ICT 2007: Inleiding Maatwerksoftware

Maatwerksoftware is op z’n retour

Nederlandse bedrijven bezuinigen dit jaar op maatwerk. Ze geven de voorkeur aan grote standaardapplicaties. Aan de andere kant zie je opmerkelijke combinaties van applicaties en diensten op internet verschijnen.

De Airbus 320 van Air Lingus, op weg van Dublin naar Amsterdam, passeert op zondag 15 april om kwart voor twaalf ’s ochtends de kustlijn bij Noordwijk. Het toestel vliegt nu zo’n 400 km per uur en bevindt zich op 600 meter hoogte. Het toestel maakt een flauwe bocht naar het noorden voor de landing op de Kaagbaan. Op de Polderbaan vertrekt op dat moment een Boeing 747-400, een van de reuzen van KLM, op weg naar Chicago. Het geluidsmeetpunt op de vertrekroute, een microfoon verbonden aan een met een open source-besturingssysteem ingerichte computer in een huis aan de Dorpsstraat in Assendelft, slaat rood uit.

 

Voor het rapporteren over de drukte op ’s lands luchthaven, zit uw verslaggever achter zijn laptop op zijn zolderkamertje en kijkt naar de website van Geluidsnet, een organisatie die stelt met de site te voldoen aan de behoefte aan betrouwbare, objectieve gegevens over geluidsoverlast. De combinatie van de meetresultaten met Google Earth, een satellietfoto-applicatie van deze internetzoekmachine, maakt het een prachtvoorbeeld van een mash-up.

 

Volgens John Post, softwarespecialist bij IBM, biedt dit zonder al te veel kosten combineren van internetapplicaties onbegrensde mogelijkheden, zelfs voor mensen die nauwelijks kaas hebben gegeten van programmeren. “Dit is Web 2.0.”

Hij weet zeker dat ook bedrijven dergelijke ‘situational applications’ gaan ontwikkelen en inzetten “voor zo'n beetje alles behalve financiële transacties. Dit soort applicaties is uiteraard niet 100 procent door een accountant te controleren”.

Het is wel op maat gemaakt, maar onvergelijkbaar met maatwerk. Dat is onherroepelijk op z'n retour, zeggen Post en anderen, waaronder adviseurs van Ernst & Young. Hun ICT-Barometer, een jaarlijks onderzoek onder zo'n 600 directeuren, managers en andere beroepskrachten, laat zien dat in 2007 46 procent van de bedrijven bezuinigt op maatwerk.

 

Iedere ict'er weet, maatwerk maakt systemen lastig te moderniseren. Rob ter Steeg, marketing-manager bij ERP-leverancier QAD: “Sommige bedrijven denken kosten te besparen door hun bestaande ERP-applicatie, die nog stamt uit de jaren 90, zelf aan het web te koppelen. Dat is dweilen met de kraan open.”

 

Hij raakt een gevoelige snaar, alle bedrijven zijn immers bezig met het aan internet koppelen van hun applicaties. Het is een praktisch gevolg van de wens om het systeem vanuit meerdere vestigingen te kunnen bedienen, of om klanten of partners er toegang toe te bieden. Zegt Peter Vollebregt, erp-consultant bij Trueconomy: “Web-enabling is een algemene trend. Bedrijven willen hun legacy (in gebruik zijnde maar verouderde ict-systemen) zo goedkoop mogelijk aan het web knutselen. De concurrentie dwingt ons er allemaal toe.”

 

Volgens hem gaat de verinternetting van de bedrijfsapplicaties hand in hand met de opkomst van saas (software as a service) en soa (service-oriented architecture). Het zijn beide modellen voor het opzetten van het bedrijfs-it als een verzameling van losse, makkelijk te benutten diensten.

 

Een aardig voorbeeld van de voordelen die dit oplevert, is Solera, voorheen ADP Business Services Nederland, in Zeist. Het is een geautomatiseerd verzendhuis voor verzekeraars, notarissen en hypotheekaanbieders. Het bedrijf doet daarnaast salarisverwerking en personeelsadministratie en levert it-diensten aan investeerders en autodealers. Het probeert de in it-vertaalde diensten op zoveel mogelijke manieren te verkopen.

De fraudecheck, die het aanbiedt aan banken, werd vroeger alleen gebruikt wanneer een klant met een claim kwam. Nu kan de dienst al worden afgenomen wanneer nog niet eens de polis verkocht is, beschrijft toenmalige directeur Gerrit Schipper tijdens een presentatie in 2005.

Financiële instellingen als Solara zijn ideale omgevingen voor soa’s. Dit type bedrijven bieden hun klanten en medewerkers een veelheid van diensten aan, waarvan de meeste allang in computers en software zijn vertaald. Het ombouwen van zo'n dienst tot een soa slaagt echter alleen wanneer de it’ers de opzet doen samen met hun zakelijke collega’s, weet Marcel Schmidt, ict-architect bij SNS Bank.

 

Schmidt’s bankcollega's denken in processen, zoals het openen van een rekening. De it’ers op hun beurt, weten precies hoeveel regels informatie er past op de mainframe terminalscherm; zijn meer gegevens nodig, dan moet er een volgend scherm worden opgehaald.

 

Modern

Bij SNS worden deze mainframe-schermen vervangen door een moderne webbrowser. Die geeft via een tussenlaag (bij soa-deskundigen bekend als de enterprise service bus) toegang tot alle functionaliteit in het achterliggend systeem. De webbediening maakt alle functies bereikbaar voor alle onderdelen; de bank, internetbankieren en intermediairs. Tot voor kort waren die werelden enigszins gescheiden.

 

Klinkende cijfer over besparingen of hogere winsten die de soa-inrichting SNS Bank brengt, heeft Schmidt niet. “Alle techische diensten zijn op alle front-ends beschikbaar. We hebben daarnaast een goed inzicht in onze zakelijke diensten, die herbruikbaarheid tot nieuwe diensten bevordert. Dit allemaal uitdrukken in geld, dat is lastig.”

 

Desondanks breken soa’s massaal uit, verwachten de it-analisten. Eén op de drie bedrijven is er volgens een onderzoek van IDC mee bezig, en nog eens één-derde overweegt het. “In Europa gaat de grootste bedrijven voorop. Ze worden snel gevolgd door de kleinere, als die zich realiseren welke voordelen het oplevert aan hun grotere concurrenten.”

In de Verenigde Staten gaat de verbouwing het snelst. Driekwart van de bedrijven heeft daar inmiddels stappen gezet om tot soa te komen, zo blijkt uit een steekproef van Yankee Group bij 473 bedrijven.

 

In Nederland is de verspreiding van soa een van de twee redenen dat de zakelijke softwaremarkt dit jaar een forse groei doormaakt.

De belangrijkste trend op de softwaremarkt is volgens IDC de verdere ontwikkeling van open source-software. Het zet dit type software bovenaan de top tien van voorspellingen die van invloed zijn op softwareontwikkeling. De door vrijwiligers en betaalde programmeurs samen geschreven programma's krijgen groeiende aandacht van grote en kleine softwareleveranciers. Zelfs Microsoft deed concessies, schrijft IDC, onder meer door een overeenkomst met een van de Linux-leveranciers, Novell, die mogelijk moet maken dat de twee besturingssystemen vreedzaam naast elkaar draaien. IDC: “Open source kruipt waar het niet gaan kan. Naast besturingssystemen, databases en software-ontwikkelgereedschap, is het nu ook aangekomen bij software-ontwikkelbeheersystemen, integratiesoftware, beheersoftware en zelfs soa-onderdelen.”

 

Van alle programmeurs op de wereld is 85 procent op een of ander manier betrokken bij open source ontwikkelingen, telt IDC. Open source verandert volgens de onderzoekers de relatie tussen softwarefabrikant en klanten. De code vrij te geven en inkomsten te verkrijgen met veranderingen, maatwerk en technische ondersteuning, levert fabrikanten veel waardering op. Belangrijk voor de fabrikant is dat zo de klant meer genegen is inhoudelijk bij te dragen aan de software. IDC: “Zo wordt de fabrikant een vertrouwde partner. Zo'n model kan wellicht ook met gesloten software, maar dan mist men de voordelen van bijdragen uit de ontwikkelgemeenschap.”