Bondi Blue, Blueberry, Strawberry, Tangerine… In alle kleuren waarin de bolle Apple iMac vanaf 1998 is geleverd, lacht een muur met computers je toe. Een paar draaien een rondje, als om te laten zien dat hun design aan alle kanten even fraai is. Welkom in het Apple Museum, dat op de kop af 50 jaar na de start van Apple zijn deuren opent in The Wall in Utrecht.
Die kamer vol iMacs is ook de favoriet van Ed Bindels, zegt de ondernemer, verwoed Apple-verzamelaar en oprichter van Apple-winkelketen Amac, die jarenlang heeft gewerkt aan dit museum. ‘Die werkt in het echt net zo goed als we hem hadden ontworpen.’
Uit de hand gelopen verzamelwoede
De vorige keer dat we Bindels spraken, was dat nog in het museumdepot, een oud pand in hartje Utrecht dat van onder tot boven was volgestouwd met Apple computers, software, onderdelen en marketingmateriaal. Kasten vol, verdieping na verdieping. Dat had de uitstraling van een tweedehandswinkel, of misschien van een uit de hand gelopen verzamelwoede.
Maar nu schitteren en stralen de producten precies zoals Bindels het toen al had uitgedacht. Hij wil niet alleen de geschiedenis van Apple vertellen, maar ook laten zien in welk tijdsgewricht de Apple computers en laptops, de iPod, iPad en iPhone de afgelopen vijf decennia verschenen.
Twee Steves en hun eerste ‘Apple computer’
Dat verhaal begint vanzelfsprekend met de twee Steves – Steve Jobs en Steve Wozniak – die hun volkswagenbusje en elektronische rekenmachine verpatsten om de opbrengst te investeren in materiaal om in 1976 hun eerste Apple te bouwen. Stel je die niet voor als een computer: het was niets meer dan een printplaat met een processor en andere onderdelen, waar enthousiaste hobbyisten zelf een kast omheen bouwden.
Treedt binnen, en sta oog in oog met zo’n Apple I. Oké, dit is een replica. ‘We zijn er op het laatste moment niet uitgekomen met de dame die een échte in bruikleen wilde geven’, zegt Bindels. ‘Het liep stuk op de verzekering die ze nodig dacht te hebben.’ Nou ja, tegenwoordig worden bedragen van enkele tonnen tot 2,5 miljoen betaald voor een originele Apple I, begrijpelijk dat de eigenares zuinig is op haar kastje met elektronica.
Legendarische garage en Apple Lisa
Voor de belevenis in het Apple Museum maakt het weinig uit. Je stapt de legendarische garage binnen waar de Steves hun eerste exemplaren in elkaar soldeerden, vervolgt je reis langs Apple-computers die nog vooral in groene letters communiceerden en massaal werden nageaapt tot het eerste model met een muis en grafische interface. De Apple Lisa uit 1983 is het museumstuk waar de stichter het langst naar heeft moeten zoeken.
Die staat dan ook voor een reuzensprong in de ontwikkeling van de computer, die tot dan toe vooral een kantoormachine was voor boekhouders of techneuten. Meer bezoekers zullen zich de Macintosh herinneren en ook weten in welk jaar die werd gelanceerd: 1984. De commercial waarin Apple het monopolie van Big Brother IBM bijna letterlijk aan diggelen sloeg, is overbekend. Maar het Apple Museum heeft een manier gevonden om hem tóch weer binnen te laten komen.
Hoofdrolspelers achter de Apple producten
Heel knap is hoe het museum aan de hand van de Apple-producten ook de verhalen en de hoofdrolspelers erachter laat zien. De ‘pirates’ met wie Steve Jobs – na de commerciële flop van de Lisa werd hij op een zijspoor gerangeerd – de Macintosh ontwikkelde die uiteindelijk wél een redelijk succes werd. John Sculley, de ceo die de Apple-oprichter een tijd later uit de leiding zette.
Lees ook: Een team bouwen vol A-spelers? Zo deed Steve Jobs dat bij Apple
Wat volgt, is de voor liefhebbers van innovatief design als grey period de geschiedenis inging. Massa’s grijze dozen met losse monitoren, printers en oké, toch ook de Apple Newton, de verre voorloper van de iPad die te vroeg kwam om aan te slaan. Je moet er even doorheen om te belanden bij een soort geboortekanaal naar het Apple van de huidige glorietijd.
Think Different
Dat is, hoe kan het ook anders, een gang waarin Mandela, Gandhi en de andere portretten in de Think Different-campagne je aankijken: ‘Here’s to the crazy ones. The misfits. The rebels. The troublemakers. The round pegs in the square holes.’ Steve Jobs zélf spreekt het manifest uit. Kippenvel langs de A2.
Dankzij de terugkeer van Jobs en vooral het designvernuft van de Brit Jony Ive begint daarop het feest met die kleurige iMacs, maar ook de iPod die een tijdperk van vele soorten walkmans afsloot, de iPad en de iPhone waarmee Jobs begin 2007 ‘internet in your pocket’ beloofde en de aluminium Macbooks en bureau-Macs die soms van binnen bijna nog fraaier zijn dan van buiten.
Er is in het Apple Museum veel te zien, en ook voor wie de boeken en documentaires over Apple kent is er nog wat te leren. Jezelf filmen tijdens een dansje op de iPod, zelf een Apple-logo ontwerpen, aan een beetje actief bezig zijn met de expositie is ook gedacht.
Opening Apple Museum Utrecht vertraagd
Dit museum is de afgelopen jaren al een paar keer aangekondigd, maar de opening liep vertraging op. Wat dat betreft heeft de oprichter misschien wel wat trekjes van Jobs: een eigenwijze visie op het gewenste resultaat, waarvoor af en toe een planning of idee mocht sneuvelen.
‘Misschien wel. Ik denk dat Steve’s hersenen en die van mij op sommige vlakken wel hetzelfde bedraad zijn. Dat ik mijn invloed op het ontwerp van sommige ruimtes wel heb laten gelden. Ach, er zijn ook Amac-winkels geweest die maanden later openden omdat we het net even anders wilden dan Apple zelf.’ Nog steeds zijn twee ruimtes nog net niet 100 procent af.
‘Levend museum is nooit af’
Maar de opening bleek de moeite van het wachten waard en de timing blijkt meteen gelukkig gekozen. Internationale persbureaus AFP en AP komen langs, het Duitse ZDF en natuurlijk ook landelijke media. ‘Als je wat beeldmateriaal zoekt bij een item over 50 jaar Apple, ben je hier natuurlijk aan het goede adres’, glimlacht Bindels.
Hoe het voelt nu zijn museum eindelijk opent voor publiek? ‘Het is fijn hoe enthousiast mensen tot nu toe reageren, maar wat mij betreft begint de reis nu pas echt. Het is een levend museum dat nooit af is, en we willen ook tijdelijke exposities organiseren, mensen uitnodigen om hier lezingen te houden.’
Wat de collectie betreft: Bindels greep naast die Apple I, maar er zijn as we speak ook 20 iPods onderweg in kleuren die hij zelf nog niet in zijn verzameling had. ‘En dat is dan de helft van wat we nog moeten hebben om ze compleet te krijgen hè? Schrijf maar op: iPods zoeken we nog.’ En de donateur die een echt gouden Apple Watch in de la heeft liggen, mag zich ook melden.
Apple-winkel Amac en horecazaak Liemès
Nu is Bindels in de eerste plaats ondernemer. Hij maakte Amac tot de grootste Apple-dealer van Nederland – in mei opent het zijn 47ste vestiging, een flagship store op de Amsterdamse Zuidas. Hij is overigens ook dj in Utrecht, en naast het Apple Museum is behalve een Amac-winkel ook Liemès gevestigd, een evenementenlocatie die uitgerekend tijdens de coronaperiode zijn deuren zou openen.
De combinatie met het museum lijkt perfect voor zakelijke events. ‘Dat begint al behoorlijk te lopen, ook van grote it-bedrijven die hun event nog even uitstelden tot na deze opening.’ Maar dit eerbetoon aan Apple is veel meer dan een lokkertje voor zijn horecazaak en al helemaal geen manier om traffic naar de winkels te genereren. ‘Dat had ik heel wat goedkoper kunnen doen.’
Nee, hij wil het publiek de legacy van Apple laten meebeleven. ‘Het is echt mijn pet project. Tja, waarom doe je iets? Als ik sta te draaien geniet ik er ook van dat mensen blij zijn en een leuke avond hebben. Als je al zo lang Apple-spullen verkoopt, wil je mensen ook laten zien waar ze vandaan komen. En Apple is ook wel de rode draad in mijn leven.’
Apple innovatie in tijden van AI
Bindels’ museum is gewijd aan de eerste 50 jaar in de geschiedenis van Apple. Jobs is dood, volgens de geruchtenmolen komt er een binnenkort een opvolger voor ceo Tim Cook, onder wie het bedrijf is uitgegroeid tot één van de meest succesvolle ter wereld, met een waarde van ruim 3600 miljard dollar. Maar wie gaat zorgen voor het baanbrekende design voor de komende decennia?
‘Ach, mensen die mopperen dat Apple niet meer innovatief is kijken alleen naar de buitenkant. Wat denk je bijvoorbeeld van Face ID? Een mega-innovatie die niemand ze op hetzelfde niveau heeft nagedaan.’
En AI dan? Jony Ive is inmiddels voor OpenAI aan de slag om een draagbaar gadget te ontwerpen. Loopt Apple op dat gebied niet achter? ‘Waarom zou je je eigen datacenters bouwen? Apple zorgt voor devices waarop je AI-applicaties kunt draaien. Van wie die zijn, is een tweede, maar het is de taak van Apple om er zelf tussen te zitten om te zorgen dat het veilig en privacyvriendelijk gebeurt.’
