Willem Sijthof, telg uit een roemrucht uitgeversgeslacht en mede-eigenaar van Business Nieuws Radio en het Financieele Dagblad, gaat zich in het politieke debat mengen. “Het debat wordt nu gemonopoliseerd door de generatie-Neelie Kroes.” Het is tijd voor een nieuwe generatie.
Druk baasje, die Willem Sijthoff. Zijn intensieve betrokkenheid bij BNR Nieuwsradio en het Financieele Dagblad heeft hij weliswaar verruild voor een commissariaat bij dit bedrijf. Maar de mediaondernemer is nog volop betrokken bij een ander initiatief: PM Den Haag, een nieuw tijdschrift over de vierkante kilometer rondom het Haagse Binnenhof. Eerder was Sijthoff initiatiefnemer van de internetbedrijven Scoot en The Floor. Daarnaast deed hij eerder dit jaar van zich spreken door een succesvolle actie – www.verstandopnul.nl – om de burger naar de stembus te krijgen voor de verkiezing van het Europees Parlement.Tijdens het gesprek dwalen de ogen van Sijthoff voortdurend spiedend door de ruimte van het Amsterdamse restaurant Plancius waar we hebben afgesproken, alsof een volgend zakelijk buitenkansje ieder moment kan binnenstappen. Hij praat te gehaast om z’n zinnen af te maken en smoort menig betoog in binnensmonds gegrinnik. Willem Sijthoff is de telg van een roemrijk uitgeversgeslacht. Hijzelf was in 1994, op 29-jarige leeftijd, de Sijthoff die gedwongen was het familiebedrijf te verkopen aan mediaconcern Wegener. Hij maakt weinig woorden vuil aan wat een emotioneel moment moet zijn geweest: het einde van het familiebedrijf. “Achteraf gezien hadden we het misschien toch iets anders moeten aanpakken,” is zijn droge commentaar. Persoonlijk haalde Sijthoff een paar jaar later zijn gram door de aankoop van het Financieele Dagblad: de krant van zijn achteroom Henk Sijthoff. Met die aankoop vestigde Willem Sijthoff zijn naam als onconventioneel mediaondernemer. Hij ziet vooral mogelijkheden in zogenaamde crossmedia-initiatieven (het aan elkaar verbinden van verschillende mediavormen – kranten, radio, tv en internet). Daarbij put Sijthoff inspiratie uit Scandinavië. Onlangs werd Sijthoff president-commissaris van het mediabedrijf van zijn moeders familie. Het Scandinavische model is volgens Sijthoff een voorbode van wat Nederland op mediagebied te wachten staat: integratie van verschillende mediavormen. Alleen moet de Nederlandse wetgever nog meewerken.
Lukt dat een beetje: geld verdienen met het nieuws?
“Jazeker. Maar het is natuurlijk niet de meest winstgevende sector in de mediabranche. Dat komt vooral door de lange aanlooptijd: het duurt lang voor een investering zichzelf terugverdient. De investering is ook vaak groter. Hoe serieuzer de journalistiek, des te hoger zijn de kosten. En de advertentie-euro’s hebben de neiging juist de populaire media op te zoeken. Dat komt overigens ook door de advertentiebureaus die daarin een steeds belangrijke schakel vormen. Als je kijkt naar het niveau dat daar aan de knoppen zit… dat is niet het slimste volk. Die wenden zich niet snel tot de serieuze bladen.”
Niet erg slim dan om daar je geld in te steken.
“Ik ben ervan overtuigd dat als je het nieuws goed aanpakt, het ook commercieel vruchten kan afwerpen. Maar ik doe het natuurlijk ook omdat ik het belangrijk vind.”
U heeft een missie. U zou ook de politiek in kunnen gaan.
“Ja, dat zegt men dan. Maar zo zie ik dat niet. Ik doe de dingen waar ik goed in ben en die me liggen. En bovendien: de partijpolitiek staat onder druk. De burger kan zich steeds minder vinden in politieke partijen. Dus een stap in de politiek ligt voor mij niet erg voor de hand. Politieke partijen hebben hun legitimiteit verloren. Dat is een van de redenen dat ik met anderen een nieuw project heb opgezet: Forum 2020. Dat wordt een groep van mensen die moeten gaan nadenken over Europa. Kijk, er worden nu allerlei keuzes gemaakt over Europa en over de rol van Nederland in Europa. Maar dat gebeurt vrijwel altijd zonder enige langetermijnvisie. Forum 2020 moet vergezichten gaan ontwikkelen over wat voor soort Europa wij willen.”
Europa? Gaap!
“Dat kan zo zijn, maar Europa heeft natuurlijk directe raakvlakken met Nederland. Het gaat ook over onze toekomst.”
Wie moeten dat gaan doen?
“Het forum gaat bestaan uit honderd mensen tussen de 35 en de 45 jaar. Mensen die interessante posities bekleden, in wetenschap, in bedrijfsleven, in de kunsten, in de sport. In die generatie zit erg veel engagement, maar die hebben helemaal geen trek om de politieke arena in te gaan, want dan komen ze in politieke spelletjes terecht en getouwtrek om de baantjes. Na Fortuyn moest de politiek de weg naar de burger gaan vinden. Met de reacties op de vakbonddemonstraties van begin oktober hebben we kunnen zien dat de politiek alleen maar arroganter wordt. Ons project is er eigenlijk op gericht om de burger weer naar de politiek te brengen.”
Ik bedoelde: welke personen?
“Dat kan ik nu nog niet zeggen omdat we de groep nog aan het samenstellen zijn. Ik kan wel zeggen dat het project gesponsord wordt door Fortis en ook de Amerikaanse Rand Corporation doet mee.”
Wat moeten die honderd mensen uiteindelijk gaan doen?
“Ze moeten zich met het debat gaan bezig houden. Het debat wordt nu gemonopoliseerd door de generatie-Neelie Kroes. Die is in de zestig en wordt nu weer eurocommissaris. Bram Peper denkt er weer over om burgemeester van Rotterdam te worden. Het is wel eens tijd dat dit soort mensen wordt opgevolgd door een nieuwe generatie. “Je ziet dat Nederland aan het afzwakken is. We dalen op bijna alle ranglijsten. Daar wordt nauwelijks op gereageerd. Alleen het automatisme: bezuinigen. De politiek is krampachtig bezig om de oude vormen en gebruiken overeind te houden. Zoals bijvoorbeeld de publieke omroep, met z’n ledenorganisaties. Dat is echt niet meer van deze tijd.”
Er is een gebrek aan nieuwe ideeën?
“Absoluut. Nederland gaat door een periode van pappen en nathouden. ‘Het valt wel mee,’ denkt men. Terwijl de snelheid waarmee Nederland positie verliest zo’n houding niet rechtvaardigt. The Economist publiceerde begin dit jaar een lijst met de groeiverwachtingen van 150 landen. Nederland stond daarin op de 147ste plaats. Tussen de Seychellen en Zimbabwe in.”
Wanneer gaat Nederland van uw initiatief horen?
“In januari 2005 gaan we beginnen. We zijn nu de groep aan het samenstellen en daarbij ontmoeten we enorm veel enthousiasme. Dat was niet veel anders dan bij mijn actie voor de Europese verkiezingen, eerder dit jaar.”
Dat heeft toch ook weinig impact gehad.
‘Pardon? Dat heeft enorme impact gehad. De opkomst bij de Europese verkiezingen van 1999 was 29 procent. De verwachting was dat de opkomst weer zo laag zou uitvallen, maar het bleek ruim 35 procent te zijn. De neerwaartse trend is gekeerd.”
Dankzij jullie?
“Tja, dat hebben het niet onderzocht, dus ik kan het niet bewijzen. Wat ik wel weet is dat onze site www.verstandopnul.nl op dat moment een van de best bezochte politieke sites van Nederland was. De bekendheid van de campagne was enorm.”
Iets anders: bent u teleurgesteld in internet?
“Er zijn veel internetbedrijven op dit moment die het ontzettend goed doen. Als je kijkt naar de advertentiebestedingen op internet, dat zijn jaar in jaar uit double digit groeicijfers. Het is misschien minder snel gegaan dan iedereen indertijd dacht. Maar internet is gevestigd, daar kun je niet meer omheen.”
Maar het grote geld wordt er niet mee verdiend.
“Tuurlijk wel, er zijn diverse grote, goedlopende internetbedrijven.”
Ook op het gebied van nieuws?
“Neem de Wall Street Journal op internet; is winstgevend, Financial Times ook, en in Scandinavië zijn er diverse winstmakende nieuwssites.”
Hoe doen uw twee Nederlandse bedrijven het op internet, het FD en Business News Radio?
“Die groeien ook.”
Cijfers graag.
“Ik ben commissaris bij het bedrijf, dus het is niet aan mij om die cijfers naar buiten te brengen.”
U heeft beide bedrijven bij elkaar gebracht. Dat levert meerwaarde op, zei u indertijd. Is daar al iets van te zien?
“Voordelen zitten op drie gebieden: bij de marketing, bij de verkoop en bij de inhoud. Op alledrie de gebieden hebben we stappen gezet. Op de radio zeggen we bijvoorbeeld dat het financiële nieuws afkomstig is van het FD, en omgekeerd zie je in de krant vaak verwijzingen naar het radiostation. Het aantal luisteraars is enorm gestegen daardoor. Het was al zo dat redacteuren van het FD regelmatig op de radio te horen waren. Dat ging heel snel: binnen een jaar na de samenvoeging was de helft van het aantal FD-journalisten al te horen geweest op BNR Nieuwsradio. Ook de sales- en marketingafdelingen van beide media zijn samengevoegd. Steeds meer adverteerders besluiten op beide media tegelijk te adverteren. Dat is allemaal meerwaarde.” I
s het mediabedrijf u met de paplepel ingegoten?
“Zowel mijn vader als mijn moeder zaten in de media en dan gaat het thuis wel heel erg veel over kranten en journalistiek.”
Uw moeder komt uit een Noorse mediafamilie.
“Inderdaad, mijn moeder heeft de krant Agderposten overgenomen van haar vader. Zij is daar twintig jaar president-commissaris geweest. Ik ben daar jarenlang commissaris geweest en sinds vorig jaar ben ik president-commissaris. Ik heb het dus eigenlijk van haar overgenomen. Mijn moeder was de drijvende kracht achter het uitbreiden van de krant Agderposten met radio en televisie.”
Het overschrijden van grenzen tussen mediavormen heeft u van uw moeder geleerd?
“Haar bedrijf was voor mij erg inspirerend. Je houdt de kracht van elk medium in stand en kijkt hoe ze elkaar kunnen versterken. Ondernemen in de media is in de Scandinavische landen veel beter ontwikkeld dan in Nederland. De mentaliteit in de nieuwsbranche is daar veel innovatiever, men zit daar minder vast in tradities. In Noorwegen zijn de kranten ook veel eerder overgegaan op het compactere tabloidformaat. De manier waarop de kranten in Noorwegen internet hebben opgepakt, is veel voortvarender dan hier. Hier was er vooral angst dat de rubrieksadvertenties en de personeelsadvertenties zouden verdwijnen naar internet. Het is in Scandinavië niet ongebruikelijk dat een personeelsadvertentie op internet duurder is dan een advertentie in de papieren krant.”
Hoe komt het dat men daar verder is?
“Goede vraag. Er is hier veel gebrek aan ondernemingslust. PCM heeft ooit AT5 gekocht; in combinatie met Het Parool hadden ze toch mooie dingen kunnen doen. Maar daar gingen ze niet voor. Misschien komt dat door de sterke positie van de publieke omroepen die bij ons ieder privé-initiatief verstikken. Maar ook de wetgeving speelt mee. De regeling is hier zo dat wanneer je meer dan 25 procent marktaandeel in de krantenmarkt hebt, dat je dan niet meer dan 35 procent eigenaar van een radio- of tv-station kunt zijn. Wegener moest daarom TV10 afstoten. Die regels worden nu gelukkig iets verruimd. Cross ownership is in Noorwegen nauwelijks een probleem. De meeste regionale kranten hebben ook een regionaal radio- of tv-station. Hier bestaat dat nauwelijks.”
U bent vanaf uw 15de bezig in de media. Waren vriendinnetjes en voetballen niet belangrijker?
“Valt wel mee, ik vond de media toen ook al erg interessant. Maar verder deed ik ook gewone dingen, hoor. Ik drumde bijvoorbeeld.”
Later was u degene die de verkoop van Sijthoff Pers aan Wegener regelde.
“Ja, dat was in ‘94. Ik ben daar ongeveer een jaar mee bezig geweest.”
Waarom u? U was toen 29.
“Tja ik zat al een tijdje in die stichting. Eerst als lid, toen als secretaris en toen vond men het om een of andere reden een goed idee dat ik voorzitter zou worden. Ik had me ook wel goed verdiept in het mediavak. Achteraf gezien hadden we dat misschien allemaal wat anders moeten doen”
Hoeveel streek u zelf op bij de verkoop van het familiebedrijf?
“Dat zeg ik niet.”
Volgens Quote bent u goed voor tachtig miljoen euro.
“Tja Quote, die werken nu eenmaal zo. Daar word ik niet boos over. In sommige landen is het vermogen van iedereen openbaar. In sommige landen kun je zo opzoeken wat je buurman verdient. Dat zou ik ook best vinden. In Nederland bestaat die openheid niet, dus maak ik gebruik van mijn recht om er niets over te zeggen.”
Was de koop van het FD de vervulling van een jeugddroom?
“Nee, geen jeugddroom. Wel bijzonder dat een Sijthoff weer eigenaar wordt van het FD. Het is natuurlijk een heel bijzondere krant. Maar het had ook gerust een andere krant kunnen worden. Ik heb me ook bezig gehouden met de koop van Het Parool.”
Uw bod op het FD was het hoogste?
“Er speelt meer mee. Het management en het personeel hadden aangegeven dat het FD zelfstandig moest blijven. Op instigatie van de commissarissen leek de krant toen naar het Engelse bedrijf Pearson te gaan, eigenaren van de Financial Times. Dat viel niet goed bij de directie. Ik heb toen samen met investeringsmaatschappij HAL een plannetje geschreven waarin de zelfstandigheid van het FD werd gegarandeerd en waarin het personeel de mogelijkheid had om aandelen te verwerven. Daarmee hebben we het naar ons toe kunnen trekken.”
En u heeft intussen weer een nieuw project opgestart: PM Den Haag, een tijdschrift over de vierkante kilometer rondom het Binnenhof. Waarom?
“Als je kijkt naar wat er in de kranten staat over politiek, dan gaat het er over wat er besloten is. Het gaat over het spoeddebatje: ‘Mat Herben verlaat de LPF’, of ‘Moet tenenlikken in het Wetboek van Strafrecht?’. Daar wordt over geschreven. Dit terwijl er zo veel aan de hand is. Daarom proberen wij te schrijven over de besluitvorming, we kruipen dicht tegen de ambtenarij aan. We proberen met feiten te komen en minder met meningen. Al die meningen, leiden tot een verarming van het politieke debat.”
Zitten mensen op dat soort nieuws te wachten?
“Jazeker. Het richt zich natuurlijk op mensen die professioneel met politiek en bestuur bezig zijn. Niet op gewone consumenten. Het is een heel pittige markt. Heel kritisch. We hebben inmiddels een goede positie die we nog verder willen uitbouwen.”
Wanneer gaat PM Den Haag winst maken?
“Weet ik veel. Zo snel mogelijk. Eén jaar? Twee jaar? Dat weet je nooit in deze business.”
CV Willem Sijthof
1965 > geboren te Den Haag
1977-1984 > vwo, Vrijzinnig Christelijk Lyceum, Den Haag
1984-1985 > bedrijfskunde Rijksuniversiteit Groningen
1985-1995 > economie, Universiteit van Amsterdam, later Rijksuniversiteit Groningen
1979-1994 > lid, secretaris en voorzitter Stichting Sijthoff Pers
1995 > consultant Young & Rubicon, commissaris Agderposten, Noorwegen
1996 > start internetbedrijf Scoot
1997 > overname Financieele Dagblad
2000 > oprichter en directeur internetbedrijf The Floor
2000 > overname Business News Radio
2002 > oprichting PM Den Haag
Willem Sijthoff woont samen en heeft twee kinderen
