De Europese knieval die tot nu toe voor Donald Trump is gemaakt, levert weinig op. De importheffingen zijn een feit, zelfs tot aan keukenkastjes toe. Wie ze niet wil betalen, moet maar in de VS gaan produceren. Het is een simpele redenering, maar de impact ervan wordt wel steeds zichtbaarder.
Europese spelers beginnen meer te investeren in Amerikaanse productie. Elke fabriek die naar de VS gaat, is er één die niet wordt gebouwd in Europa. Er zal eerder een fabriek in Europa voor worden gesloten. Daarbij vallen meer dominostenen om: onderzoek en ontwikkeling, vernieuwing van faciliteiten, banen bij leveranciers…
Voor MT/Sprout zetten we de grootste pleasers van Trump op een rijtje. Het is geen compleet overzicht, maar het zijn wel allemaal bedrijven die verwijzen naar het Amerikaanse beleid. Dat zijn er overigens al genoeg. Al staan ze in het klassement nog ver af van de absolute nummer één.
#1 De Europese Commissie
‘De Europese Unie is opgericht om de Verenigde Staten te naaien’, zei Trump na zijn aantreden als president. Dat heeft hij in no time om weten te draaien. Brussel heeft inmiddels hogere importheffingen geslikt en die voor Amerikaanse producten verminderd. Ook wordt de klimaatwetgeving uitgekleed en de regulering van technologie afgezwakt.
Het zijn toegevingen met een Bijbels tintje: als iemand je slaat, keer dan je de andere wang toe. Europa heeft namelijk geheel vrijwillig ook nog eens toegezegd om 600 miljard dollar te investeren in de Amerikaanse economie en voor 750 miljard dollar aan energie te importeren. Daar kan een Trump mee thuiskomen.
Een deal om in de gunst te komen, want die 600 miljard moet van Europese bedrijven komen, en daar gaat Brussel niet over. Voor de beloofde import van meer Amerikaans gas (LNG) heeft Europa niet genoeg terminals en opslagcapaciteit.
Lees ook: Europa moet de klimaatregels niet versoepelen, maar koesteren
Er is een alternatief
De allergrootste pleaser van Trump is dus – nee, nu niet Mark Rutte roepen – de Europese Commissie. Die buigt zo diep om de trans-Atlantische handelsrelatie, de grootste van de wereld met een waarde van 1,6 biljoen dollar, te behouden.
Dat bedrag is niet zo gemakkelijk te vervangen door een India of een China, legt de denktank Groupe d’études géopolitiques uit in het rapport How Should Europe Respond to King Donald?.
Maar er is wel degelijk een alternatief voor het gat dat geslagen zou worden met de VS: een sterkere interne Europese markt. De export naar de VS telt namelijk maar voor 3 procent mee in het Europese bbp. En al is dat een groot bedrag, vorig jaar 532 miljard aan goederen, het is nog wel te managen.
Europa moet erop vertrouwen dat het over de nodige begrotingsruimte en handelsinstrumenten beschikt ‘om zich staande te houden tegenover de Verenigde Staten’.
#2 De bloeiende farmaceutische industrie
Trump dreigt om op geneesmiddelen die van buiten de VS komen een importheffing van 100 tot zelfs 200 procent te leggen. De Zwitserse farmaceut Roche is er dit voorjaar als de kippen bij. Het bedrijf zal de komende vijf jaar 50 miljard dollar investeren in de VS.
Hieronder vallen nieuwe R&D-sites, nieuwe fabrieken en uitbreidingen in onder meer Californië, Indiana, Massachusetts en Pennsylvania. Daarmee creëert het 12.000 banen. Ceo Thomas Schinecker noemt dat geen buigen voor Trump, maar ‘een bevestiging’ van de 110 jaar lange aanwezigheid in de VS.
In hetzelfde persbericht staat ook dat Roche ‘meer geneesmiddelen uit de VS zal exporteren dan importeren’ wanneer de productiecapaciteit is uitgebreid. Wat een duidelijke verwijzing is naar de manier waarop importheffingen omzeild kunnen worden.
De echo van Trump
Het Zweeds/Britse AstraZeneca kondigt deze zomer een investering van 50 miljard dollar aan in de VS. Tegen 2030 hoopt de farmagigant 50 procent van de omzet uit de VS te halen. De investering omvat het bouwen en uitbreiden van r&d, en het bouwen en uitbreiden van nieuwe fabrieken.
De hoeksteen, aldus het persbericht, is een nieuwe fabriek voor geneesmiddelen tegen chronische ziekten in Virginia. Die kost miljarden, meteen de grootste investering van het bedrijf in een productiefaciliteit tot nu toe. Howard Lutnick, US Secretary of Commerce, wordt in het persbericht ongehinderd aan het woord gelaten. Hij echoot Trump na, wie anders.
‘Al tientallen jaren zijn Amerikanen afhankelijk van buitenlandse leveringen van belangrijke farmaceutische producten. President Trump en het nieuwe tariefbeleid van ons land zijn erop gericht om een einde te maken aan deze structurele zwakte.’
‘We zijn er trots op dat AstraZeneca heeft besloten om een aanzienlijk deel van de farmaceutische productie naar ons land te halen. Deze historische investering levert tienduizenden banen op in de VS en zorgt ervoor dat medicijnen die in ons land worden verkocht, ook hier worden geproduceerd.’
Vijf fabrieken met een upgrade
Het Britse GSK kondigde half september aan om minstens 30 miljard dollar in de VS te investeren. De centen gaan de komende vijf jaar naar onderzoek en ontwikkeling en naar het verbeteren van de supply chain.
In Pennsylvania start volgend jaar de bouw van een gloednieuwe fabriek voor geneesmiddelen tegen luchtwegenaandoeningen en kanker. Vijf fabrieken krijgen een upgrade met digitale technologie. Het bedrijf zegt in het persbericht ‘producten voor de VS te willen maken in de VS’. Dat klinkt opnieuw als een Trump-echo.
Lees ook: ‘Pak de regie. Jij bepaalt hoe je je bedrijf runt, niet Trump’
De Nederlandse outsider: Philips
Philips investeert jaarlijks al 900 miljoen dollar aan onderzoek en ontwikkeling in de VS. Daar komt in augustus 150 miljoen dollar extra bij. Dit voor onder meer het uitbreiden van een fabriek in Pennsylvania voor AI-gestuurde echografiesystemen.
‘De voorgestelde uitbreiding van onze productiefaciliteiten is een bewijs van onze grote betrokkenheid bij de Amerikaanse regio’, tekent BNR op van Jeff DiLullo, bestuurder van Philips Noord-Amerika. Op Fox Business, de favoriete tv-zender van Trump, prijst hij vervolgens het ‘zeer vriendelijke klimaat’ binnen de huidige Amerikaanse overheid.
#3 De worstelende Europese auto-industrie
Trump heeft de importheffingen van 27,5 procent op het invoeren van Europese auto’s en auto-onderdelen eind vorige maand verlaagd naar 15 procent. Ze gaan met terugwerkende kracht in op 1 augustus. Daar staat tegenover dat Europa geen importheffingen rekent op industriële goederen uit de VS en de heffing op Amerikaanse auto’s verlaagt naar 0 procent.
De Europese auto-industrie schreeuwt dan wel moord en brand, maar kennelijk is er wel genoeg poen om miljarden te investeren in de VS. Stellantis, het moederbedrijf van bekende automerken zoals Citroën, Fiat, Opel, Peugeot en Jeep, kondigt half oktober aan om de productie in de VS te verhogen met 50 procent.
De komende vier jaar komen er nieuwe fabrieken bij in Illinois, Ohio, Michigan en Indiana. Dat levert 5.000 banen op. Het is met 13 miljard dollar de grootste investering ooit in het 100-jarig bestaan. ‘Succes in Amerika is niet alleen goed voor Stellantis in de VS, maar maakt ons overal sterker’, verklaart ceo Antiono Filosa.
Massaontslagen vs miljarden
Volkswagen, dat worstelt met massaontslagen en productiestops in Duitsland, is begin september met de Amerikaanse regering verregaand in gesprek over substantiële investeringen. Er wordt onder meer gedacht aan een nieuwe Audi- en Porschefabriek.
Dit bovenop de investering van 2 miljard dollar in een nieuwe batterijenfabriek in South Carolina. Topman Oliver Blume liet al eerder weten bereid te zijn 10 miljard dollar te investeren in de VS in ruil voor 10 miljard korting op de importheffingen.
Mercedes voelt zich Amerikaans
BMW zet in augustus dan toch door met een investering van 1,7 miljard dollar in South Carolina. Een belofte die al in 2022 gemaakt is, maar niet van de grond kwam. Nu lukt het plotseling wel. Daarvan gaat 1 miljard naar het vernieuwen van een bestaande fabriek, de rest naar een nieuwe assemblagefabriek voor batterijen.
De Duitse autobouwer reageert hiermee op de druk van het Witte Huis. BMW zou te veel onderdelen importeren, vindt de Amerikaanse handelsadviseur Peter Navarro. Het World Economic Magazine noteert wat hij tegen de autobouwer zou hebben gezegd. ‘Het model van BMW om Duitse motoren in South Carolina te assembleren, werkt niet voor Amerika’.
‘Mercedes-Benz is ook een Amerikaans bedrijf’, zegt ceo Ola Källenius kruiperig tegen Fox Business. ‘Ja, ons hoofdkantoor is gevestigd in Duitsland en onze Europese wortels liggen daar, maar we voelen ons Amerikaans.’ Daarbij kondigt hij ook aan dat het bedrijf van plan is om de komende jaren nog meer in de VS te investeren.
#4 Diverse energiebedrijven
Trump is een klimaatontkenner. Hij moet dus niets van klimaatregelen hebben. Diverse windparken, zelfs die in aanbouw, worden gewoon geblokkeerd. Zijn motto is drill baby, drill.
Meer olie en gas oppompen en de prijzen voor fossiele brandstoffen laag houden. Dat heeft impact op de olie- en gassector, maar ook op bedrijven die met de energietransitie bezig zijn.
Het Duitse Siemens geeft zijn investeringen in de VS in maart een boost van 10 miljard dollar. Daarbij horen twee gloednieuwe fabrieken in Texas en Californië, een investering van 285 miljoen dollar, die 900 banen zal opleveren. ‘Wij geloven in de innovatie en kracht van de Amerikaanse industrie’, ronkt het persbericht.
Schneider Electric, een Franse speler, investeert 700 miljoen dollar tussen nu en 2027 in de VS. Het is ook de grootste investering in de 135-jarige aanwezigheid op dat continent. Daarvoor worden onder meer een nieuw laboratorium voor onderzoek naar stroomdistributie, een nieuw innovatiecentrum in Texas en een roboticacentrum geopend in North Carolina.
Duurzame initiatieven geschrapt
Het eveneens Franse TotalEnergies wil meer gas exploiteren in de VS. Eind september wordt de energiegigant voor de helft (49 procent) eigenaar van een gasexploitatie in Oklahoma. Tegelijk verkoopt het bedrijf de helft van zijn Noord-Amerikaanse zonne-energieportefeuille voor 950 miljoen dollar aan investeringsmaatschappij KKR.
BP zegt gewoon hardop tegen Bloomberg dat de ingeslagen duurzame weg onder het bewind van Trump ‘niet levensvatbaar’ is. Daarom kondigt het afgelopen woensdag aan om met het Beacon-windpark te stoppen. Daar gaat de duurzame energie voor een miljoen Amerikaanse huishoudens.
Wel investeert het Britse bedrijf eind september 5 miljard dollar in het oppompen van meer olie in het Amerikaanse deel van de Golf van Mexico. Het nieuwe Tiber-Guadalupe-platform is in staat om 80.000 vaten olie per dag te produceren. De plannen voor een nieuwe biobrandstoffabriek in Nederland worden daarentegen opgeborgen.
Lees ook: Waarom Shell en BP geen biobrandstof willen maken in Rotterdam
De outsider met boter op het hoofd
Het Britse Shell klaagt hardop over het blokkeren van diverse windprojecten in de VS. Onzekerheid over de regelgeving is ‘zeer schadelijk’ voor het klimaat, zegt president van Shell USA Colette Hirstius tegen de Financial Times. Daarmee bedoelt ze het investeringsklimaat.
Shell heeft namelijk boter op het hoofd. Het bedrijf is de grootste olieproducent in de Golf van Mexico. Het investeert elk jaar 10 miljard dollar in de VS. Dat is het meest van alle landen waarin het actief is. In Nederland worden ondertussen duurzame investeringen teruggedraaid. Zo heeft Shell net de grootste biobrandstoffenfabriek van Europa in Rotterdam geschrapt.
