Wat grote Nederlandse media- en technologiebedrijven moeten doen om zich aan te passen? 'Zoek de kruisbestuiving'.
Samen droegen ze in 2011 naar schatting 60 procent bij aan de economische groei en productiviteitsgroei bij bedrijven. Maar helaas stagneert de opkomst van de media-, technologie- en telecomsector in Nederland, zo meldt ABN Amro in een tweejaarlijks rapport over deze markt (de TMT-sector). Voor 2012 wordt een omzetdaling van 0,5 procent voorspeld, terwijl er toch genoeg ontwikkelingen zijn waarop ingespeeld kan worden. Mobiel internet is bijvoorbeeld breed geadopteerd, en volgens dé bank zal 25 procent van de Nederlanders eind 2012 over een tablet beschikken. MT.nl vroeg Menno van Leeuwen, sector bankier TMT bij ABN Amro, naar de oorzaken en gevolgen.
Waar gaat het fout?
"Als je kijkt naar de volledige economie, dan kan je niet anders dan concluderen dat de TMT-sector wordt meegezogen. Mediabedrijven hebben het bijvoorbeeld zwaar op print- en televisiegebied, daar zie je dat de advertentiebestedingen enorm zijn ingezakt. Ook de it-bestedingen zijn afgenomen, door onrust op de markt worden bestedingen uitgesteld. Daarnaast leveren de nieuwe digitale modellen een uitdaging op voor grote bedrijven. Ze moeten hun verdienmodel omdraaien. Dat kost tijd."
Hoezo moeten ze 'omdraaien'?
"Het verdienmodel is anders op internet en het lukt grote bedrijven niet voldoende om zich daarop aan te passen. Mediabedrijven hebben wel geinvesteerd in digitale producten, maar de inkomsten wegen nog niet op tegen de kosten. In de telecomsector wordt minder gebeld en ook het gebruik van sms holt achteruit. Het dataverbruik neemt toe, toch lukt het bestaande telecompartijen onvoldoende om daar geld mee te verdienen. Bedrijven als Skype en Whatsapp, we noemen ze freeriders, lukt dat wel. Zij pakken de business. IT-bedrijven worstelen ondertussen met het model van cloud computing. Softwarebedrijven waren gewend om software te maken, en die direct te verkopen. Binnen het cloudmodel blijven ze ontwikkelkosten houden, en zijn de inkomsten gespreid. Daardoor moeten ze langer op hun geld wachten. Dat heeft impact op de financiën, geeft druk op hun werkkapitaal en zorgt dat ze geen buffer hebben."
Maar wacht eens even. Cloud computing zorgt toch juist voor fijne, terugkerende inkomsten?
INZICHTEN UIT HET RAPPORT
* De omzet van de TMT-sector daalt met 0,5% in 2012
* De tv-sector krimpt 5%, terwijl een groei van 2% was voorspeld
* ABN Amro denkt dat de TMT-sector in 2013 met 1% zal groeien
* De software-industrie wordt de positieve uitschieter in 2013, uitgevers krijgen het juist zwaar
* Er zijn binnen 2 jaar tijd wereldwijd 100 miljoen tablets verkocht
* De pc deed 22 jaar over datzelfde verkoopaantal
* Internet is anno 2012 het grootste advertentiemedium, met een marktaandeel van 28 procent
* Printmedia zagen hun marktaandeel in de advertentie-inkomsten in nog geen tien jaar dalen van 52% naar ongeveer 25%.
* Het aandeel digitaal is op dit moment het hoogste bij muziek (16%). Dagbladen (4,5%) en boeken (2%) blijven achter.
Check het volledige rapport (pdf-alert)"Klopt, maar de grote partijen hebben moeite om de switch te maken, ze zijn gewend vooraf betaald te krijgen. Daarnaast moeten ze de klant op een andere manier bedienen. Daarvoor is ander personeel nodig, niet de verkopers die werken volgens het hit-and-run-princpe, maar mensen die relaties kunnen bouwen. Het is dus ook een culturele omslag voor sommige bedrijven."
Google verdient meer aan advertenties dan alle printmedia in de V.S. Whatsapp en Skype snoepen omzet af van telecompartijen. Leggen we het af tegen de internationale grootmachten?
"Die verschuiving is zeker gaande, want op internet gelden nu eenmaal andere wetten. Het is winner takes it all, en het zijn niet altijd de Nederlandse bedrijven die winnen, helaas. Toch zorgen dit soort ontwikkelingen ook juist weer voor nieuwe kansen. Stel dat Nederlandse bedrijven Gmail van Google willen implementeren, dan heb je wel weer lokale bedrijven nodig voor de begeleiding. De verschuiving naar groot en internationaal creëert ook nieuwe behoeftes in de markt. Nederlandse bedrijven kunnen daar op inspelen."
Uitgevers in Duitsland en Frankrijk eisen geld van Google als de zoekmachine van het bedrijf blijft verwijzen naar hun nieuwsberichten. Is dat de oplossing?
"Uiteindelijk zullen we naar dit soort georganiseerde modellen toe gaan ja, maar dat wil niet zeggen dat het voor uitgevers net zoveel oplevert als ze vroeger verdienden. Kijk naar een bedrijf als Spotify, dat ook een deal heeft gesloten met contentbedrijven. Het levert geld op, toch hebben alle betrokkenen moeite hun winstgevendheid op peil te houden. De muziekindustrie haalt ook inkomsten uit merchandise en concertkaartjes, en dat soort aanvullende verdienmodellen blijven ze nodig hebben. Dit geldt ook voor uitgevers: een deal met Google is niet dé oplossing."
Ok, wat moeten grote bedrijven dan wel doen?
"De kruisbestuiving zoeken met andere sectoren. Op dit moment wordt vooral gezocht naar advertentie- en communicatiemodellen, maar kijk eens verder dan dat. Met data kan bijvoorbeeld het fileprobleem worden opgelost, de zorg kan efficiënter worden gemaakt, het is in de toekomst mogelijk om organen te printen. Dan lost technologie écht problemen op. Een mooi voorbeeld is het bedrijf Ecofont, dat vanuit de mediahoek met een duurzame oplossing voor printen komt. De huidige grote spelers moeten ook niet wachten tot hun huidige business aantrekt, ze moeten juist veel meer innovatiesnelheid creëren. Een nieuwe strategie die we daarbij steeds vaker zien, is dat ze kijken naar jonge bedrijven voor samenwerkingen of overnames. Voorbeelden zijn de recente overname van Videostrip door RTL, de overname van Marvia door PostNL en de fondsen die TMG en Sanoma hebben vrijgemaakt om te investeren in innovatieve bedrijven."
Foto door Nina Stawski via Flickr
