Bold move van Antonio Filosa, de ceo van Stellantis. Honderden ingenieurs aannemen in Europa en de VS. En dat terwijl andere grote autoproducenten er juist de botte bijl inzetten, duizenden mensen ontslaan en fabrieken sluiten. Door kosten te verlagen, denken ze de Chinese concurrentie het hoofd te kunnen bieden.
Dat dacht de autoritaire voorganger van Filosa, Carlos Tavares, trouwens ook. Daar ging hij behoorlijk ver in. Zo maakte hij bijvoorbeeld thuiswerken verplicht om de kosten voor kantoorruimte uit te sparen. Een Franse vakbondsman is nog harder over zijn beleid: ‘Voor hem was een mens, en met name een ingenieur, een kostenpost’.
Om wat aan die kostenposten te doen, kregen ze regelmatig een mail of simulatie van het bedrag dat ze zouden ontvangen als ze zouden vertrekken. ‘Dat was funest voor het moreel’, zegt een voormalige medewerker van Stellantis tegen de krant La Tribune.
Winst keldert
De besparingsdrift bij de op drie na grootste autofabrikant van de wereld betaalt zich een tijdlang wel degelijk uit. Het gaat mis in 2024, wanneer het tij dramatisch keert en de winst met 70 procent keldert. De koers van het aandeel zakt dat jaar met 40 procent. Het kost Tavares de kop: in december 2024 moet hij het veld ruimen.
Het duurt zes maanden voor Stellantis een opvolger heeft. Die komt uit de eigen stal: Filosa is een man met ‘het bedrijf in zijn bloed’. Zijn eerste weken als ceo versterken hem in de overtuiging dat ‘we de tekortkomingen zullen verhelpen door voort te bouwen op alles wat er goed gaat bij Stellantis’, tekent de krant Le Monde op.
Zijn diagnose: de uitstekende financiële resultaten die zijn geboekt onder Tavares vallen eigenlijk samen met het tekort aan chips. Dat beperkte het aanbod op de automarkt en daardoor konden de prijzen zeer hoog blijven. ‘Maar zodra de prijzen daalden, gingen wij mee omlaag’, zegt hij tegen Le Point.
Lees ook: Stellantis is doodziek, deze 5 kwalen moet de opvolger van Tavares genezen
Uit de crisis komen
Zijn oplossing om uit de crisis te komen? Een totale reset. Filosa breekt radicaal met het beleid én het directieteam van Tavares. Hij slaat eerst aan het repareren om het vertrouwen terug te winnen bij medewerkers, dealers en klanten. ‘We hebben de kosten te ver teruggeschroefd’, laat hij weten. ‘Zo hebben we verschillende ingenieurs ontslagen die ons juist hielpen bij de ontwikkeling van innovatieve producten.’
Filosa laat ook de koers varen om tegen 2030 volledig over te schakelen naar elektrisch in Europa en voor de helft elektrisch in de VS. De transitie gaat niet snel genoeg, vindt hij. Evenmin gelooft hij in een wereldwijde centralisatie. Hij geeft de regio’s liever meer autonomie, omdat zij hun markt en hun consumenten het beste kennen.
Thuiswerken wordt niet langer verplicht. Filosa heeft eigenlijk liever dat iedereen vanaf volgend jaar weer vijf dagen op kantoor is. Ook de ontwikkeling en lancering van nieuwe bedrijfsvoertuigen op waterstof wordt stopgezet.
Consument weer centraal
Wat komt daarvoor in de plaats? Het strategische plan Fastlane 2030. Daarmee wil Stellantis zijn positie in Europa en de VS heroveren. De consument komt weer centraal te staan, met meer nadruk op kwaliteit, de terugkeer van populaire modellen en prijsverlagingen waar nodig.
Concreter investeert Stellantis de komende vijf jaar 60 miljard euro in nieuwe modellen en technologieën. Daarbij richt het autoconcern zich op vier ‘kernmerken’ – Jeep, Ram, Peugeot en Fiat – en op de tak van bedrijfsvoertuigen Pro One.
De rest van de veertien merken, waaronder Opel, Citroën, DS en Lancia, krijgt minder prioriteit of wordt regionaal gepositioneerd. De ontwikkelingstijd van nieuwe modellen wordt bijna gehalveerd en de productiekosten moeten omlaag door het inzetten van een nieuw platform en AI.
60 nieuwe modellen
Stellantis wil tegen 2030 meer dan 60 nieuwe modellen en 50 updates lanceren. Daarbij kiest Filosa voor een pragmatische mix: elektrische voertuigen, hybrides en traditionele verbrandingsmotoren.
Voor al die plannen zijn natuurlijk extra mensen nodig. En zo blijft niet alleen de technische kennis in Europa en de VS behouden, maar kan die kennis ook mee blijven groeien. Het concern mikt tegen 2030 op een omzet van 190 miljard euro (154 miljard in 2025) en een operationele winstmarge van 7 procent.
Het is een ambitieus plan, maar gaat Filosa dat voor elkaar boksen? Hij wordt omschreven als energiek, doelgericht en een echte people manager. ‘Antonio is een ervaren leider die zijn werk op een praktische manier aanpakt en sterk gelooft in de kracht van samenwerking’, schrijft John Elkann, voorzitter van Stellantis, volgens de Financial Times in een memo aan de medewerkers.
Geboren in Italië
Waar komt die overtuiging vandaan? Het antwoord ligt in het Italië van zijn jeugd. Filosa is geboren ten zuiden van Napels, in Castellammare di Stabia. Zijn vader is jong gestorven.
Zijn moeder voedt hem en zijn zus op, met de nodige bemoeienis van ooms, neven en nichten, vertelt hij aan Le Point. ‘Het Zuiden is een leerschool voor het leven: daar leer je wat nabijheid, solidariteit en samenleven betekenen. Tegenwoordig zijn mijn vrouw en mijn twee zonen mijn kompas.’
De eerste auto die in zijn jeugd indruk op hem maakt is die van zijn ouders: een witte Alfa Romeo Giulia 1300. Iets ouder dan hijzelf, grapt de 53-jarige, en nog steeds eigendom van de familie.
Eerst luisteren, dan doen
Hij is dol op industrie en productieprocessen; daarom volgt hij in Milaan een studie tot industrieel ingenieur. ‘Maar ik ben niet het type dat zich in zijn kantoor opsluit. Ik houd van menselijk contact, van me in teams mengen om een probleem op te lossen of een kans optimaal te benutten. Dat is ook mijn managementstijl: naar iedereen luisteren, op alle niveaus, voordat ik een beslissing neem.’
Bij Fiat start hij in 1999 als managementtrainee. Hij overziet onder meer de kwaliteit van de spuiterij in een fabriek in Spanje. Zes jaar later wordt hij voor Fiat naar Brazilië gestuurd, waar hij zijn vrouw ontmoet. Hij runt er een fabriek, wordt inkoper voor de hele regio, directeur Argentinië, en directeur voor Alfa Romeo en Maserati voor Zuid-Amerika.
Hij komt bovendien in het vizier van Sergio Marchionne, de in 2018 overleden legendarische leider die Fiat heeft gered van een naderend bankroet. Het is een mentor die zijn talenten bijna obsessief in de gaten houdt, vertelt Filosa. ‘Van hem heb ik een hoge mate van veeleisendheid en een globale visie op de industrie overgenomen.’
Wat hij ook van hem leert, citeert de Financial Times, is dat ‘je om het bedrijf goed te leiden, dicht bij je mensen moet staan en met beide benen op de grond moet blijven.’
Lees ook: Sympathieke Volkswagen-ceo Oliver Blume staat voor de zwaarste beslissing uit zijn carrière
Gevormd in Zuid-Amerika
Filosa schopt het uiteindelijk tot coo voor Stellantis. Hij maakt indruk met het bereiken van een marktaandeel van net geen 15 procent in Zuid-Amerika. Onder zijn leiding wordt Fiat marktleider. ‘Ook de merken Peugeot, Citroën, Ram en Jeep hebben daar een aanzienlijke groei doorgemaakt’, zo klinkt het in het persbericht over zijn aanstelling tot ceo.
Filosa brengt vijftien jaar door in Brazilië en drie jaar in Argentinië. Het zijn vormende jaren. ‘Marchionne zei altijd tegen me: “Antonio, je hebt geluk dat je daar bent, want de crisis versnelt het leerproces.” Daar leer je pragmatisch te zijn, een strategie binnen enkele dagen bij te sturen en op een geïntegreerde manier te werken, en ontwikkel je de motivatie om altijd net iets meer te doen.’
In 2023 wordt hij gevraagd om zich in de VS te vestigen en de leiding van Jeep over te nemen. Van Tavares krijgt hij later ook de leiding over Noord-Amerika en Zuid-Amerika. Na het vertrek van Tavares voegt Elkann daar de verantwoordelijkheid aan toe over de kwaliteit. De benoeming van Filosa tot global chief quality officer blijkt een opstapje naar meer.
Groot uitpakken
Bij zijn benoeming als ceo eert hij zijn mentor in een post op sociale media. Daarin herhaalt hij het motto van Marchionne: middelmatigheid is de moeite niet waard. En dus staat Stellantis dit jaar met zijn grootste presentatie ooit op de Parijse autosalon. Filosa wil impact maken, zegt hij tegen Bloomberg.
‘Wat we hier laten zien, is dat de strategie die we vijf maanden geleden hebben gepresenteerd op schema ligt, omdat we de producten die eraan komen al zien’, verwijst hij naar de nieuwe concepten zoals de elektrische 2CV. ‘Dit is de impact die we via onze merken, met onze producten en met geweldige technologie voor onze consumenten willen realiseren.’
Er is nog een ander record op deze autoshow: maar liefst 20 Chinese autofabrikanten zijn er neergestreken. De Chinese concurrentie is er dus ook klaar voor. Filosa kan zijn borst natmaken, maar dat doet hij wel vaker, letterlijk.
Hij speelt al jaren waterpolo, is een goed zwemmer, en bewijst dat ook op zijn vijftigste verjaardag. Hij zwemt de Straat van Messina tussen Sicilië en Calabrië over, een gebied dat bekendstaat om zijn sterke stromingen. Filosa is dus een doorbijter, en dat is precies wat Stellantis nodig heeft.
Lees ook: Xpeng-oprichter voorspelt bloedbad auto-industrie: ‘Helft van onze mensen focust volledig op R&D’
