Regels. Ze moeten worden nageleefd, maar ook waar werkelijk nodig, overtreden. Dit laatste zorgt namelijk voor openingen, nieuwe inzichten en ervaringen.
Ken je dat gevoel van de volstrekte anarchie? Iedereen doet maar wat. Er lijken geen verplichtingen te zijn, evenmin als beperkingen. Niets moet, alles mag. Een type vrijheid waar je als adolescent in je tienertijd al voortdurend naar op zoek lijkt te zijn. Let wel: lijkt te zijn. Want ook dan heb je behoefte aan zekerheden en is de ergernis troef bij alles wat niet klopt, niet voorzien is, niet geregeld is.
We doen het anders. De zaken worden goed gepland. Alles wordt vastgelegd in structuren, processen, procedures en regels. Alles is geregeld, voorgeschreven, bepaald. Initiatieven werken verstorend. Inmiddels heeft het hier bedoelde fenomeen vorm gekregen als ‘paarse krokodil’ (naar een Ohra TV-reclame, waarin de doorgeslagen bureaucratie wordt gepersifleerd).
Regelloos of geregeld?
Wat nu? Dan toch maar de teugels laten vieren? Het lijkt wel een juiste oplossing, maar het vergt voortdurend een inlevings- en aanpassingsvermogen. Niet alleen van de manager, maar ook en vooral van de medewerker.
Het leren aanvoelen waar regels strak moeten worden gerespecteerd. Tegelijk aanvoelen waar regels richtlijnen zijn, waardoor ruimte ontstaat voor beweging, vernieuwing. Gekaderde ruimte.
Vrijheid in gebondenheid
Het heeft alleszins te maken met de zekerheid die je zoekt in je eigen bestaan, inclusief die in relatie tot je omgeving. De relatie tot je stoffelijke omgeving en de medemens in je leef- en werkwereld. Daarin wil je houvast, vastigheid. Zaken en afspraken waar je van op aan kunt, waar je op kunt bouwen.
Tegelijk wil je onbeperkte mogelijkheden kennen, kunnen kiezen, je eigen richting en voorkeuren kunnen bepalen. Dat is de mix die we allemaal prefereren. De verhouding in die mix tussen vrijheid en regels ligt in elke situatie weer anders.
Persoonlijk initiatief
In de 21e eeuw zal een steeds grotere nadruk komen te liggen op innovatie, creativiteit, persoonlijk initiatief. Het afwijken van gebaande paden. Het anders doen, het juist en bewust anders doen. Anders om het anders, omdat dit nieuwe mogelijkheden en daarmee resultaten oplevert.
De authenticiteit van ieder individu wordt belangrijker. Daarin schuilt namelijk de bron van nieuwe ideeën, zienswijzen, aanpak. Al dat individuele vrije denken en handelen leidt ergens tot een coördinatiemoment met anderen. Een ander neemt het over, of haakt in. Op zo’n moment moet het helder zijn hoe het zit met de eisen en verplichtingen met betrekking tot materieel, materiaal, tijd, ruimte en geld. Zonder regels gaat dat niet lukken, alleen zullen ze steeds meer per situatie moeten worden geïnterpreteerd en gehanteerd. Denken en aanvoelen tegelijk. Dit geheel speelt al en zal in de komende jaren nog sterker een rol gaan spelen.
Geregeld fout
Zonder regels gaat het fout. Met regels gaat het fout. In de juiste mix gaat het nóg geregeld fout. Daar leer je van.
Schakelen: samenwerking nieuwe stijl
Zelf moet je voortdurend schakelen tussen wenselijkheden en mogelijkheden. Op het moment dat de resultaten van die inspanningen worden gekoppeld aan de voortzetting ervan door een ander, moet er opnieuw geschakeld worden. Er worden weer keuzes gemaakt. Het proces begint daar opnieuw. Ook die persoon gaat binnen het gestelde doel aan de slag met keuzes en stappen binnen wenselijkheden en mogelijkheden.
Zelfstandig ≠ Onafhankelijk
Iedere medewerker opereert steeds zelfstandiger. Daarbij is zelfstandigheid niet hetzelfde als onafhankelijkheid. Rondom onderlinge afspraken gelden regels.
Regels moeten worden nageleefd en vervolgens, waar werkelijk nodig, overtreden. Dit laatste zorgt voor openingen, nieuwe inzichten en ervaringen. Een gedeeld leerproces: ‘De Lerende Organisatie’.
En dat leidt weer tot regels, telkens weer andere regels …
Dit Podium-artikel is geschreven door Freek Donders van Libron Managementtraining
