Vaste, rationele zekerheden die bij gezond ondernemen horen, worden overboord gegooid zodra het over marktwerking in de zorg gaat.
De meeste lezers van Management Team zijn actief in het bedrijfsleven en zijn volledig vertrouwd met allerlei basisbeginselen van gezond ondernemen. Als ondernemingen niet hun best hoeven te doen om klanten te krijgen, lijdt de service aan die klanten eronder. Zonder winstoogmerk houden we de boel niet scherp. Investeren doe je alleen als je er bedrijfseconomisch aan gerekend hebt. Door mensen prestatieprikkels te geven zorg je ervoor dat hun belang gelijk oploopt met dat van de onderneming.
Geen private belangen
Al deze vaste zekerheden gooien mensen overboord als ze gaan nadenken over marktwerking in de zorg. Dat is anders, zeggen ze dan. Goede zorg is zo belangrijk, daar mogen geen private belangen doorheen lopen. Een dokter die in mij snijdt moet ondertussen niet aan zijn portemonnee denken. Ook verrassend veel mensen uit het bedrijfsleven denken er zo over. Een groot deel van de bevolking staat eigenlijk helemaal niet te trappelen om marktwerking in de zorg te omarmen. Ze horen griezelverhalen uit de Verenigde Staten. Ze horen dat medisch specialisten in Nederland mordicus tegen marktwerking zijn (87% van de medisch specialisten is tegen marktwerking in de zorg, volgens Vrij Nederland). Ze zien de mislukking van de privatisering van de NS. De conclusie is door velen getrokken: die nieuwe zorgverzekeringswet is geen goed idee. Laat die boel nou maar gewoon door de overheid geregeld worden.
Broodnodig
Die mensen doen zichzelf schromelijk tekort. Marktwerking in de zorg is namelijk broodnodig. Het huidige stelsel, met alle goede bedoelingen, lijdt al aan de kwaal dat medisch specialisten hun eigen belang hebben dat niet per se hetzelfde is als dat van de patiënt. Alleen is het nu verborgen en dat is niet in het belang van de consument. Belangrijker, het huidige stelsel is onhoudbaar. Net als de Sovjetunie heeft de Nederlandse gezondheidszorg bewezen dat een planeconomie (wat de zorg in essentie is) op den duur vastloopt in bureaucratie, onverschilligheid over optimale bedrijfsvoering en slechtere kwaliteit dan zou horen.
Kennisvoorsprong
Wat de gezondheidszorg fundamenteel anders maakt dan bijvoorbeeld de markt voor levensmiddelenverstrekking (ook een markt van levensbelang, waarvan de producten betrouwbaar moeten zijn), is ten eerste de kennisvoorsprong van de medisch specialist ten opzichte van de cliënt, is ten tweede het bestaan van een klein gedeelte waardoor de kosten te hoog zijn voor gewone marktwerking en als derde de ongelijke verdeling van zorgrisico over de burgers.
Niet op zijn plaats
Het eerste verschil vraagt juist om een transparante markt, waardoor de consument iets van die informatie achterstand kan inlopen. Het tweede vraagt om een concessiemodel en het derde om een verzekeringsmodel.
Nergens is het argument op zijn plaats dat de overheid het maar beter kan regelen. De overgang naar marktwerking zal moeizaam zijn, maar heus marktwerking in zorg is gezond voor u.
