De eerste commerciële fotonische fabriek van Nederland, New Origin, komt dan toch in Enschede te staan. Het heeft er wel even om gespannen voor ceo Twan Korthorst. Eerst moest hij op zoek naar 40 miljoen euro om het benodigde projectbedrag van 100 miljoen te halen. Dat heeft hij dit voorjaar voor elkaar gebokst met een nieuwe private investeerder.
Op naar de volgende bottlenecks: aansluitingen voor stroom en water, twee zaken die in Nederland nu eenmaal schaars zijn. Korthorst had al een kavel voor de fabriek, maar toch was hij al aan het kijken naar andere locaties. Dat blijkt nu niet nodig. Voor de stroom- en watervoorziening ligt ‘een haalbaar plan’ klaar, blijkt uit een persbericht.
New Origin en diverse (overheids)partijen hebben de laatste maanden intensief samengewerkt om deze knelpunten op te lossen. Voor de energievoorziening komt er een ‘slimme netwerkoplossing’ die de komende periode nog verder technisch moet worden uitgewerkt met Enexis.
Wat die oplossing inhoudt: het opwekken van eigen stroom, ‘s nachts produceren? ‘Dat allemaal en het combineren van de stroom van onze eigen aansluiting met extra stroom die vanaf de Universiteit Twente komt’, licht Korthorst zelf kort toe aan MT/Sprout.
Aqua Twente levert voor de reguliere bedrijfsvoering proceswater uit het Twentekanaal. Waterschap Vechtstromen onderschrijft het ‘nationale en internationale belang’ van New Origin en is bereid gezuiverd afvalwater beschikbaar te stellen als aanvullende bron.
Mondiale AI-race
De betrokken partijen – waaronder ook partners als de gemeente Enschede, provincie Overijssel en Universiteit Twente – hebben er samen flink de schouders onder gezet. Ze benadrukken allemaal het belang van het maken van de nieuwste generatie microchips in Twente. ‘Fotonische chips gaan een sleutelrol spelen in telecom, AI-infra, gezondheidszorg en veiligheid’, klinkt het. ‘Die techniek willen we in Nederland, in Europa, in handen hebben.’
Daar hebben ze een punt. De mondiale AI-race kan namelijk niet zonder fotonische chips. Dat zijn chips die met licht werken (fotonen) in plaats van elektrische signalen (elektronen). Ze zijn niet alleen sneller, maar ze kunnen ook enorme hoeveelheden data tegelijkertijd aan.
Nog belangrijker: deze chips zijn duurzamer, omdat ze minder energie verbruiken. En dat is goed nieuws voor energieslurpende datacenters. Nederland loopt voorop in onderzoek en ontwikkeling van fotonische chips, ook voor de standaarden die nodig zijn voor massaproductie.
Lees ook: Nederland kan het Taiwan van de fotonische chips worden
Twee clusters
Ons land telt twee veelbelovende clusters: Eindhoven en Enschede. Afgelopen maart is op de High Tech Campus in Eindhoven het startsein gegeven voor de bouw van een proeffabriek. Die zou volgend jaar moeten beginnen met een bescheiden productie van zo’n 10.000 wafers per jaar.
TNO bouwt de fabriek, maar het commerciële Smart Photonics heeft zich meteen gemeld om die in gebruik te nemen. De nieuwe testlijn produceert straks fotonische chips met indiumfosfide, een materiaal dat zelf licht kan genereren, moduleren en versterken. Dat maakt ze heel geschikt voor onder meer datacenters, 6G-netwerken en supercomputers.
Het tweede cluster is gevormd rond de Universiteit Twente. Dit ecosysteem in Enschede richt zich op een ander materiaal: siliciumnitridechips die licht transporteren met extreem lage verliezen. Daardoor zijn ze heel geschikt voor onder meer augmented en virtual reality, LiDAR en medische diagnostiek.
Daar zit een commerciële fabriek aan gekoppeld, New Origin, die op het Kennispark komt te staan. Ook die begint met een productie van 10.000 wafers. Daarna moet de fabriek snel opschalen naar 100.000 stuks per jaar. ‘Het is dus geen pilot, maar een echt industriële fabriek’, zegt Korthorst.
Geen Nexperia-toestanden
De packaging van deze chips – dat wil zeggen: ze in een behuizing zetten – zal ook in Nederland gebeuren, met Phix Photonic Assembly als partner. Zo worden Nexperia-toestanden met blokkades in China uitgesloten en wordt er ingespeeld op meer autonomie voor Europa.
Korthorst had graag deze zomer al de eerste spade in de grond gestoken, om dan in 2028 operationeel te zijn. Er is zes tot negen maanden vertraging opgelopen, geeft hij aan.
De ceo verwacht geen problemen meer met het vergunningentraject. Daarvoor is het meeste voorwerk al gedaan met de gemeente en de provincie. ‘We verwachten daar geen obstakels meer.’
De eerste spade zal tegen volgende zomer de grond ingaan. De fabriek zal dan in 2029 van start gaan. ‘We gaan nu op volle kracht vooruit om door te ontwikkelen op die plek.’ Dat is ook nodig, want de markt voor fotonische chips is ‘booming’, voegt hij er tot slot aan toe.
Lees ook: Johan Feenstra (Smart Photonics) wil meer lef zien in Europa: ‘Anders gaan we het spel verliezen’
