ICT 2007: Inleiding Communicatie

Internetbellen verdringt mobiel

De telecomsector maakt zware tijden door. De groei blijft in 2006 flink

achter bij die van de ict-sector en voor 2007 ziet het er niet veel beter uit.

Ruim een miljoen afnemers van vaste telefonie zijn de afgelopen twaalf maanden overgestapt van traditionele telefonie en isdn naar een modernere vorm van telecommunicatie. De mobiele telefonie als alternatief heeft afgedaan; het percentage huishoudens dat alleen mobiel telefoneert staat al drie kwartalen lang op 17,5 procent, terwijl daarvoor het aandeel met een procentpunt per kwartaal omhoog ging. De overstappers gaan nu bellen via internet (voip, voice over internet protocol). Hun aantal is in een jaar tijd gegroeid van 640.000 naar meer dan een miljoen.

 

Dat blijkt uit cijfers van marktonderzoeker Telecompaper. Analist Ed Achterberg van Telecompaper noemt het ‘de beetje Hollandse overweging dat gratis thuisbellen toch al in het breedbandpakket zit’. De mobiele aanbieders reageren erop door de prijs van mobiel bellen vanuit eigen huis te laten zakken. “Het aantal huishoudens en bedrijven met een vaste telefoonverbinding daalde het afgelopen jaar met ruim een miljoen van 5,3 miljoen naar 4,2 miljoen abonnees voor isdn en spraak via een vaste lijn,” aldus Achterberg. Zo bezien ligt KPN met de overstap naar zijn ‘All ip-netwerk’ mooi op schema: over een jaar of vier, vijf is de vaste analoge telefonie geschiedenis.

 

De telecomsector heeft fors te lijden onder de hevige onderlinge concurrentie. Dat is althans de verklaring die brancheorganisatie ICT~Office in zijn ICT Marktmonitor 2007 geeft voor de dramatisch achterblijvende groei van de sector. Die bedroeg in 2006 een magere 0,9 procent tegen een groei van de ict-sector met 4,9 procent. In 2007 houdt ICT~Office zeker geen rekening met een verbetering: de groeiverwachting luidt 1 procent tegen 4,3 procent voor de ict-sector. In 2006 zat er wel een forse groei bij de datacommunicatie en netwerkapparatuur in de telecomsector: 7,1 procent. Een aanwijzing te meer dat er sprake is van een structurele en snelle verschuiving naar netwerkcommunicatie.

 

Marktonderzoeker Gartner verwacht dat de telecombedrijven hard zullen moeten aanpoten om winstgevend te blijven. Recente miljardeninvesteringen van KPN, BT en Deutsche Telekom zijn noodzakelijk om ‘de ip revolutie te overleven’, aldus Gartner. “Historisch gezien konden deze bedrijven leunen op de hoge omzetgroei van breedband en mobiele diensten, maar nu staan ze aan de vooravond van snel afnemende groei.” Het onderzoeksbureau ziet de groeipercentages wereldwijd teruglopen tot rond de 1,7 procent in 2010.

 

Telecombedrijven zullen die teruglopende groei volgens Gartner trachten te compenseren door diversificatie richting media en informatietechnologie. De waarschuwing komt er meteen achteraan: meer dan de helft van deze nieuwe initiatieven zal schipbreuk leiden door een gebrek aan kennis van de huidige klantenkring en van dit soort nieuwe businessmodellen. “Dit soort diversificatie draagt het risico in zich om de focus te verliezen op het vasthouden van klanten en op kostenbesparing,” zegt Martin Gutberlet van Gartner.

 

Bij het vasthouden van hun klanten hebben telecombedrijven volgens Achterberg last van het feit dat de zakelijke markt niet langer allesbepalend is in telecomland. “De rollen zijn nu omgedraaid,” zegt hij. “Pas als een technologie door consumenten volledig is geaccepteerd, volgt de impact op de zakelijke markt. Het consumentensucces van de dsl-lijnen heeft geleid tot de groei van veilige vpn-internetverbindingen in de zakelijke markt en zal voip, dat nu ‘hot’ en geaccepteerd is in de consumentenmarkt leiden tot grotere interesse in internettelefonie in de zakelijke markt.” Achterberg ziet nieuwe diensten in de zakelijke markt die optimaal gebruik maken van ‘unified communication’ nog niet erg van de grond komen. “Dat blijft heel vaak toch beperkt tot toepassingen als aanklikbare voicemail op de pc en videocalling via een webcam.”

 

In de gezondheidszorg, een sector die aan een forse inhaalslag is begonnen, is wel een snel groeiend aantal levensvatbare initiatieven te zien. Het nieuwe draadloze netwerk van het Regionaal Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (RCG) in Venlo op het terrein van het VieCuri Medisch Centrum ondersteunt bijvoorbeeld meer dan alleen dan IP-telefonie (bellen via internet) en een draadloos netwerk. De draadloze telefoons zijn ook gekoppeld aan drie meldcentrales voor persoonsbeveiligingoproepen, verpleegoproepen en brandalarm (deels stille

alarmering).

 

“Persoonsbeveiliging speelt een grote rol in psychiatrische klinieken,” zegt ict-directeur Van Giessen van VieCuri. “Het nieuwe netwerk maakt het mogelijk ‘location based services’ te gebruiken. We weten op elk moment waar de medewerkers zich bevinden in het gebouw.” Het netwerk maakt daarbij onder meer gebruik van lussen in de vloer. Als ergens in het gebouw een patiënt of een verpleegkundige assistentie behoeft, verschijnt die melding van de meldcentrale in kwestie direct op alle handsets.

 

Andere ziekenhuizen maken bij de rondes van medische specialisten en verpleegkundig personeel gebruik van draadloze laptops op rollator-achtige karretjes. Op de laptops draait het elektronische patiëntendossier (epd) zodat aan het bed alle informatie over  ziekteverloop en medicatie digitaal beschikbaar is. “Datageoriënteerde communicatie neemt snel in omvang en belang toe, ook in het ziekenhuis,” aldus ict-manager Bouquet van het Spaarne Ziekenhuis in Hoofddorp en Heemstede. “Sms’jes over de gsm zijn aan de winnende hand, zeker bij het maken en bevestigen van afspraken. Mail is bij ons op basis van de aantallen contacten al belangrijker in de communicatie dan spraak.

De komst van de nieuwe gsm-standaard high-speed downlink packet access (hsdpa) met zijn veel hogere doorvoersnelheid brengt de komst van nieuwe, interactieve zakelijke applicaties dichterbij. Het Britse consultancybedrijf Frost & Sullivan verwacht daarbij veel van het samenvloeien van vast en mobiel in één draagbaar apparaat, een combinatie van wifi en gsm. “Die handhelds zorgen voor een naadloze overstap van gsm naar wifi en omgekeerd met een optimale kwaliteit. Dat komt ten goede aan de gebruikers en aan de telecombedrijven: de draadloze lokale netwerken van wifi leveren de laatste een betere dekking op binnen gebouwen en de gebruiker krijgt goedkopere gesprekken door het gebruik van internetbellen via die netwerken.”

Achterberg van Telecompaper: “Er zijn al voorbeelden op de markt, bijvoorbeeld Unique van Orange. Maar het loopt nog niet zo hard. Het probleem is dat gsm een markt is die wordt voortgedreven door de mobieltjes zelf; die moeten er gelikt uitzien. Dat doen de wifi/gsm-combi’s nog niet en dat is een nadeel in de acceptatie. Voeg daarbij een nog onaantrekkelijke tariefstelling en twijfel aan de bedieningseenvoud en de gereserveerde marktontvangst is verklaard.”

Achterberg maakt zich oprecht zorgen om de beveiliging van (mobiele) communicatie. “Ik denk dat de gevaren substantieel onderschat worden, juist ook op managementniveau. Ik vergelijk het vaak met de zorgeloosheid van de meeste mensen over infectiegevaar van het menselijke lichaam. Er bestaat echt een forse kennisachterstand op dit terrein.”