Vraag Ad Scheepbouwer niet of hij bang is achter te lopen. KPN heeft een kwaliteitsstandaard hoog te houden en als dat vertraging betekent, dan moet dat maar. “Dat betekent soms dat je je zit te verbijten omdat je de concurrentie nog niet aan kunt gaan.”
Ad Scheepbouwer struint over de KPN-campus, op zoek naar de fotograaf die gemeld heeft ‘ergens bij een vijver’ te staan. Scheepbou-wer neemt de omringende kantoorgebouwen eens goed in zich op. “Lelijk,” oordeelt hij. “En erg groot. Maar voorlopig kunnen we hier niet weg.” Sinds zijn aantreden in 2001 heeft Scheepbouwer flink de bezem gehaald door het telecombedrijf. De voormalige monopolist transformeerde onder zijn leiding tot een innovatief bedrijf dat voortdurend op zoek is naar nieuwe markten. De schuldenlast werd van 22,8 miljard teruggebracht tot 8,9 miljard. In 2005 kon er zelfs weer winst in de boeken worden bijgeschreven. De komende jaren gaat Scheepbouwer investeren in televisie via de kabel en via het telefoonnet, en in internetbellen (voip). Kwaliteit staat voorop. “Andere aanbieders kunnen wegkomen met een product dat minder betrouwbaar is. Wij kunnen dat niet maken
In de bushokjes billboards van Tele2 met de slogan ‘Geen KPN meer nodig.’ Als u in dezelfde abri ook een billboard mag ophangen, wat staat daar dan op?
“‘Wie kiest voor kwaliteit kiest voor KPN.’ Ik vind het zielig als je reclame maakt door je af te zetten tegen een ander. Het zou mijn reclame niet zijn. Ik zou proberen om iets te vinden waarin mijn bedrijf goed is, en dat aanprijzen.”
Ondertussen zien consumenten door de bomen het bos niet meer.
“Altijd hetzelfde verhaal. Vroeger was het een schande dat wij monopolist waren. Is er eindelijk keus, is dat ook weer niet goed. Jongens, hou op! Het leuke van een vrije markt is dat iedereen kan bieden wat hij wil. Dat zie je ook met de zorgverzekering. Ik ken mensen die wel veertig offertes hebben gehad. Daar is niks mis mee, zolang het maar eerlijke informatie is.”
U zei ooit dat het niet mogelijk is om langer dan drie jaar vooruit te kijken. Loopt KPN daardoor niet het risico een trendvolger te worden?
“Het idee dat we in 2000 hadden over 2003 is volstrekt fout gebleken. Toen ik hier kwam, in 2001, was MxStream net gelanceerd. We hebben niet voorzien dat Nederland kampioen breedband zou worden in de wereld. Dat zijn moeilijk te voorspellen trends. De technologie gaat heel snel. In die tijd was adsl met één megabit al een hele snelheid. Nu is twintig megabit heel gewoon. In de jaren negentig dachten we dat internet iets voor nerds zou blijven en dat we over tien jaar misschien een miljoen mobiele abonnees zouden hebben. Dat is anders gelopen. Daarom ben ik voorzichtig met voorspellingen. Natuurlijk hebben we businessplannen die over vijf jaar lopen, maar ik ga op de bühne niet met grote stelligheid lopen beweren wat er over vijf jaar is. Dat zou dom zijn.”
Maar neem internettelefonie. Daar is KPN pas ingestapt toen UPC al een flink marktaandeel in handen had.
“Wij zijn ermee gekomen toen het een volstrekt betrouwbaar product was. Wij zijn de enigen die kunnen zeggen dat ons product honderd procent betrouwbaar is.”
Dus u vindt niet dat KPN te lang heeft gewacht?
“Ik was liever een half jaar eerder geweest, maar toen hadden we nog geen betrouwbaar product. Andere aanbieders kunnen wegkomen met een product dat minder betrouwbaar is, zij hebben geen standaard te verdedigen. Wij kunnen dat niet maken. Wij staan voor betrouwbaarheid. Mensen verwachten dat we aan dat imago voldoen. Dat betekent soms dat je je zit te verbijten omdat je de concurrentie nog niet aan kunt gaan. Dat moet dan maar.”
Een betrouwbaar imago is mooi, maar als het betekent dat u geen risico’s kunt nemen werkt het in uw nadeel.
“Wij zijn hier niet voor de komende één of twee kwartalen. Ik denk dat we nog tientallen jaren meedoen aan deze markt. Als je later begint met een beter product, kun je alsnog de markt veroveren. Vier jaar geleden zat breedband internet voor honderd procent bij de kabel, nu nog maar voor vijfenveertig procent. Dus als wij soms wat later zijn, soit, het zij zo.”
Hoe lang nog voordat alle telefonie via internet gaat?
“2010.”
Dan pas?
“Er moeten fysiek zeven miljoen huishoudens overstappen, weet je wel.”
In de toelichting op de jaarcijfers van 2005 staat dat KPN ‘koploper wil zijn van de innovatieve netwerkleveranciers’. Hoe denkt u de kleine aanbieders te snel af te zijn? Die zijn flexibeler dan KPN.
“Dat zal niet altijd lukken. Ons uitgangspunt blijft kwaliteit. Als je het niet belangrijk vindt dat jouw netwerk goed beveiligd is, kun je gebruikmaken van een andere aanbieder.”
Worstelt u met de remmende voorsprong van KPN?
“Door internettelefonie is dat een minder belangrijke factor geworden. Het Tele2-model is achterhaald en zal vanzelf verdwijnen. Wel zullen er altijd bedrijven zijn die proberen KPN te snel af te zijn. Soms lukt ze dat, dat houdt ons scherp. Ons voordeel is dat wij in ieder onderdeel van de telecommarkt een flink marktaandeel hebben. Daarnaast kunnen we nieuwe dingen proberen. “We willen ook de kabel op. Totnogtoe lukt het de kabelbedrijven om ons daaraf te houden. Buitengewoon oneerlijk. Wij moeten wel iedereen toelaten op ons netwerk. Brussel wil die nieuwe kabelnetwerken niet met regelgeving overladen. Daar ben ik het mee eens, maar haal bij ons dan ook de regelgeving weg, zodat we vrij kunnen concurreren.”
U bent nog steeds boos op de Opta?
“De Opta kan hier niks aan doen. Die wilde de kabel reguleren, maar mocht dat niet van Brussel. Ik kan naar Brussel gaan om te zeggen dat het oneerlijk is, maar die sturen mij weer terug naar de Opta. We zitten in een tang.”
Wat u betreft kan de Opta wel opgeheven worden.
“Ik pleit niet voor het afschaffen van de Opta, maar voor het afschaffen van regelgeving.”
Ervaart u druk van de aandeelhouders om op korte termijn waarde te creëren?
“Nee. Onze aandeelhouders willen graag een hoog dividend krijgen, en de meeste willen dat we eigen aandelen inkopen. Ik heb nog geen enkel gesprek meegemaakt waarbij mensen mij op enige toon uitleggen dat er nu snel waarde gecreëerd moet worden. In denk dat de meeste aandeelhouders tevreden zijn over hoe wij ons weren in deze markt, die bekendstaat als de lastigste van Europa.”
Het lijkt alsof u het gedrag van investeringsmaatschappijen kopieert om ze zo het gras voor de voeten weg te maaien. Ik doel op uw forse saneringen.
“Kijk, je moet zorgen dat je de productiviteit en de kosten in de hand hebt, dat je in de markt meedoet. Zorgen dat je financieringsstructuur niet dusdanig is dat een ander zomaar kan binnenwandelen en zeggen: ‘Die lui hebben enorme cashflow, zonder dat daar schuld tegenover staat. Als ik die club goedkoop koop, dan financier ik het met schuld die ik uit eigen cashflow betaal.’ Dan kunnen ze voor niets je bedrijf overnemen. Met een scherpe financieringsstructuur en goede kostenbewaking ben je in elk geval geen cadeautje voor investeringsmaatschappijen.”
Het is wel een risico waar je dezer dagen constant voor op de hoede moet zijn.
“Ach, het is altijd wat. Veertig jaar geleden waren het de asset strippers, die kochten bedrijven op waar onroerend goed in zat dat meer waard was dan het beursfonds, daarna de corporate raiders die bedrijven opkochten, in stukken hakten en doorverkochten. Nu zijn het de private equity-groepen. Het zijn partijen die met jouw concurreren op de financiële markten. Ken je concurrent. Wij laten ons niet voor een appel en een ei overnemen.”
Dus bent u voortdurend bezig met kostenbesparing.
“Dat is niet om private equity weg te houden, maar om de resultaten van dit bedrijf zo goed mogelijk te maken. Als dat private equity niet in de kaart speelt, is dat mooi meegenomen.”
Kan het opheffen van de divisie Vast ook zo’n kostenbesparing zijn?
“Zakelijke klanten zijn niet geïnteresseerd in het onderscheid tussen vast en mobiel. Ze willen gewoon bellen. Of dat nou via vast, mobiel, wifi, wimax, of umts is, interesseert ze geen bal. Dat betekent dat een aparte divisie Vast en Mobiel niet de juiste organisatie is. Het zou best kunnen dat we een organisatie krijgen die bestaat uit ‘zakelijke markt’ en ‘consumentenmarkt’.”
Gaan daardoor extra banen verloren?
“Geen idee. Het zou kunnen, maar staat in dit stadium niet vast.”
Is de divisie Vast het zorgenkindje van het bedrijf?
“De traditionele telefonie krimpt doordat een groot aantal mensen alleen nog mobiel belt. De laatste keer dat we dat geteld hebben was dat zestien procent, en het neemt met een procent per kwartaal toe. Maar de krimp van die divisie is tijdelijk, totdat de meeste van onze klanten zijn overgegaan op internetbellen. Het is een transformatie waar we doorheen moeten, dat duurt niet eeuwig.”
Waar verwacht u het meeste van in de nabije toekomst? De samenwerking met Endemol?
“Televisie wordt een belangrijk onderdeel van ons concurrentieprofiel, samen met de kabelbedrijven. Daarin speelt Digitenne een belangrijke rol, daarmee concurreren we één op één met de kabelbedrijven. Vijfentwintig zenders tegen een voordelige prijs. Met IP TV, televisie via de telefoondraad, gaan we met een pakket van zestig kanalen concurreren met de kabelbedrijven. In de toekomst kunnen dat honderden kanalen worden. Door de samenwerking met Endemol kunnen we unieke content aanbieden. Er komen ook kanalen bij voor kleinere doelgroepen. Mensen die van vissen houden, kunnen hun eigen kanaal krijgen. Er komt ook een filmbibliotheek waar mensen uit kunnen kiezen.”
Zitten er, na Telfort, nog meer grote overnames aan te komen?
“Daar zijn geen plannen voor. We kijken wel naar bedrijven die onze huidige activiteiten versterken. We zouden onze activiteiten in België en Duitsland ook willen versterken. Alles kan, maar het moet wel op korte termijn waarde toevoegen.”
Bent u tevreden over wat u sinds uw aantreden hebt bereikt?
“Ik vind altijd dat het beter zou kunnen, maar je kunt wel vaststellen dat het in 2001 een zieltogend bedrijf was, en nu een gezonde, groeiende onderneming.”
U wilt tot 2009 aanblijven. Denkt u dat u nog gaat meemaken dat KPN wordt overgenomen?
“Ik ben niet drie jaar gebleven zodat ik KPN kan verkopen. Maar het bedrijf is van de aandeelhouders, dus alles is te koop.”
