20 miljard dollar. Die waarde valt nu 18 keer hoger uit: ruim 370 miljard dollar. Palantir telt ondertussen zo’n 4.500 medewerkers en realiseerde in 2025 een omzet van bijna 4,5 miljard dollar, een groei van 56 procent in vergelijking met 2024.

Op het podium van de DealBook Summit van de New York Times, begin december 2025, genoot Karp zichtbaar van zijn gelijk. ‘Mijn grootste fans zijn begonnen als sceptici en haters’, zei hij. ‘Ik geloof dat bijna iedereen in dit publiek het uiteindelijk met me eens zal zijn. Je houdt nu misschien niet van me, maar je zal het later met me eens zijn.’

En na de kwartaalcijfers, tegen analisten en journalisten: ‘Zet de televisie maar aan en kijk hoe ongelukkig degenen zijn die niet in ons hebben geïnvesteerd. Pak een zak popcorn. Ze huilen.’

Lees ook: Durk Kingma, de Nederlandse co-founder van OpenAI, is wereldberoemd (binnen de AI-wereld)

Verlengstuk van het Witte Huis

Karp mag dan democraat zijn (hij stemde in ieder geval jarenlang ‘links’), zijn bedrijf is onlosmakelijk verbonden met de agenda van de regering-Trump. Palantirs medeoprichter Peter Thiel staat aan de wieg van de politieke carrière van vicepresident JD Vance.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?

E-mail *

Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Verstuur

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?

E-mail *

Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Verstuur

Topmedewerkers van het Witte Huis hebben financiële belangen in het bedrijf. Adviseur Jacob Helberg, eerder verbonden aan Palantir, werd door Trump benoemd tot staatssecretaris. Stephen Miller, architect van het harde immigratiebeleid waarvoor Palantir de tools levert, heeft ook een belang in het bedrijf.

Voormalig europarlementariër Sophie in ‘t Veld omschreef Karp en Thiel als ‘wellicht de machtigste en gevaarlijkste mannen van onze tijd, maar totaal onbekend bij het grote publiek’.  En juist die onzichtbaarheid maakt ze tot een grote bedreiging, waarschuwde ze eerder, ‘met hun expliciete anti-democratische en gewelddadige agenda’. ‘Als onze democratie en vrijheid ons lief zijn, snijden we alle Europese banden door met Palantir.’

Defensie wil af van Palantir

Defensie is dat in ieder geval van plan.  Staatssecretaris Derk Boswijk heeft laten weten dat Nederland uuiterlijk binnen twee jaar af wil van de software van bedrijf. Hij verwacht dat tegen die tijd een Europees alternatief beschikbaar is.

Niettemin staken grote Europese banken, vermogensbeheerders en pensioenfondsen samen tenminste 27 miljard dollar in Palantir. Een belang dat het afgelopen jaar met ruim 60 procent groeide. Ze investeren in het bedrijf van een man die openlijk stelt dat zijn missie is de westerse cultuur te laten winnen, en die daarvoor de infrastructuur bouwt, van Kyiv tot Gaza en van Den Haag tot Washington.

Misschien stelde de Londense hoogleraar Elke Schwarz wel de meest verontrustende vraag: ‘Ik vraag me wel eens af: wat zou Palantir doen als het vrede is?’ Ze vreest voor de dag dat er geen crisis meer is. En dat Palantir ervoor gaat zorgen dat die crisis er toch komt.

Dit artikel is geschreven door

Donovan van Heuven

Donovan van Heuven is hoofdredacteur van MT/Sprout en Change Inc.

Volg Donovan op LinkedIn