Toen we vorig weekend in Parijs waren, zaten we middenin de toen heersende rellen. Een paar dagen later vertrokken we naar Stockholm, de rellen waren nog steeds niet gestopt. In Zweden bestaat een vijfde deel van de bevolking uit immigranten en zo’n 40 procent van de jongeren uit deze groep is werkeloos. Een journaliste vroeg ons om onze mening met betrekking tot het discussiepunt waar het allemaal om is begonnen.
Ze wilde weten wat de leiders van Frankrijk zouden moeten doen om deze ellende te stoppen. En wat de leiders van de rest van Europa zouden moeten doen om dit soort rellen te voorkomen. Wij zeiden: de Europese overheden moeten meer samenwerken met particuliere ondernemingen om banen te creëren. Niet van die schijnbanen bij de gemeente, maar echte banen bij nieuwe bedrijven. Dit kan bereikt worden, zeiden wij, als de belasting- en arbeidswetten die het ondernemerschap, het investeren en het nemen van risico’s zouden belonen en aanmoedigen.
Kijk, misschien zullen wij er nooit achterkomen wat de werkelijke oorzaak van de rellen in Frankrijk is, maar wat wij wel weten is dat als mensen het idee krijgen dat er een stijgende lijn in hun mobiliteit zit en hun financiële situatie zeker is, er over het algemeen geen auto’s in brand worden gestoken. Rellen zijn een uiting van frustratie en kwaadheid. Het is een laatste wanhoopsactie.
Hoop
Er zouden veel minder rellen in Europa zijn als de arbeidersklasse hoop heeft. Hoop kun je uit verschillende dingen putten – vrijheid, waardigheid en respect als belangrijkste punten. Maar hoop komt voornamelijk uit werk dat voldoening geeft en mogelijkheden creëert. Wat ons weer brengt op banen – echte banen.
Er is niets mis met overheidsbanen. Dat moet ook wel, want één op de vijf Fransen is werkzaam bij een gemeentelijke instelling. Maar een land houdt het niet vol om altijd maar een stagnerende economie te hebben en tegelijkertijd mensen te blijven werven voor banen bij de gemeente waarmee de royale sociale, gezondheids- en onderwijsvoorzieningen worden ondersteund, wat in de meeste Europese landen gebeurt.
Dure grap
Het feit is dat Europa banen nodig heeft in de particuliere sector, en hard ook. Luister maar eens naar de volgende statistieken gepubliceerd in Wall Street Journal door Joel Kotkin van de New America Foundation. In de afgelopen 35 jaar, schreef Kotkin, heeft de Amerikaanse economie 57 miljoen nieuwe banen gecreëerd. Europa – met een gecombineerd bruto binnenlands product vergelijkbaar met de Verenigde Staten – heeft er maar 4 miljoen gecreëerd.
Vier miljoen! Waarom? Daar is een simpel antwoord op: omdat er te veel wetten en regels zijn waardoor investeren een dure grap wordt. In landen als Frankrijk en Duitsland zijn er minder belastingstimulansen voor investeringen met een hoog risicogehalte. De arbeidswetten zorgen voor hoge kosten waar het ontslag betreft waardoor bedrijven in de eerste plaats al niet happig zijn om mensen in dienst te nemen.
Risicoschuw
Daarnaast is er ook nog de algemene Europese houding die in één woord te omschrijven is als risicoschuw. Niet zo lang geleden in Duitsland spraken we met veel zakenmensen over de economische situatie van hun land. Iedereen was het eens dat de balans in Duitsland – en overal in Europa – nooit beter was geweest dan nu. En ondanks dat er politieke stremmingen leken te verschijnen, bleven corporaties toch bezig met herstructureren om bestaande bedrijven meer concurrerend te maken.
Zweetdruppeltjes
Dat is een gezonde bezigheid. Maar in meeste gevallen is dit niet bevorderlijk voor nieuwe banen. Maar als we vroegen waarom rijke bedrijven geen investeringen deden in nieuwe ondernemingen en waarom ze niet meer uitgaven aan een wervingbeleid of fusies, zag je bij wijze van spreken de zweetdruppeltjes al op hun voorhoofd verschijnen.
Na het internetdebacle kijken we nu wel beter uit, was een standaard antwoord. Met alle respect, zeiden wij, wordt het niet eens tijd om daar overheen te stappen? In de zakenwereld heb je nu eenmaal te maken met risicobeheer en dat krijg je niet voor elkaar door een risico uit de weg te gaan. Traditionele venture capitalists zien verliezen juist als onderdeel van het proces.
Kapitaalvorming
Wat de Europeaan nodig heeft, is hoop op nieuwe banen. Dat wil zeggen hoop op mogelijkheden – en dat ontstaat alleen met behulp van nieuwe bedrijven, een fenomeen dat wel dagelijks voorkomt in de Verenigde Staten. Eén van de redenen hiervoor is dat de overheid het ze makkelijker maakt dan de overheid in Europa. De belastingwet die is aangenomen in de jaren tachtig en benadrukt door president Bush, moedigt kapitaalvorming aan. En de arbeidswetten maken een flexibele personeelsbezetting mogelijk.
Helden
Een andere reden is dat de Amerikaanse cultuur het nemen van risico’s toejuicht. Ondernemers zijn nationale helden, mensen die enorme baan-scheppende-machines starten, zoals Bill Gates, Michael Dell, Steve Jobs en zo nog veel meer. En als laatste heeft Amerika krachtige kapitaalmarkten. Er zijn overal investeerders met geld die op zoek zijn naar nieuwe ideeën en enthousiaste ondernemers. De Amerikaanse zakelijke omgeving mag dan niet perfect zijn, het vormt wel een enorm contrast met de zakelijke omgeving van Europa op dit moment.
Sommige mensen zeggen dat, hoe vreselijk de rellen in Frankrijk ook zijn, ze uiteindelijk weer verdwijnen en niet zo maar uit zichzelf ergens anders worden gevormd. De reden hiervoor is, zeggen ze, dat er in de toekomst meer banen zullen komen omdat de bevolking van Europa aan het afnemen is.
Toekomst
Meer mogelijkheden op het banenfront in Europa zijn alleen te verwezenlijken wanneer overheden en bedrijven gaan samenwerken om banen te creëren – echte banen – in de vorm van stimulerende, nieuwe mogelijkheden. De belasting- en arbeidswetten zullen moeten worden aangepast aan het nemen van risico’s, evenals het overheidsbeleid. Bedrijven zullen de sprong moeten wagen en gaan investeren in nieuwe ondernemingen. Ondernemers moeten uit hun schulp kruipen en aan de toekomst gaan bouwen.
En ja, sommige nieuwe ondernemingen zullen het niet halen.
Maar veel ook weer wel. En daarmee wint Europa ook.
