De Facebook-rellen in Haren zijn aanleiding voor de nieuwe leergang Digitaal Leiderschap. 'Oude structuren staan op springen.'
AOG School of Management start een leergang Digitaal Leiderschap. Waarom? Een gesprek met Tom Rustebiel (foto), programma-ontwikkelaar van de leergang.
MT.nl: Digitaal leiderschap, is dat zoiets als een Twitter-account openen?
Tom Rustebiel: 'Nee, het is veel meer dan sociale media alleen. Twitter en andere netwerken zijn wel het meest zichtbare onderdeel, maar het draait ook om de organisatiestructuren en businessmodellen die onder druk staan. Kijk naar de boekhandels, die moeten concurreren met Bol.com, of de uitgeverijen die het moeilijk hebben onder druk van de digitalisering. Het is een strategische discussie die verder gaat dan het openen van een Twitter-account.'
Waarom moet die strategische discussie gevoerd worden?
'Wij hebben 400 tot 500 alumni per jaar, uit verschillende disciplines, en zij geven een mooi inkijkje in wat er speelt binnen het bedrijfsleven. Uit alle hoeken kregen we te horen dat ze met digitale dilemma's zitten. Iedereen staat voor andere, vakspecifieke uitdagingen, maar de samenhang daartussen wordt nog weinig belicht. Een andere aanleiding waren de Facebook-rellen in Haren. Het is een complete case waar alle digitale vraagstukken in terugkomen, van het leiderschapsvraagstuk tot de generatiekloof die is ontstaan. Professor Jan van Dijk was lid van de commissie Cohen, die de rellen onderzocht, en is nu samen met Menno Lanting drager van de leergang.'
Is het gebrek aan digitaal leiderschap een generatie-overstijgend probleem?
'Jongeren zijn vaak digitaal vaardig, de huidige generatie bestuurders absoluut niet. Dus naast een generatiekloof, zie je een digitale kloof ontstaan op de werkvloer. Mede onder invloed van digitale technologie komen hiërarchische structuren onder druk te staan. Tegenwoordig kan een individu dankzij bijvoorbeeld e-mail direct de baas aanspreken, er zijn geen barrières meer. Kijk naar de bekende case van Youp van 't Hek versus T-Mobile. De cabaretier deed het complete concern wankelen, omdat ze geen goede digitale strategie hadden geformuleerd.
Het draait ook om de huidige organisatievormen. De oude structuren staan op springen. Kijk naar de rellen in Haren, waar een hiërarchische organisatie werd geconfronteerd met een snel veranderend netwerk van mensen. Daar was moeilijk op in te spelen. De bestaande organisatievormen gaan niet adequaat om met dit soort veranderingen, ze zijn niet snel genoeg. De structuren uit het Industriele tijdperk staan in de weg.'
Wat maakt een leider een digitaal leider?
'Het moet iemand zijn die digitaal goed de weg weet, die verbanden en contacten kan leggen, maar niet iemand die een kenner is op technologisch gebied. Wat vooral belangrijk is dat de digitaal leider samenhang ziet in alle sociale, technologische en culturele veranderingen. Op strategisch niveau moet hij of zij verbanden kunnen leggen binnen de organisatie.'
Moet iedereen digitaal leider worden?
DIGITAAL LEIDERSCHAP?
Op 12 september kan iedereen in Nunspeet aanschuiven bij een proefcollege van de opleiding Digitaal Leiderschap. Naast prof Jan van Dijk zijn ook digitale kenners als Menno Lanting (interview) en Marco Derksen (oprichter Marketingfacts) bij het initiatief betrokken. De leergang start eind november, een academische of hbo-vooropleiding en minimaal 5 jaar werkervaring is vereist. Check de website voor meer info. 'Nou, het is in de ene branche belangrijker dan in de andere. Als je de post bezorgt of leiding geeft aan een productieafdeling is het minder relevant dan als je business developer bent bij een grote uitgeverij of bij de recherche werkt en in online opsporing moet duiken. Het hoeft niet voor iedereen even belangrijk te zijn.'
Zijn de Eelco Bloks van deze wereld al een digitale leider?
'Doorgaans is de huidige generatie topbestuurders dat nog onvoldoende. Vooral voor grote organisaties is het lastig om de slag te maken. Dat komt door de enorme omvang van die bedrijven, door de vele generatiekloven en door de bestaande organisatiestructuren. Maar kijk naar een bedrijf als Philips, dat al best succesvol bezig is. Het doet intern veel aan digitale samenwerking, heeft de organisatie een nieuwe structuur gegeven en voert veel digitale innovaties door in producten. Het kan dus al wel, maar veel bedrijven beginnen nog op een verkeerd punt. Ze experimenteren bijvoorbeeld wat met sociale media, maar vergeten dat je eerst een online strategie moet ontwikkelen voor je verder kan.'
Kun je met een diploma digitaal leiderschap meer salaris eisen?
'Je mag meer salaris eisen als je meer waard bent geworden, maar niet puur en alleen als je deze leergang hebt gedaan.'
