Welke bestuurders hebben het afgelopen jaar het meest geïmponeerd wat betreft visie, strategie en ondernemerschap? Ook dit jaar spraken ruim 1000 managers zich hierover uit.De internationalisering van ’s lands topbestuurders neemt toe: negen van hen komen uit het buitenland. Een Nederlander, een Fransman en een Belg zijn nieuw in de top 24 en we moeten het nog altijd doen met één (Amerikaanse) vrouw.
Opvallend hoe in een wereld waarin de koers van het aandeel heilig is, een man die er de afgelopen zes jaar nauwelijks in is geslaagd het beter te doen dan de AEX-index, al jaren de MT500 domineert. Kleisterlee haalde afgelopen jaar ook de cover van Fortune, waarmee zijn sterrenstatus nog wat verder werd opgepoetst. Hoofdoorzaak voor de Amerikaanse aandacht was de omstreden verkoop van de chipdivisie van Philips aan een consortium van durfkapitalisten, voor 6,4 miljard. Dat was niet alleen een goede deal, maar vooral ook sneed hij er de laatste band met het puur technologische, weinig consumentgeoriënteerde en conjunctuurgevoelige verleden mee door. Daarnaast lijkt het Kleisterlee te zijn die – na de vaak stevige retoriek van voorgangers Timmer en Boonstra – geluidloos heeft afgerekend met de roemruchte leemlaag bij Philips. Niet zo vreemd dus dat de commissarissen hem maar meteen voor nog eens vier jaar hebben vastgelegd. Kan-ie eindelijk die koers eens gaan oppoetsen.
Met stip op twee. Gaat het om de aandelenkoers, dan hoeft Harold Goddijn voorlopig niet te poetsen. Sinds zijn aantreden in 2001 transformeerde hij het bedrijf van een tobbend ict-clubje in een navigatiespecialist die in hoog tempo de wereld verovert. TomTom voegde sinds de beursgang een kleine twee jaar geleden zo’n 75 procent toe aan zijn koers en het succesverhaal gaat gewoon door. Dominant in Europa; een stijgend marktaandeel in de VS; nog maar net begonnen in China en nieuwe modellen die in elke consumententest hoge ogen gooien. En ondertussen sluit Tomtom met menig grote autofabrikant deals voor de levering van inbouwnavigatieapparatuur in de nieuwste modellen. Het punt van kritiek dat analisten kunnen vinden, is dat TomTom al zijn kaarten op navigatie heeft gezet, wat het bedrijf kwetsbaar maakt als die markt verzadigd raakt. Maar dat punt lijkt nog ver weg. Voorlopig is er voor Harold de Veroveraar en zijn team nog genoeg wereld over om zich op te storten.
De KPN-topman zet zijn gestage opmars voort. Zelf steeg hij van plaats zes naar drie; zijn bedrijf steeg één plaats. Die waardering is terecht. Niet alleen redde hij KPN van de rand van de afgrond, hij wist gedurende zijn vijfenhalf jaar durend bewind de AEX met zo’n 20 procent te verslaan en alternatieve inkomstenbronnen aan te boren om de enorme terugloop van het aantal vaste telefoonabonnementen te pareren. KPN zet nu weer vol in op de toekomst. Het heeft met Internetplusbellen een goudmijn aangeboord (als het de kinderziektes weet te bezweren), weet met zijn mobiele telefoniebedrijven de markt te verslaan en is hard bezig zich om te vormen tot een belangrijke spin in het web van de Nederlandse media- en ict-sector. Met de ethertelevisie van Digitenne realiseerde het vorig jaar een flinke groei en met de breedbandtelevisie van Mine hoopt KPN de concurrenten op de kabel een flinke klap toe te dienen. Dat laatste zal niet meevallen overigens.
Twee plaatsen verloren. Logisch, want het was het afgelopen jaar erg stil rond Jeroen van der Veer. Zelfs gedurende de Russische rel rond het miljardenproject Sachalin liet hij nauwelijks van zich horen. Dat is begrijpelijk. Als je aan het hoofd staat van één van ’s werelds grootste winstmachines die 95 procent van zijn geld haalt uit de handel in fossiele brandstoffen, terwijl iedereen het heeft over klimaatverandering en alternatieve energiebronnen, wil je je mond wel houden. Want hoe duurzaam Shell zich ook opstelt en hoe verantwoordelijk het zich ook gedraagt, het beeld van een gierigaard die bovenop zijn schatkist zit dringt zich onherroepelijk op bij het zien van al die recordwinsten. “Ruim een miljard geïnvesteerd in alternatieve energie,” meldde Van der Veer vorig jaar trots. “Dat is 4 procent van de jaarwinst,” denken wij dan. Dat de ceo een goede bestuurder is, dat geloven we verder wel.
Het ziet ernaar uit dat Anders Moberg een mooie prijs krijgt voor de Amerikaanse cateraar US Foodservices. Als die verkoop goed gaat, kan hij zich concentreren op het winstgevender maken van de Amerikaanse supermarktformules en misschien alsnog een totale afsplitsing van de activiteiten in de VS voorkomen. Sinds zijn aantreden in 2003 is het voor de Zweed spitsroeden lopen. En dat gaat waarschijnlijk nog wel even door, want zo gauw een stel risicokapitalisten kans ziet, is die opdeling een feit. Moberg gaat ondertussen onverdroten door met het creëren van een nieuwe bedrijfscultuur van structureel werken, de keten optimaliseren en professioneel inkopen. Onder Verhoeven werden dat soort termen ook gebezigd, maar Moberg maakt er echt werk van. Vuurwerk hoeven we van hem niet te verwachten; degelijk opbouwwerk wel. Bij Albert Heijn heeft die strategie al mooie resultaten opgeleverd. Maar er is haast bij.
Zijn bank heeft de derde plaats behouden en zelf is hij drie plaatsen gestegen. Voor Bert Heemskerk zijn de jaren van overvloed nog niet ten einde. Over 2006 boekte Rabo een winstgroei van 13 procent en met overnames in vooral de VS en Indonesië werden de internationale ambities om ’s werelds grootste agrarische bank te worden, verder vormgegeven. In Nederland concentreert Rabo zich op groei van zijn internetactiviteiten en met Rabo Mobiel werpt de bank zich zelfs op als provider van mobiele telefonie, om nu eindelijk de langverwachte doorbraak van mobiel bankieren te kunnen gaan bewerkstelligen. Het bewind van Bert Heemskerk heeft Rabobank geen windeieren gelegd en daarom hebben de commissarissen hem maar meteen gevraagd nog een jaar aan zijn bewind toe te voegen. Tot eind 2008 zit hij op zijn post.
Het was te verwachten dat hij zou zakken in ons overzicht. En gezien het gestuntel met zijn tv-station valt de schade nog best mee: van plaats twee naar zeven. Talpa zelf is negen plaatsen gestegen naar 130. Waar het dat aan te danken heeft, is moeilijk te zeggen. Misschien is het wel de beloning voor het feit dat de zender bewijst een blijvertje te zijn, al dan niet onder RTL-vlag, dat het lef blijft hebben om te investeren in Nederlands tv-drama. Want als je De Mol momenteel ergens om kan bewonderen, dan is dat hij hardnekkig doorgaat met het produceren van prijzige televisieseries. Ondertussen heeft hij alweer een bod gedaan op zijn eerste kind Endemol, dat bij het Spaanse Telefónica in de etalage staat. What’s next, John?
Zo ben je de gevierde veroveraar van financieel Italië, zo ben je zelf een potentiële overnameprooi. Naarmate ABN Amro meer en meer wordt genoemd als lekker hapje voor een echt grote partij (Barclays?), of als het eerstvolgende slachtoffer van de invasie der durfkapitalisten, wordt het imago van de bestuursvoorzitter steeds bleker. Van zijn voornemen om tot de top 5 van een peergroup van internationale grootbanken door te dringen, heeft niemand meer iets gehoord. Vandaar dat hij is gevallen van plaats drie naar acht. Een aantal grote minderheidsaandeelhouders vindt dat ABN Amro te weinig presteert en daarom opgesplitst moet worden. De winstgroei was redelijk (7,6 procent stijging), maar de kosten – vooral in Italië – zijn te hoog. Het wordt spannend voor Groenink.
Een beetje lullig. Op het moment dat hij stopt, wandelt Leo van Wijk nog net de top 10 binnen. Het is de beloning voor de succesvolle fusie van KLM met Air France, die jaar op jaar resulteert in betere resultaten en de naar omzet grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld heeft opgeleverd. De leiding over KLM komt per 1 april bij Peter Hartman terecht en Van Wijk gaat zich voor de moedermaatschappij bezighouden met fusies en overnames. Een hot topic in de luchtvaartwereld de komende jaren. Daarnaast wordt hij voorzitter van Skyteam; de alliantie van AirFrance/KLM met onder andere Northwest, Delta Airlines en Aeroflot. Leo van Wijk gaat nog lang niet met pensioen.
Dat Hans Wijers twee plaatsen verliest, is opvallend. Sinds zijn komst naar Akzo Nobel in 2003 heeft hij de winstgevendheid hersteld en het bedrijf een duurzamer aanzien gegeven. De chemiegigant handhaaft zich op de elfde plaats. Wijers’ persoonlijke daling zal wel te maken hebben met het feit dat hij zichzelf weer voorbeeldig uit de schijnwerpers heeft weten te houden. Pas de laatste maanden is hij wat zichtbaarder. Het recordjaar 2006, de verrassende verkoop van Organon en de koersexplosie die erop volgde, brachten de oud-minister weer in het nieuws, evenals de voorgenomen verhuizing van het hoofdkantoor naar Amsterdam. Helaas hadden onze
respondenten toen hun vragenlijsten al ingevuld.
Voor Peter Bakker leek 2006 een moeilijk jaar te worden. Er waren belastingkwesties in vooral Engeland waar hoge boetes uit voort zouden kunnen vloeien. Maar hij heeft de test goed doorstaan. Met de belastingdiensten zijn afspraken gemaakt en er is een voorziening getroffen; de kwakkelende divisie Logistiek is verkocht en er zijn koeriersbedrijven overgenomen in de opkomende economieën van China, India en Brazilië. Enige minpunt is de dalende winstmarge bij de postdivisie, die nog verder onder druk komt vanaf 2008, als de Europese postmarkt geliberaliseerd wordt. Om zijn aandeelhouders tevreden te houden, moet Bakker een radicale bezuinigingsronde doorvoeren.
De luchthaven heeft recordjaar na recordjaar, maar maakt toch een flinke duikeling, vanaf plaats 25. Het zal wel de belangrijkste reden zijn voor de twee plaatsen verlies van Gerlach Cerfontaine, naast het wederom niet doorgaan van die eeuwige privatisering natuurlijk. Het siert de topman dat hij onlangs bij Pauw & Witteman bekend maakte tot zijn pensioen aan Schiphol verbonden te willen blijven. Daarmee legt hij zich vast op misschien wel het lastigst te besturen bedrijf van Nederland, dat zijn groei moet zien te verenigen met steeds knellender milieuwetgeving. Gerlach vecht door.
Het blijft een raadsel waarom onze respondenten wel topvrouw McKinstry waarderen, maar de uitgeverij zelf nog steeds niet in de top 100 zien. Tien plaatsen winst, maar nog altijd mager voor een AEX-fonds met een omzet van ruim 3,5 miljard. Ondertussen voorspelt McKinstry vanaf dit jaar een autonome omzetgroei van minimaal 4 procent, doet ze her en der strategische overnames en moet de transformatie die het concern de afgelopen drie jaar heeft doorgemaakt eindelijk interessant gaan worden voor de aandeelhouders. Laat de vette jaren beginnen.
Fransman Eric Meurice begint eindelijk enig profiel te krijgen. Dat zijn bedrijf een plaatsje verliest, moet komen door het feit dat onze respondenten de jaarcijfers nog niet kenden toen ze onze vragenlijst invulden. Met een omzettoename van 42 en een winsttoename van maar liefst 101 procent heeft de Veldhovense lithografiefabrikant immers een fantastisch 2006 gehad. Zorgelijk blijft de afhankelijkheid van de conjunctuur bij ASML, waardoor analisten altijd weer voorzichtig zijn. Maar Meurice zeilt terecht de top 20 binnen.
Het wil maar niet vlotten met het imago van deze Belg (één plaats gedaald). Met zijn humeur gaat het daarentegen steeds beter. 2006 was alweer een recordjaar voor ING, dat zich handhaaft op vier. De verzekeringstak deed het boven verwachting goed en het bankbedrijf, dat te leiden heeft onder de lage lange rente, bewees tegen een stootje te kunnen. Tilmant is misschien geen populaire, maar wel een heel succesvolle Belg.
Opvallend: Leo van Wijk stijgt na aankondiging van zijn vertrek vier plaatsen; Peter Elverding daalt er na eenzelfde aankondiging vijf. Omdat Elverding, uit wiens koker het omstreden superdividend voor trouwe aandeelhouders kwam, zelf daytrader in aandelen DSM is geweest? Waarschijnlijk niet. Het blijft vreemd. Zijn staat van dienst is minstens zo groot als die van Van Wijk. Opvolger Sijbesma staat in grote schoenen.
Nog een Belg. 2006 was een goed bierjaar en Heineken profiteerde met een winstgroei van 10 procent en een recordomzet. Door de stijging van de koers met een derde over 2006, mocht grootaandeelhoudster Charlene de Carvalho 2,2 miljard bijschrijven. Wat zou ze hem als dank gestuurd hebben: champagne of toch maar een kratje bier?
Votron, de derde Belg, handhaaft zich op achttien. Bij de presentatie van de jaarcijfers over 2006 verhoogde hij de financiële verwachtingen voor de bankverzekeraar. Als een van de weinige multinationals profiteerde Fortis ook op de beurs van zijn goede jaarcijfers. Nu nog waarmaken.
Zowel Wagenaar als zijn bedrijf staat op dezelfde positie als vorig jaar. Waarom is ons een raadsel. Een verlies van
145 miljoen, winstwaarschuwingen en een onderzoek naar fraude. Voor Wagenaar wordt 2007 moeilijk.
De topman is stationair. Unilever heeft de weg naar boven gevonden. Vooral de omzetgroei in Europa – de lastigste markt – geeft vertrouwen. Helaas ligt het aandeel er nog belabberd bij.
Hij heeft een succesvolle reddingsoperatie achter de rug, maar nog altijd is Jan Bennink niet tot de top 24 doorgedrongen. Dan maakt zo’n bonus veel goed.
Buhrmann wordt Corporate Express, er werd een Noorse branchegenoot overgenomen, maar de resultaten vielen tegen.
2006 was goed voor Aegon, maar weet Shepard het aandeel tot leven te wekken?
Zwaargewicht van GE, nu bij VNU.
