Winkelmand

Geen producten in de winkelwagen.

Creativiteit vóór de strategie levert vaak betere beslissingen op

Strategie en creativiteit horen vanaf de start samen aan tafel. Dat stellen Ype Jorna en Taco Schmidt van Qindle. Zo ontstaat volgens hen namelijk een realistische strategie die toewerkt naar een oplossing, in plaats van naar een analyse. Dat vraagt wel om moedige topmanagers. Durven zij de uitkomst vooraf los te laten en de visie tastbaar te maken, voordat de rest van de organisatie ermee aan de slag gaat?

Ype en Taco van Qindle

Maar eerst, wat is creativiteit eigenlijk? Voor veel mensen is het een gave van een kleine groep. De ontwerper of tekstschrijver die op het juiste moment met een briljant idee komt. Ype Jorna is de co-founder van Qindle en ziet dat net even anders. Voor hem gaat creativiteit vooral over verbanden leggen en snel scenario’s bedenken. Het is een vaardigheid die volgens hem een plek aan tafel verdient in de boardroom. Creative Intelligence, noemt hij deze aanpak. Strategie en ontwerp komen dan niet ná elkaar, zoals in de praktijk vaak gebeurt. Ze worden tegelijk behandeld. Het is een keuze die voortkomt uit frustratie. ‘Jarenlang kon ik mijn klanten niet precies uitleggen wat ons werk nu eigenlijk opleverde. Het zag er allemaal mooi uit en bezorgde mensen soms kippenvel. Maar welke impact het had op een organisatie? Dat viel niet echt goed te duiden.’

Negen jaar bestaat Qindle nu. En het kantelpunt kwam in het tweede jaar. Twee directieleden van een Amerikaanse multinational toonden precies de durf waar ze bij Qindle op hameren. Ze vroegen het bureau om hulp bij hun presentatie aan de raad van bestuur. ‘We kregen geen strategie aangeleverd met de vraag of we de slides nog even in de juiste kleur wilden zetten’, aldus zijn compagnon Taco Schmidt. ‘Nog voordat die strategie er was, mochten we dat verhaal mee helpen bouwen.’ Met als resultaat? Een strategisch document dat was verbonden met andere delen van de organisatie. ‘De uitgangspunten pasten bij het merk, het portfolio en de consument en bleken haalbaar met de bestaande supply chain en productie-infrastructuur.’ Voor Schmidt en Jorna liet dit zien wat creativiteit aan het begin van het strategieproces toevoegt: een strategie die toewerkt naar een oplossing in plaats van naar een analyse.

We maken een conceptauto

Maar wat voegt een creatieve consultancy dan precies toe aan zo’n strategisch gesprek aan de top? Grote adviesbureaus maken immers ook uitgebreide analyses. Het verschil zit volgens Jorna in de volgorde waarop dat gebeurt. ‘Een consultant maakt eerst een analyse en stelt dan de uitdaging vast. Wij maken dezelfde analyse, maar komen dan ook meteen met een ontwerp.’ Een conceptauto, noemt Jorna dat steevast. Geen kant-en-klaar eindproduct, maar een schets van wat een strategie betekent voor het merk en het productportfolio.

‘Wij maken dezelfde analyse, maar komen dan ook meteen met een ontwerp’

Denk hierbij aan een stift en een whiteboard. Oldschool dus, maar wel heel effectief. De Qindle-specialisten luisteren, spoelen terug en tekenen ter plekke de verbanden uit. ‘Wat je in een bestuurskamer vaak ziet gebeuren, is dat iedereen z’n eigen verhaal vertelt. Daarna vaak nog een keer en dan het liefst een stukje harder’, aldus Schmidt. ‘Maar wat dit verhaal dan betekent voor een ander onderdeel van het bedrijf, dat blijft doorgaans buiten beeld. Pas als je die verbanden zichtbaar maakt, ga je het samen in elkaar puzzelen. Wij laten dat in onze aanpak meteen zien.’ Perfectie is hierbij niet het doel. Een oplossing die voor 80 procent werkt en ook echt wordt ingevoerd, levert volgens Jorna en Schmidt veel meer op dan een ideale blauwdruk waar heel lang aan gesleuteld is. Snelheid en draagvlak gaan daarbij hand in hand. Want wie de verbanden samen heeft zien ontstaan, hoeft achteraf niet meer overtuigd te worden.

Spanning hoort erbij

Deze aanpak vraagt van topbestuurders om lef. Het is met name de durf om een proces in te gaan waarvan de uitkomst nog niet vastligt. In Silicon Valley, waar Qindle een groot deel van zijn denkwijze vandaan haalt, is die durf gewoner. Topbestuurders zitten daar dichter op de business en de investeringen. En omdat ontwikkelingen zo snel gaan, werken ze er compact, direct en doelgericht. Taco Schmidt: ‘Klassieke adviestrajecten beloven een helder pad, onderbouwd met data. Wij halen dingen boven uit je organisatie en de markt die je van tevoren niet weet. Een analyse eindigt bij inzicht. Een strategie die met creativiteit ontstaat, eindigt bij een oplossing waar de organisatie mee aan de slag kan.’

Zo’n proces kan wat spanning met zich meebrengen. Geen probleem, stelt Schmidt. Zo ontstaan volgens hem juist nieuwe inzichten. De ene bestuurder gaat hier wat natuurlijker mee om dan de ander. Wel benadrukken ze allebei dat creativiteit in elke branche het verschil kan maken. Van zakelijke dienstverlening tot tech, de sector waar Qindle overigens het grootste deel van z’n opdrachten doet.

Wat kan een bestuurder van zo’n bedrijf dan morgen anders doen? ‘De visie zelf tastbaar maken’, zegt Jorna. ‘Bijna als een prototype, nog voordat de afdelingen ermee aan de slag gaan.’ Dat is minder vanzelfsprekend dan het klinkt. ‘Ik kan zo vijf mooie zinnen opschrijven over wat we als bedrijf voor de wereld gaan betekenen’, vult Schmidt aan. ‘Maar probeer dan nog maar eens tien zinnen te maken die uitleggen hoe je dat voor elkaar krijgt en wat het betekent voor je klant.’

Wat is de impact van een beslissing?

Eén gedeelde richting, in plaats van een visie die elke afdeling op z’n eigen manier invult. Dat is wat creativiteit bij het ontwerpen van een strategie toevoegt. Als voorbeeld noemt Schmidt de ontwikkeling van AI, een onderwerp dat in vrijwel elke boardroom op tafel ligt. ‘Stel, je bedrijf wil AI-first worden. Eerst schetsen we dan samen wat AI betekent voor je merk, de klant en het productportfolio. We leggen verbanden, maken de richting zichtbaar en laten zien wat de impact van een besluit is, nog voordat het is genomen.’ Met als resultaat? Iedereen werkt voortaan aan hetzelfde verhaal. Er zijn geen losse afdelingen meer die zelf hun systemen bedenken.

‘We leggen verbanden, maken de richting zichtbaar en laten zien wat de impact van een besluit is’

En zo zijn we weer terug bij de directieleden van die Amerikaanse multinational. Zij durfden creativiteit aan tafel te halen, nog voordat de strategie werd bepaald. Dat is het beeld dat Jorna en Schmidt bij meer bestuurders willen neerzetten. Een directietafel waar de visie niet wordt doorgegeven, maar samen wordt gebouwd. ‘Zo vind je veel sneller de juiste richting’, zegt Jorna. ‘En een richting die iedereen ziet, is doorgaans ook een richting die iedereen wil volgen.’