De overheid en private investeerders staken de afgelopen twintig jaar samen zo’n 11 miljoen euro in vier startups uit Oss. Die leverden bij verkoop bijna tien(!) keer zoveel op. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Daarmee is Oss de koploper binnen de Seed Capital-regeling, een maatregel die vroege investeringen in startups moet aanjagen. Weliswaar gingen de meeste investeringen naar Amsterdam (227 startups), het geld naar Oss leverde dus het hoogste rendement op. De stad in Oost-Brabant ontwikkelde zich de afgelopen vijftien jaar tot hét Nederlandse epicentrum voor biotech en farmacie.
De erfenis van Organon
De basis van dat succes ligt in een gebeurtenis die destijds nog rampzalig leek. Het is 2010: MSD Organon kondigt een wereldwijde reorganisatie aan.
‘Op de vestiging in Oss verloren zo’n 2.000 mensen toen hun baan’, vertelt Marc Jansen. Hij is managing director investments bij de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM). ‘Om te voorkomen dat kennis, expertise en werkgelegenheid verloren zouden gaan, werd het idee opgepakt om op dat terrein een life sciences-campus te vestigen.’
In korte tijd werden meer dan veertig startups opgericht, vaak door oud-medewerkers die verder gingen met technologieën waar MSD mee was gestopt. ‘Dat is het begin geweest van het biotech-ecosysteem in Oss’, aldus Jansen.
Deze golf van spin-offs kon volop profiteren van de Seed Capital-regeling. ‘De timing was perfect’, zegt Jansen. De dotcombubbel en later de kredietcrisis hadden er eerder voor gezorgd dat banken en investeerders zich afkeerden van risicovolle startups. Dankzij de Seed Capital-regeling kregen fondsmanagers toch nog een kans om jonge bedrijven te financieren. Dat heeft in Oss enorm geholpen.’
Biotech made in Oss
Eén van de bekendste voorbeelden van dat succes is Acerta Pharma. Dit biotechbedrijf richt zich richt op de ontwikkeling van medicijnen tegen zeer agressieve vormen van kanker, zoals leukemie en lymfeklierkanker. In 2015 werd deze scaleup overgenomen door AstraZeneca voor een bedrag dat opliep tot 6,5 miljard dollar.
Maar er zijn meer parels voortgekomen uit die periode. Zo ontwikkelde Synaffix, inmiddels onderdeel van de Lonza Group, technologie om medicijnen precies op de juiste plek in het lichaam af te leveren.
‘Ook dat is een prachtig voorbeeld van hoe kennis uit Oss internationaal tot waarde komt’, zegt Jansen. ‘De kracht van het ecosysteem zit niet alleen in de bedrijven zelf, maar ook in de keten eromheen.’
Op het Pivot Park in Oss vind je al die partijen: van fundamenteel onderzoek tot productie. Dat maakt deze plek uniek in Europa. Startups kunnen er letterlijk doorgroeien van laboratorium tot fabriek zonder het terrein te hoeven verlaten.
De rol van de BOM
De BOM speelt al jaren een centrale rol in het versterken van dat ecosysteem. ‘Wij zijn actief op drie terreinen: ontwikkelen, internationaliseren en investeren’, legt Jansen uit. ‘Dankzij steun van de provincie Noord-Brabant en het ministerie van Economische Zaken kunnen we fors investeren, zowel rechtstreeks in bedrijven als via fondsen. Daardoor kennen we het hele financieringslandschap en weten we in elke fase wat er nodig is om investeerders aan boord te krijgen.’
‘s Lands meest succesvolle regionale ontwikkelingsmaatschappij investeert niet alleen in vroege fases, maar blijft vaak meedoen tot aan de B-ronde. ‘Daardoor kunnen we de continuïteit waarborgen. In de afgelopen vijf jaar zijn we waarschijnlijk de meest actieve investeerder van Nederland geweest op het gebied van venture capital in technologische sectoren.’
Kapitaalhonger bij deeptech en biotech
Toch blijft de stap van startup naar scaleup een lastig te nemen hobbel, zeker in kapitaalintensieve sectoren als biotech en deeptech. In de vroege fase zijn er nog weinig fondsen actief. Groei je uiteindelijk door en is het bedrijf toe aan een investeringsronde van 50 miljoen euro of meer, ook dan is de keuze hier beperkt.
‘In de Benelux zijn er slechts enkele spelers die dat gat deels kunnen vullen, zoals Innovation Industries en Imec.xpand. Maar om internationaal concurrerend te blijven, hebben we veel meer fondsen nodig van een half tot een miljard euro’, aldus Jansen.
Over de Seed Capital-regeling
De BOM pleit daarom voor een aanvullende overheidsregeling, speciaal gericht op scaleups. De huidige Seed Capital-regeling voorziet maximaal in investeringen tot 5 miljoen euro. Wat Jansen betreft komt er niet iets nieuws, maar wordt simpelweg de pot vergroot.
‘De Seed Capital-regeling heeft zich immers bewezen. De rendementen zijn er niet alleen op financieel niveau, de meeste investeringen leveren ook maatschappelijke impact op. Bij de BOM zien we dat 90 procent van onze investeringen bijdraagt aan thema’s als duurzaamheid, gezondheid en innovatie. Financieel rendement en maatschappelijke waarde gaan hier hand in hand.’
Politieke durf en visie
Daarvoor is wel politieke durf nodig, benadrukt hij. ‘Bij de presentatie van het rapport ’20 jaar Seed Capital’ stonden er vier politici op het podium. Ze vinden dit allemaal belangrijk, vertelden ze daar. Maar ja, de vraag is natuurlijk of er ook echt geld wordt vrijgemaakt. Investeren in innovatie is geen luxe, het is de enige manier om op de lange termijn economisch gezond te blijven.’
Het Pivotpark in Oss geldt wat hem betreft als lichtend voorbeeld. Dit laat volgens Jansen zien dat een ecosysteem pas echt gaat werken als ondernemerschap, kennis en kapitaal elkaar versterken.
‘De ontslagen bij Organon bleken achteraf de kiem voor een nieuwe generatie bedrijven, gesteund door een overheid die op het juiste moment durfde te investeren en de inzet door private seedfondsen zoals BioGeneration Ventures. Je ziet hier duidelijk de kracht van samenwerking.’
Dit artikel wordt u aangeboden door
LEVEL UP
Boost the growth of your startup, register for LEVEL UP, the leading event for the national and international startup community...
Meer info
