Op 25 februari maakte directeur Frank Smulders (53) bekend dat zijn Limburgse filiaal van de Amerikaanse multinational Viasystems ging sluiten. Ruim een half jaar en 380 ontslagen later gooit hij de deur definitief dicht. Wat heeft Smulders geleerd?
Het Amerikaanse bedrijf Viasystems, producent van printplaten voor telecom en datacom, neemt in 1988 het bedrijf Mommers in het Limburgse Echt over. In september 2004 zijn er nog 780 werknemers werkzaam bij het Nederlandse onderdeel. De fabriek kampt dan al met grote verliezen, met name door concurrentie uit China. De Amerikaanse moeder besluit de Nederlandse vestiging te sluiten en 400 man moeten direct het veld ruimen. Aan directeur Frank Smulders de taak om het personeel de boodschap te brengen.
Hoe reageerden uw mensen toen u het ze vertelde?
“We hebben het op één dag aan iedereen verteld en om 16.00 uur de pers ingelicht. Onze mensen toonden vooral onbegrip. Iedereen wist dat we anderhalf miljoen per maand verlies draaiden, maar bijna niemand bedenkt daar dan de mogelijke consequenties bij. Sommigen zeiden: ‘Maak je niet zo druk, Frank.’ Er lopen hier tot op de dag van vandaag mensen rond die geloven dat er straks een koper voor dit bedrijf voor de deur staat. “Maar toen ik daar stond voor die 380 man, had ik een flinke brok in m’n keel. Het gaat hier in Limburg voor sommigen niet meer lukken werk te vinden. Dat zijn drama’s. Op één dag was de volledige biljartvereniging van Echt werkeloos; allemaal mannen van boven de 45.”
Waardoor is het misgegaan?
“Twee redenen: we konden de prijsconcurrentie met China niet meer aan. Dat compenseerden we wel met een ontwikkelingsvoorsprong, maar er was altijd die prijsdruk. Viasystems produceert nu alleen nog in China en Mexico. “De andere reden is de wisselkoers. Toen ik 3,5 jaar geleden hier aantrad als directeur, stond de dollar op 0,86 euro. In februari stond hij op 1,35. Aangezien 95 procent van onze omzet in dollars werd afgerekend zaten we aan het eind op anderhalf miljoen verlies per maand.”
De dollar is ondertussen enigszins hersteld. Had het uitgemaakt als u dat geweten had?
“Tja, dan hadden we het misschien zelfs gehaald. Maar dat was toen niet te voorzien. In oktober vorig jaar hadden we al vierhonderd mensen ontslagen en dachten we weer break-even te kunnen draaien. Maar na één maand was die besparing door de verdere val van de dollar weer tenietgedaan.”
Heeft u nog geprobeerd kopers te vinden?
“Ja, we hebben vijf kandidaten benaderd. Viasystems hoefde er niks voor, maar geen van die vijf zag er een gat in. En we hadden maar een maand, want de ontslagvergunningen moesten worden aangevraagd. “Tegelijkertijd zijn we met de OR en de vakbonden rond de tafel gaan zitten. Geluk was dat we eind 2004 al een sociaal plan hadden opgesteld voor de vierhonderd man die toen afvloeiden. Dat konden we als basis gebruiken en daar zijn we slechts op details van afgeweken. Voor de bond was het eerlijk gezegd buigen of barsten. Eind april was het sociaal plan klaar.”
Daarmee was de zwaarste hobbel genomen?
“Nou, nee. Dat was de productie zelf. De motivatie was voor die laatste maanden een grote zorg. Maar omdat de verdiensten van die laatste maanden in het sociaal plan werden gepompt, was onze ondubbelzinnige boodschap: ‘Je werkt voor jezelf.’ Uiteindelijk waren die laatste paar maanden de kwaliteitscijfers hoger dan ooit.”
Wanneer gingen de mensen daadwerkelijk naar huis?
“Op vrijdag 23 juni. ’s Ochtends hadden we een personeelsbijeenkomst met een hapje en een drankje; de pers was erbij. En daarna ging de poort dicht. Sommigen huilden. Gewoon, omdat ze naar huis moesten. “Vervolgens ben ik met een man of dertig bezig geweest met de verkoop en demontage van al onze apparatuur. Daar zijn we bijna mee klaar.”
Wat gaat u zelf doen?
“Ik kan per 1 oktober parttime beginnen bij een bedrijf hier in Limburg. Kan ik me even oriënteren op het vervolg. Ik ben sinds 1993 meegegroeid met dit bedrijf. Maar omdat ik voorheen altijd in het buitenland werkte, had ik in Nederland nauwelijks een netwerk. Dus ook ik heb een stap terug moeten doen.”
De lessen van Frank Smulders
1 “De desinteresse bij onze klanten heeft me onaangenaam getroffen. Er was een tijd dat er commitment was tussen producent en klant. Nu is er alleen nog maar sprake van overlevingsdrang.””
2 “Als filiaaldirecteur van een multinational kun je niet voor je mensen betekenen wat je zou willen betekenen. Met een zelfstandig bedrijf had ik zeker overlevingskansen gezien, maar voor Viasystems was het gewoon niet verstandig om in Nederland te blijven.”
3 “Om een omslag te bewerkstelligen moet je niets en niemand ontzien. Dat is triest, maar het is een les die ik niet zal vergeten. Bij die eerste reorganisatie in oktober 2004 had ik dan ook harder door moeten pakken.”
4 “Het creëren van eigenbelang bij je werknemers, werkt.”
