Het Rothehof in het Duitse Wolfsburg is dé plek voor managers die binnen Volkswagen de top hebben bereikt. Ze verblijven daar maanden, soms zelfs jaren, ondertussen genietend van de prima keuken en uitstekende wijnkelder. Oliver Blume, de ceo van de groep, heeft er nooit geslapen. Hij logeert liever bij vrienden of familie in de buurt, aan statussymbolen heeft hij een hekel.
Blume breekt sinds zijn aantreden in het najaar van 2022 bij Volkswagen met wel meer tradities. Management by fear bijvoorbeeld. Zijn voorganger Herbert Diess houdt van standjes geven aan zijn managers, sarcastische opmerkingen maken en schrik aanjagen met doemscenario’s. De zweep erover, dat is zijn ding.
Martin Winterkorn, bij ons vooral bekend van het uitstootschandaal dieselgate, is uiterst sterk in het van boven naar beneden trappen. Hij is evenmin vies van schreeuwen tegen zijn ondergeschikten. Het tijdschrift Der Spiegel omschrijft het concern onder zijn regime zelfs als ‘Noord-Korea zonder werkkampen’.
Niet bezig met carrière
De overtuiging heerst dat dit veelkoppige monster met meer dan 100 fabrieken en ruim 650.000 werknemers alleen met een ijzeren hand in toom kan worden gehouden. De vriendelijke en sympathieke Blume zet daarentegen ‘altijd de mens centraal’. Voor de Volkswagen Group is dat behoorlijk revolutionair, weet de Duitse krant Handelsblatt.
Voor Blume gaat leiderschap over teamwork en de inzet bij de uitvoering. Hij benadrukt het betrekken van de medewerkers bij beslissingen. Hij geeft geen gedetailleerde instructies, maar delegeert taken waarbij mensen zelf de nodige ruimte krijgen. Voor sommige managers is dat een bevrijding, voor anderen een probleem. Zonder dominant alfamannetje aan het hoofd moeten ze zelf beslissingen én verantwoordelijkheid nemen.
Als ze hun werk ‘met liefde’ doen, dan volgt het resultaat wel, vindt Blume. Ze moeten niet bezig zijn met hun carrière, maar focussen wat ze doen op het moment zelf en dan komt het succes wel. Zo staat hij zelf ook in de wedstrijd, blijkt uit een kort filmpje met zijn advies voor generatie Z. Hij is nooit met zijn carrière bezig geweest, wel met zijn hart en zijn passie volgen.
Lees op Change Inc.: Sterker inzetten op elektrisch rijden maakt Europa sneller onafhankelijk van olie
Trainee bij Audi
Blume wordt in 1968 geboren in Braunschweig, een bolwerk van de Duitse auto-industrie, vlak bij de plaatselijke Volkswagenfabriek en talloze automotive leveranciers. Zijn opleiding werktuigbouwkunde aan de technische universiteit daar is dan ook een voor de hand liggende keuze. Met zijn diploma op zak begint hij aan het internationale traineeprogramma bij Audi.
Van planner voor de spuit- en carrosserieafdeling gaat hij binnen drie jaar door naar het managen van de carrosserieafdeling voor Audi A3. Ondertussen promoveert hij in Shanghai onder de hoede van Wan Gang, die later als Chinese minister van Wetenschap en Technologie de drijvende kracht zal worden achter de opmars van elektrische voertuigen in China. Blumes voormalige professor staat volgens de Financial Times aan de wieg van onder meer autoreus Byd en batterijgigant Catl.
Blume krijgt na China leidinggevende rollen bij de productie van Audi en vervolgens de proeffabrieken van Audi. Om het roer over te nemen van de planning en het pilot centre van Seat verhuist hij naar Spanje. Vijf jaar later wordt hij benoemd tot hoofd productieplanning voor Volkswagen. In 2013 scoort hij de topjob als hoofd van productie en logistiek bij Porsche.
Topjob bij Porsche
Blume valt op met zijn ambitie, daadkracht, maar niet met zijn visie, wat logisch is. Hij is een techneut, opgegroeid in planning en productie. Collega’s prijzen hem als slimme strateeg, maar ook als een absolute teamspeler, een baas die zich inzet voor een collegiale werksfeer, die echt luistert en oprechte interesse heeft voor medewerkers.
Zo wordt hij in het najaar van 2015 voorgesteld als de nieuwe topman van Porsche. ‘Oliver Blume heeft een groot hart. Hij is een van ons en door en door een Porsche-man’, zegt de voorzitter van de ondernemingsraad Uwe Hück. ‘Wat ik zo waardeer aan hem, is zijn nuchterheid, zijn sociale instelling en de manier waarop hij onze collega’s inspireert.’
Bij Porsche scoort Blume als ceo met de modellen 911 GT2, Taycan, Macan en 918 Spyder, een ambachtelijke werkplaats, een motorenfabriek, carrosserieafdeling, analyse- en opleidingscentrum. Zijn missie is bij Porsche ‘de koers uitzetten voor de toekomst’. Zelf hoeft hij daarvoor niet in de spotlights te staan, hij is eerder wat gereserveerd.
Succes vereist planning
Waar hij wel van geniet, zijn complexe en individuele uitdagingen, snel reageren op onverwachte veranderingen en tegelijkertijd alles soepel laten verlopen. Maar zelfs als alles op rolletjes loopt, is Blume al bezig met de volgende stap. Bijna geen enkele autofabrikant werkt zo efficiënt als Porsche, en toch kan zelfs het beste proces nog net iets verder worden geoptimaliseerd.
Blume haalt met die inzet recordcijfers: omzet en winst verdubbelen. En daarmee wordt Porsche de belangrijkste winstmotor voor de groep. In de auto-industrie bestaan er geen toevalligheden, vindt Blume, succes vereist planning.
‘We hebben een consistente strategie met een concreet uitvoeringsplan. Voor mij is het belangrijk dat we niet op onze lauweren gaan rusten. Net als in de motorsport begint elke race aan de startlijn. Als ik mijn inspanningen niet elke keer opnieuw focus en niet de drang heb om te winnen, zal ik niet als eerste de finishlijn passeren.’
Hij heeft ‘geen geheime formule’, maar wel ‘een filosofie en een methode’ voor het leiden van het bedrijf. Die past hij toe op alle omstandigheden en alle vragen die zich voordoen. Zijn aanpak is als volgt: eerst de situatie nauwkeurig analyseren, dan prioriteiten stellen, strategische beslissingen nemen met een vooruitziende blik en die ‘met grote vastberadenheid’ uitvoeren.
Geen koningsmoord
Met zijn prestaties bij Porsche wint hij het vertrouwen van de grootaandeelhouders, de families Porsche/Piësch. Maar ook van de stakeholders deelstaat Nedersaksen, het emiraat Qatar, het management en de ondernemingsraad. Als sinds 2020 wordt Blume gepolst voor de positie van ceo van de groep, maar hij weigert ‘een koningsmoord’ te plegen om aan de macht te komen.
Wanneer duidelijk is dat topman Diess het schip echt niet meer op koers kan houden, bezwijkt hij onder de druk. Hij neemt het roer over, maar hij wil ook Porsche blijven leiden. Met ‘een tienpuntenplan in een notitieboekje’ gaat hij vervolgens op bezoek bij de belangrijkste merken van de groep.
De basis van zijn plan is dat de kwaliteit van de wagens omhoog moet. Blume wil meer balans tussen de markten in de VS, Europa en China, en het complete concern vereenvoudigen.
De groep moet slanker, sneller, flexibeler en transparanter worden. Daarbij zet hij in op de overstap naar elektrische auto’s, batterijen- en softwareontwikkeling en autonoom rijden. ‘Het is aan ons om ons erfgoed te combineren met deze toekomstige technologie.’
Lees ook: Diederik Samsom over geplaagde Green Deal: ‘Laatste verbrandingsmotor rolt vóór 2035 van de band’
Breken met tradities
Opnieuw sneuvelt een traditie: alles zelf doen, van het produceren van alle onderdelen tot de worsten in de kantine. Blume gelooft daar niet zo in. De koers van het concern wordt gewijzigd: technologische platforms worden ‘merkoverschrijdend’.
De historische samenwerking voor het ontwikkelen van nieuwe elektrische auto’s met de Chinese fabrikant Xpeng in 2023 is alvast een duidelijke stap. Al even gedurfd is de investering in de Amerikaanse startup Rivian van 5 miljard dollar een jaar later, waarbij Rivian de verantwoordelijkheid krijgt voor cruciale software.
Blumes boodschap is duidelijk: ‘Je kunt een grote technologische transformatie niet helemaal in je eentje doen.’ Om de structuur van het bedrijf meer te stroomlijnen wordt het gamma aan modellen met de helft teruggeschroefd. Activiteiten die niet tot de kern behoren worden verkocht, zoals recent nog het scheepsmotorenbedrijf Everllence voor 8,4 miljard dollar. De productiecapaciteit wordt verminderd naar 9 miljoen voertuigen per jaar.
Grootste transformatie ooit
Blumes ambitie is om tegen 2030 Volkswagen weer 8 tot 10 procent operationele marge te laten behalen. Iets wat al twee decennia niet gelukt is. Vorig jaar daalde die naar 2,8 procent. De winst over 2025 van de Volkswagen Group zakt met 53 procent in ten opzichte van het jaar ervoor tot 8,9 miljard euro. De omzet blijft met 322 miljard gelijk.
Het blijft op de drie belangrijkste markten namelijk tegenzitten. De Chinese consument kiest liever voor Chinese merken. Ook Europese consumenten hebben door dat ze meer Chinese kwaliteit krijgen voor minder geld. De importheffingen van president Donald Trump zorgen voor miljarden aan extra kosten op de Amerikaanse markt.
Blume moet drastischere maatregelen gaan nemen. Hij is vastberaden om dat te doen, en stopt met zijn dubbele baan als topman van Porsche. Vanaf dit jaar is hij fulltime bezig met de Volkswagen Group. Dat moet ook wel in ‘de grootste transformatie die de sector ooit heeft meegemaakt’.
Fabrieken sluiten?
Eind 2024 heeft hij al een akkoord gesloten met de vakbonden over het schrappen van 50.000 banen tegen 2030. De productiecapaciteit in de fabrieken wordt verlaagd, maar van sluitingen is geen sprake.
Afgelopen weekend kondigen de media de sluiting van vier fabrieken – in Hannover, Emden, Zwickau en Neckarsulm – aan. Ook wordt er gespeculeerd over het schrappen van nog eens 50.000 banen. Zo komt het totaal uit op 100.000. Blume haast zich om dat tegen te spreken in de Duitse media. ‘Er zijn slimmere oplossingen dan het sluiten van fabrieken’.
Bovendien gaat het besparingsprogramma de goede kant op. De fabriekskosten zijn in Duitsland met 20 procent verlaagd. Volkswagen blijft populair, voegt hij eraan toe, maar ‘we verdienen er gewoon te weinig geld mee. Daarom moeten we onze kosten blijven verlagen. Op alle fronten.’
Niet te aardig
Reuters kwam maandag met de bevestiging na het inzien van een intern document. Er wordt wel degelijk overwogen om nog eens 50.000 banen te laten sneuvelen. De kosten moeten omlaag, want Volkswagen is 20 procent duurder dan de concurrentie. Werknemers, vakbonden en ondernemingsraad zullen hem nu een stuk minder sympathiek vinden.
Achter Blumes toegankelijke manier van doen, schuilt dus wel degelijk een manager die precies weet wat hij wil en hoe hij daar moet komen. Hij is dan wel een aardige vent in vergelijking met de vorige ceo’s van de groep, maar zeker niet te aardig, aldus een vertegenwoordiger van de familie Porsche/Piësch. ‘In de praktijk is hij keihard.’
Lees ook: De autorace tussen China en Europa is nog allesbehalve beslist
