Heeft u misstanden binnen uw bedrijf geconstateerd, maar durft u er niets over te zeggen? Begrijpelijk: de kans dat u door het te melden aan lager wal komt, zijn erg groot. Maar daar komt verandering in, als het aan Mr. Pieter van Vollenhoven ligt.
Van Vollenhoven pleit voor een onafhankelijk instituut voor de bescherming van klokkenluiders. Dat zegt hij in het tv-programma Zembla. Het instituut, dat er volgens Van Vollenhoven dit jaar nog moet komen, moet geheel los staan van de overheid. "Als een misstand wordt geconstateerd, meldt de overheid doorgaans dat alles in orde is. Of erger nog, strooit de overheid zand in de ogen", aldus Van Vollenhoven, die voorzitter is van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en van de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie.
Lager wal
Van Vollenhoven staat ervoor open om, als er een beroep op hem wordt gedaan, mee te denken over een dergelijk instituut. Hij constateert dat het klokkenluiders in Nederland op dit moment niet goed vergaat. Over klokkenluider Ad Bos: "Het is zeer betreurenswaardig. Ik vind als iemand je gewaarschuwd heeft en je ontdekt met parlementaire enquêtes dat de informatie juist is geweest, dan mag het niet zo zijn dat, omdat je die berichten hebt gegeven, dat je dan zo aan lager wal raakt."
Niet in veilige handen
Rechtsfilosoof Joep van der Vliet spreekt van "een patroon hoe de overheid met klokkenluiders omgaat, de overheid stigmatiseert ze." De onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam zegt in Zembla dat juist de overheid de burger moet helpen als hij misstanden signaleert, maar dat dat in de praktijk niet gebeurt. Hij stelt dat een rechtstatelijke overheid er niet voor zichzelf behoort te zitten, maar voor de rechtstaat. Hij denkt mensen als Bos en "zo nog een hele serie mensen kunnen getuigen dat de belangen van klokkenluiders bij de regering en het parlement niet in veilige handen zijn."
Profijt
Heel anders dan in Nederland wordt in de Verenigde Staten met klokkenluiders omgegaan, aldus advocaat Olav Haazen. Als een bedrijf daar een boete krijgt na een misstand die door een klokkenluider is aangekaart, krijgt die klokkenluider 15 tot 30 procent van die boete uitgekeerd. De Amerikaanse overheid heeft zo wel profijt van de klokkenluiders, maar het kost haar niets.
