Wie tijdens zijn jeugd dialect heeft gesproken, kan daarvan tijdens zijn loopbaan negatieve effecten ondervinden. Dat blijkt uit onderzoek van socioloog Gerbert Kraaykamp van de Radboud Universiteit waarover NRC Next bericht. "Ze schatten diegene in op een lager niveau."
Kraaykamp vroeg 3.500 mensen of zij tussen hun twaalfde en vijftiende jaar dialect spraken. Degenen die dat hebben gedaan, bleken een lager opleidingsniveau te bereiken. Zij volgden gemiddeld een jaar korter onderwijs. "Dat is een serieus verschil, dat ook overeind blijft als we rekening houden met het opleidingsniveau van de ouders van de ondervraagden." Niet alleen in hun studie, maar ook in hun latere carrière blijken de dialectsprekers minder makkelijk door te stromen naar hoge functies.
Uiten
Een verklaring voor de lagere maatschappelijke positie van dialectsprekers (zo'n 36 procent van de bevolking) kan Kraaykamp niet snel geven. Er zijn taalwetenschappers die beweren dat de kwaliteit van de taal bij dialect lager ligt dan bij ABN. "Maar daar ben ik het niet mee eens, en er is ook weinig bewijs voor." Kraaykamp vermoedt dat de belangrijkste reden is dat mensen worden beoordeeld op hun uiterlijk én op hun manier van uiten. "Leerkrachten én leden van sollicitatiecommissies hebben een negatieve perceptie van iemand die dialect spreekt. Ze schatten diegene in op een lager niveau."
Accent
Maakt het voor de carrièreperspectieven nog uit of iemand dialect spreekt of 'slechts' met een accent? Kraaykamp: "We vragen mensen in het onderzoek of ze zichzelf typeren als dialectspreker of niet. Sommigen zeggen van zichzelf dat ze alleen een accent hebben. Een Hagenees of iemand die plat Amsterdams praat, vindt doorgaans dat hij geen dialect spreekt. Daarom kunnen de onderzoeksresultaten vertekenend zijn."
Afwijkend
Volgens de socioloog werkt logopedie voor dialectsprekers loopbaanbevorderend. "Je verkleint de negatieve effecten bij beslissers, zoals docenten of recruiters. In een formele situatie is het fijn je accent uit te kunnen schakelen." Recruiters herkennen zich niet in die theorie. De meesten zeggen tegen de krant niet te letten op de uitspraak en woordkeuze van een kandidaat, tenzij die extreem afwijkend is. Marketingmanager Joris Pouw van Yacht, een landelijk detacheringsbureau voor hoogopgeleiden, heeft geen moeite met accenten. "Wij zijn regionaal georiënteerd. Als je op een vestiging in Hengelo met een Twents accent praat, scoor je juist punten. Het helpt om makkelijk in een bedrijfsomgeving te passen."
Bron : NRC Next
Meer over dit onderwerp:
