Wat brengt de voorzitter van de Avro, een oud-manager van Philips en de oprichter van Careerportal bij elkaar? De Permanente Groep is geen gewoon managersnetwerk. Er wordt niet gepraat over leidinggeven, maar over het bouwen van relaties, zowel privé als zakelijk. “Relaties zijn het enige echte resultaat in het leven.”
De Permanente groep is Haarlemmer-olie voor mij. Mijn zelfinzicht is ongelooflijk gegroeid. Ik heb mijn emoties leren hanteren. Namelijk dat ze er mogen zijn, dat ze niet tegen mij werken, maar dat ze mij iets te vertellen hebben. ‘Feelings are facts’. Ik kan soms boos worden. In de onderlinge gesprekken werd ik op mijn eigen onmacht gewezen en kon ik die onder ogen zien. Als we bij elkaar komen is het alsof we onze maskers afzetten en onze kleren uitdoen. Naar de Permanente Groep gaan voelt als een reinigende frisse douche. Ik kom er altijd energiek en geïnspireerd vandaan.”
Aan het woord is Derk van Wijk (49), in het dagelijkse leven ondernemer. Hij maakt deel uit van de Permanente Groep, een club van zes ondernemers en managers die een keer in de zes weken bij elkaar komen. De deelnemers geven elkaar in een open en eerlijke feer feedback. Centraal staat het intensiveren en in stand houden van de onderlinge relaties die – idealiter – een permanent karakter hebben. Er zijn nu vijf van dit soort groepen, elk met een eigen naam. Van Wijks groep heet De Verheffing. “Ik was eerst kritisch,” vertelt hij. “Ik stond niet te trappelen om de eerste bijeenkomst te bezoeken. Het ging toch om relaties die ik voor de rest van mijn leven zou aangaan. En met mensen die ik van tevoren niet kende. Uiteindelijk won mijn nieuwsgierigheid het van mijn scepsis. Nu ben ik blij dat ik over de drempel ben gestapt. Ik ga met plezier naar mijn dagje Permanente Groep.”
Heftige bijeenkomsten
Initiatiefnemers van de Permanente Groep zijn trainers Merijn Panhuijsen en Bart Kok van trainingsbureau Togethere. Panhuijsen (37) noemt vooral de ‘intake’ van de kandidaat-groepsleden belangrijk. Zij somt meteen de toelatingseisen op. “Het is essentieel dat je vrijwillig deelneemt. En dat je de keuze maakt om compromisloos de relatie met jezelf en met de andere groepsleden aan te gaan. Je moet de bereidheid hebben om de ander en jezelf volledig te ontmoeten.”
En dat gebeurt voor het eerst op de vijfdaagse kick off-bijeenkomst van een nieuw te vormen groep. Volgens Derk van Wijk zijn het pittige bijeenkomsten waarbij de deelnemers volop met elkaar geconfronteerd worden. “Alle aannames of voordelen over elkaar, alle persoonlijke stukken en onhebbelijkheden komen aan de orde. Dan wordt ook duidelijk hoeveel moeite mensen hebben met het aangaan van betekenisvolle relaties.”
Iedereen heeft zijn eigen levensverhaal, maar waar het in Permanente Groep om draait, is dat je ook bereid moet zijn om dat verhaal te delen. In de interactie met elkaar word je je steeds bewuster van je afweermechanismen, maar ook van je eigen kracht. Van Wijk: “We hebben tegen elkaar staan vloeken en tieren. Wat kwam daar een hoop verborgen agressie en angsten naar boven. Achteraf een geweldige ervaring, maar als je er middenin zit is het minder leuk. Een aantal wilde tussentijds de zaal verlaten, maar daar ging Bart Kok letterlijk en figuurlijk voor zitten. Hij pakte zijn gitaar, zette zich met zijn zware gestalte voor de deur neer, begon te tokkelen en zei: “Wie eruit wil zal zich toch eerst langs mij moeten vechten. Jullie lossen dit zelf op. Deze shit moet eruit.” Achteraf kan ik zeggen dat het de barensweeën van een Permanente Groep waren.”
Volgens Van Wijk heeft ieder groepslid één dag in zijn agenda geblokkeerd waarop hij in de schijnwerpers staat. “Bij toerbeurt vertellen we hoe het met ons gaat, hoe we ons voelen, wat we hebben meegemaakt. Het gaat ook over zakendoen, geld en taboeonderwerpen. Er is altijd wat te bespreken. Mocht je iets voor je willen houden, dan komt het er toch uit. Ze merken het dat je iets te verbergen hebt. Ook door de lichaamstaal. Kom je ermee voor de draad, dan ben je blij omdat er altijd zinvolle feedback op volgt.”
Een van de leden van De Toecomst
(een andere subgroep) is Avro-voorzitter Tom Kok. De 49-jarige voormalig directeur van Fbto en Achmea en ex-partijvoor-
zitter van D66 stond mede aan de basis van de Permanente Groep. “We waren met een stel mensen bezig een adviesbureau voor commissarissen te ontwikkelen. We kwamen bij elkaar op Vlieland om het businessplan te bekrachtigen, maar kwamen tot de conclusie dat de vorm die wij aan onze interactie gaven waardevoller was dan weer een nieuw adviesbureau. We zijn ons gaan concentreren op ‘wat we samen hadden’. De Permanente Groep was geboren en is door mijn ‘broertje’ Bart en Merijn Panhuijsen verder ontwikkeld.”
Levensenergie
De Toecomst heeft Kok veel gebracht. “Wat mij iedere keer weer opvalt, is dat de anderen echt naar je luisteren. Ze zijn dicht bij je. Daarbij vertonen ze geen wenselijk gedrag. In de normale wereld sparen mensen je, spreken ze zich uit liefde niet uit. In de groep sparen ze je niet, ook uit liefde. In de groep heb ik geleerd dat ik maar één tegenstander in het leven heb en dat ben ik zelf. Maar daarnaast heb ik ook mijn eigenwaarde en mijn impact op anderen in relaties ontdekt. Ik ben erachter gekomen dat mijn toegevoegde waarde voor anderen bescherming is. Ik ben fysiek sterk, maar heb ook veel levensenergie. Ik kan mensen het gevoel geven dat ze er niet alleen voor staan, dat ik ze door de problemen heen sleur en dat ik daarin onvoorwaardelijk ben. Eigenlijk zijn relaties het enige echte resultaat in het leven. Leiders moeten zich veel drukker maken om de kwaliteit van de relaties in hun bedrijf om zo succesvoller te kunnen zijn.”
Op de vraag of de Permanente Groep de Big Brother-variant van managementland is, reageert grondlegger Bart Kok (47) als door een horzel gestoken. “Nee! Allereerst kijkt er niemand mee en zijn er geen afvallers, maar belangrijker is dat er in de Permanente Groep meer diepgang en onderling respect tussen de deelnemers is. Bij Big Brother staat overleven voorop en dat is in de Permanente Groep niet aan de orde.”
Volgens Merijn Panhuijsen gaat ook de vergelijking met een intervisiegroep, een zelfhulpmethode waarmee collega’s al dan niet onder begeleiding elkaar helpen om beter te worden in hun werk, niet op. “Bij intervisie staat het helpen van de ander vanuit een trainers- of coachingspositie voorop. Daar zit een vorm van ongelijkwaardigheid in, terwijl bij de Permanente Groep de gelijkwaardigheid van alle deelnemers voorop staat. We komen dan ook niet bij elkaar om elkaar te adviseren. Het enige wat doen is het in stand houden van relaties. Het gaat primair om de onderlinge verbindingen. Maar om te weten wat die groepsdynamiek werkelijk voorstelt, moet je het eigenlijk gewoon zelf gaan doen.”
Bart Kok vult aan: “Je pelt jezelf in de interactie met de ander als het ware laagje voor laagje af, totdat je uiteindelijk bij de liefdevolle persoon terechtkomt die je in de kern bent. De Permanente Groep staat garant voor permanente groei naar authenticiteit. Dat kunnen mensen ook alleen, maar het is leuker en het gaat sneller om dat samen te doen. Een relatie is per definitie toekomstgericht, je wilt met de ander in verbinding blijven en verder groeien. Het woord relatie komt overigens van ‘relateren’ en betekent ‘mee naar huis nemen’.”
Thuisgekomen
Pieter Kuipers (75) is thuisgekomen bij de Permanente Groep. Hij heeft een decen-nialange managementcarrière bij Philips achter de rug, ondermeer als hoogste baas van Medical Electronics. Kuipers heeft veel kansen gehad bij Philips om zich zakelijk te ontwikkelen en de hele wereld te zien. Toch was hij in de harde bedrijfscultuur een vreemde eend in de bijt. “Je bewegingsvrijheid in een concern is beperkt. Je dient altijd met andermans mening rekening te houden. Je leert anderen verdragen. Eigenlijk gaat het erom je persoonlijke vrijheid zo groot mogelijk te maken in een vorm van gevangenschap.” Kuipers heeft dan ook heel wat schermutselingen met zijn superieuren gehad. Hij werd als lastig ervaren. Vaak voelde hij zich onbegrepen. “Je moet er ‘tough’ zijn, anders tel je niet mee.”
Graag had hij Philips als een werkgever met een menselijker bedrijfscultuur gezien. “In feite was ik een roepende in de woestijn. Ik wilde niet marchanderen, geen meeloper zijn, maar authentiek blijven. Om dat te kunnen heb ik mij wel eens moeten forceren.” De Permanente Groepen De Toecomst en De Mijlpaal waar hij deel van uitmaakt, ervaart hij als een warm bad. “Ik ben er op zoek naar de grenzen van mezelf. Ik ben er bezig met zelfactualisering. Ik leer bijvoorbeeld met mijn ego om te gaan. Maar bovenal krijg ik in de groep bevestiging dat ik er helemaal mag zijn. En dat mijn innovatieve en spirituele kwaliteiten, die bij Philips niet echt uit de verf mochten komen, hier gewaardeerd worden. Het is voor mij een feest om een veilige omgeving te treffen waarbinnen ik mij kwetsbaar mag opstellen en mezelf mag zijn. Dat ervaar ik als een heling.”
Klankbordfunctie
Soortgelijke lovende woorden heeft ook Rutger van Drongelen. Hij is eigenaar van werving- en selectiebureau Jopportunity. De Permanente Groep betekent voor hem een integratie van emotionaliteit en zakelijkheid. “Ik heb in de groep mijn leven in intermenselijke zin geüpgraded. Het maakt niet uit waar we in Nederland bij elkaar komen, maar elke keer weer kan ik mij herijken en bijtanken. Ik kom altijd weer ‘vol’ terug in de gewone wereld en laat aan anderen nu veel meer zien wie ik werkelijk ben. Ik merk dat het effect heeft. Mensen reageren nu vaak anders, directer, spontaner op mij.”
Van Drongelen (41) roemt ook de klankbordfunctie van De Toecomst. “Eigenlijk hebben we maar één agendapunt en dat is ‘wat verder nog ter tafel komt’. Ik leg veel zaken aan de anderen voor. Bijvoorbeeld als ik een belangrijke presentatie heb, vraag ik altijd aan de groep hoe ik dat het beste kan aanpakken. Door de natuurlijke neiging in de onderlinge communicatie om naar de essentie te gaan, ontstaat er vanzelf kwaliteit. Ik ken geen plek waar ik dieper ga. Ik ben me zo ook bewuster geworden hoe ik een relatie aanga. Ik zie nu veel sneller of iets echt is of niet. Of mensen zich achter façades verbergen of niet. Ik heb mijn vriendengroep dan ook herijkt en vriendschappen beëindigd. Ik ben hogere eisen gaan stellen aan mijn relaties met anderen, ook aan zakelijke relaties. Ik heb met klanten gebroken, omdat ik er geen respectvolle uitwisseling ervoer. Dat is echt nieuw voor mij.”
Dream Team
Voor Ricardo Risamasu (35) functioneert De Toecomst als zijn raad van toezicht. Hij is de grondlegger van Careerportal. Momenteel geeft Risamasu vorm aan Rise bv, een bedrijf dat marktplaatsen voor werkgevers ontwikkelt. “Ik ben zo enthousiast over De Toecomst dat ik de groep als mijn raad van commissarissen wil hebben. Betere adviseurs kan ik me niet voorstellen. Een grote kracht van de groepsleden is dat ze in staat zijn om aan te geven wat ik voel en wat ik wil. Als ik met een onbestemd gevoel naar de groep kom, weten ze mij door de juiste vragen te stellen naar mijn eigen goede antwoord te coachen. Samen zijn we snel bij de essentie.”
Energieverlies
Risamasu is ervan overtuigd dat de beginselen van de Permanente Groep ook verder in het bedrijfsleven toegepast kunnen worden. “Ik heb in de interactie met de andere groepsleden geleerd hoe mensen in elkaar zitten, hoe ze werkelijk met elkaar omgaan, hoe ík in elkaar zit en dat relatie resultaat is. Als de relatie goed is, krijg je overal alles voor elkaar. Als je mensen vraagt wat het succes van het Dream Team was waar ze ooit deel van uitmaakten, dan zeggen ze altijd dat de mensen zo goed op elkaar waren afgestemd. Ik durf de stelling wel aan dat als een groep uit het bedrijfsleven zou functioneren op basis van de beginselen van de Permanente Groep, het alles voor elkaar kan krijgen. Alle tegengestelde belangen zijn immers van het begin af aan al getackeld. Er is weinig energieverlies en de communicatie is beter dan ooit.”
Er zijn nu vijf groepen. Naast De Toecomst en De Verheffing zijn dat De Mijlpaal, The Invitation en De Tijd. Volgens Bart Kok zal het aantal groepen de komende jaren nog spectaculair groeien. Op de vraag hoe permanent de groepen eigenlijk zijn, antwoordt hij diplomatiek. “Het is net als met een huwelijk, het gaat om de intentie. Het gaat erom dat we met elkaar het onderlinge respect, de vertrouwelijkheid, eerlijkheid en gemeenschappelijkheid bewaken, dan kan een groep wel eens een heel lang bestaan hebben.”
Bart Kok en Merijn Panhuijsen schreven het boek ‘The Permanent Group’, dat in 2006 verscheen bij uitgeverij Gopher.
